Испания азамат соғысы: қырғын мен саяси күрес (Ispaniya azamat soğısı: qırğın men sayasi küres)

Кіріспе

Испаниядағы азаматтық соғыс (1936–1939) 17 шілдеде Мароккодағы әскери көтеріліспен басталды, оған Мадридтегі оқиғалар себеп болды. Бірнеше күн ішінде Испания екіге бөлінді: «Республикалық» немесе «Лоялистік» Испания, оның құрамында Екінші испан республикасы (ішінде революциялық анархизм мен троцкизмнің ошақтары бар еді), және генералдардың көтерілісіндегі «Ұлтшыл» Испания, соңында генерал Франсиско Франконың басшылығымен. Жазға қарай соғыстың маңызды бағыттары айқындалды, екі тараптың да жасаған қатыгездіктері және Кеңес Одағының Республикалық үкіметке көмектесуі мен фашистік Италия мен нацистік Германияның Ұлтшылдарды қолдауы арасындағы қарама-қайшылықтар көрінді. Соғыстың басында «қате» жақта ұсталған 50 мыңнан астам адам өлтірілді немесе жазаланды. Осы «саяхаттарда» (paseos) қарулы адамдар адамдарды паналау орындарынан немесе түрмелерден алып, қала сыртында атып тастады. Осындай құрбандардың ең танымалдарының бірі – ақын және драматург Федерико Гарсия Лорка. Соғыстың басталуы ұзақ жылдар бойы жиналған араздықтарды шешуге мүмкіндік берді. Сондықтан, бұл практика жаулап алынған аумақтарда кеңінен таралды. Көптеген жерлерде, тіпті бір ауылдың ішінде де, екі тарап та кісі өлтірді. Соғыстың тез аяқталуына деген үміт 21 шілдеде, көтерілістің бесінші күні, Ұлтшылдар Испанияның солтүстік-батысындағы Феррольдегі негізгі испандық теңіз базасын басып алғанда жойылды. Бұл фашистік және Еуропаның басқа да жақтас режимдерін Франкоға көмектесуге итермеледі, ол бір күн бұрын Германия мен Италия үкіметтерімен байланысқа түскен еді. 26 шілдеде болашақ Осі державалары өз тағдырларын Ұлтшылдармен байланыстырды. Неміс көмегі жалпы Ұлтшылдарға емес, Франко арқылы беріліп, оның көтерілісшілдердің басшылық позициясын нығайтты. Солтүстікте генерал Эмилио Мола жіберген полковник Беорлеги басқаратын көтерілісші күштер Гипускояға қарай жылжыды. 5 қыркүйекте, ауыр шайқастан кейін, олар Ирунды басып алып, француз шекарасын Республикашылдар үшін жапты. 13 қыркүйекте Басктар Сан-Себастьянды Ұлтшылдарға тапсырды, олар астанасы Билбаоға қарай жылжыды, бірақ провинция шекарасында тоқтатылды. Гипускояны басып алу солтүстіктегі Республикалық провинцияларды оқшаулады. Франконың Ұлтшыл күштері 27 қыркүйекте Толедодағы қоршаудағы Альказарды босатып, үлкен символдық жеңіске жетті. Қоршаудан босатылғаннан кейін екі күн өткен соң Франко өзін Генералиссимус және Каудильо («басшы») деп жариялады; ол Ұлтшыл мүдделердің әртүрлі фалангистік және роялистік элементтерін күшпен біріктірді. Қазан айында Ұлтшылдар Мадридке қарсы ірі шабуылға шықты, қарашаның басында оған жетіп, 8 қарашада қалаға ірі шабуыл жасады. Республикалық үкімет 6 қарашада Мадридтен Валенсияға, соғыс аймағынан тыс жерге көшуге мәжбүр болды. Алайда, 8-23 қараша аралығындағы қызу шайқаста Ұлтшылдардың астанаға жасаған шабуылдары сәтсіз аяқталды. Республиканың сәтті қорғануына Халықаралық бригадалардың келуі де ықпал етті, бірақ олардың шайқасқа қатысқандарының саны шамамен 3000 болды. Елорданы басып алуға сәтсіз аяқтаған Франко оны әуеден бомбалады және келесі екі жылда Мадридті қоршауға тырысу үшін бірнеше шабуылдар жасады. 18 қарашада Германия мен Италия Франко режимін ресми түрде мойындады, ал 23 желтоқсанда Италия өз «еріктілерін» Ұлтшылдар үшін күресуге жіберді.

none

The Spanish Civil War (1936–1939) broke out with a military uprising in Morocco on July 17, triggered by events in Madrid. Within days, Spain was divided in two: a "Republican" or "Loyalist" Spain consisting of the Second Spanish Republic (within which were pockets of revolutionary anarchism and Trotskyism), and a "Nationalist" Spain under the insurgent generals, and, eventually, under the leadership of General Francisco Franco. By the summer, important tendencies of the war become clear, both in terms of atrocities on both sides and in the contrast between the Soviet Union's intermittent help to the Republican government and the committed support of Fascist Italy and Nazi Germany for the Nationalists. In the early days of the war, over 50,000 people who were caught on the "wrong" side of the lines were assassinated or summarily executed. In these paseos ("promenades"), as the executions were called, the victims were taken from their refuges or jails by armed people to be shot outside of town. Probably the most famous such victim was the poet and dramatist Federico García Lorca. The outbreak of the war provided an excuse for settling accounts and resolving long standing feuds. Thus, this practice became widespread during the war in areas conquered. In most areas, even within a single given village, both sides committed assassinations. Any hope of a quick ending to the war was dashed on July 21, the fifth day of the rebellion, when the Nationalists captured the main Spanish naval base at Ferrol in northwestern Spain. This encouraged the fascist and other sympathetic regimes of Europe to help Franco, who had already contacted the governments of Germany and Italy the day before. On July 26, the future Axis Powers cast their lot with the Nationalists. German assistance, channeled through Franco rather than to the Nationalists in general, consolidated his leadership position of the insurgency. In the north, a rebel force under Colonel Beorlegui, sent by General Emilio Mola, advanced on Gipuzkoa. On September 5, after heavy fighting, it took Irún, closing the French border to the Republicans. On September 13 the Basques surrendered San Sebastián to the Nationalists, who then advanced toward their capital, Bilbao, but were stopped at the border of the province. The capture of Gipuzkoa had isolated the Republican provinces in the north. Nationalist forces under Franco won a great symbolic victory on September 27 when they relieved the besieged Alcázar at Toledo. Two days after relieving the siege, Franco proclaimed himself Generalísimo and Caudillo ("chieftain"); he would forcibly unify the various Falangist and Royalist elements of the Nationalist cause. In October, the Nationalists launched a major offensive toward Madrid, reaching it in early November and launching a major assault on the city on November 8. The Republican government was forced to shift from Madrid to Valencia, out of the combat zone, on November 6. However, the Nationalists' attack on the capital was repulsed in fierce fighting between November 8 and 23. A contributory factor in the successful Republican defence was the arrival of the International Brigades, though only around 3,000 of them participated in the battle. Having failed to take the capital, Franco bombarded it from the air and, in the following two years, mounted several offensives to try to encircle Madrid. On November 18, Germany and Italy officially recognized the Franco regime, and on December 23, Italy sent "volunteers" of its own to fight for the Nationalists.

Толық хронология: 1936 жыл

16 ақпанда Халықтық фронт сайлауда жеңіске жетті.

Шілде

12 шілде Мадридте Гвардия де Асальтоның лейтенанты Хосе Кастильо үйінің алдында түстен кейін күткен төрт фалангист қарулы адамдардың қолынан қаза табады. Ол әскерилер үшін антифашистік ұйым Unión Militar Republicana Antifascista мүшесі болған, сондай-ақ социалистік жасақтарды даярлауға көмектескен. 13 шілдеде таңғы сағат 3 шамасында оңшыл монархистік партияның жетекшісі Хосе Кальво Сотело полиция қызметкерлері тарапынан өлтіріледі. Кастильоның қазасынан кейін бірнеше сағат өткен соң, оның жақын досы полиция капитаны Фернандо Кондес және басқа полиция қызметкерлері Кальво Сотелоны үйінен ұстайды. Пол Престон полиция қызметкерлері өз еркімен әрекет еткен болуы мүмкін деп болжайды. Бұл 18 шілдедегі көтерілістің бір факторы болды, бірақ ұлтшылдар көтерілісін бірнеше ай бұрын жоспарлаған болатын. Гвардия де Асальто машинасымен келе жатқан офицер Луис Куэнка оны жазатайым оқ жарып, мойнынан атып өлтіреді. 14 шілдеде Жозе Кастильо мен Кальво Сотелоның жерленген жері орналасқан Мадрид зиратының маңындағы көшелерде Гвардия де Асальто мен фалангист жасақтары арасында атыс болады. Төрт адам қаза табады. 17 шілдеде Мароккода әскер көтерілісі басталады. Мароккодағы испан легионының әскери көтерілісі. Шығыс армиясының қолбасшысы генерал Мануэль Ромералес көтерілісшілер тарапынан өлтіріледі, ал кешке қарай қолбасшы генерал Гомес тұтқындалады. Гвардия Граждандық және Гвардия де Асальтоның адал полиция әскерлері Тетуан мен Лараш қалаларын ұстап тұрады, бірақ көтерілісшілер оларға қарсы күшті шабуыл жасайды. Генерал Франко үкіметке адал болғандықтан, Тетуандағы майор, өзінің інісін өлтіруге бұйырады. Кешке қарай Марокконың барлық аймағы көтерілісшілердің бақылауына өтеді. Канар аралдарынан Франко бүкіл Испания үшін «соғыс жағдайын» жариялайды. Премьер-министр Сантьяго Касарес Кирога жағдайды анықтау үшін күні бойы түрлі аймақтық әскери басқармаларға телефон соғып, хабарласады. Памплона, Сарагоса, Овьедо, Саламанка, Авила, Сеговия және Кадис қазірдің өзінде көтерілісшілердің қолында. 18 шілдеде көтерілісшілер Испанияның үштен бір бөлігін бақылауға алады. 19 шілдеде Франко Канар аралдарынан Тетуанға ұшып келіп, Африкадағы армияға қолбасшылық етеді. Касарес Кирога Республика үкіметінің басшысы лауазымынан кетеді. Диего Мартинес Баррио жаңа үкімет құруға тырысады, бірақ парламенттен жеткілікті қолдау ала алмайды. Жозе Жирал үкімет құрады, ол жалпы халыққа қару беруді бұйырады. Оңтүстіктегі ең маңызды қалалардың бірі Севильяны жергілікті полиция әскерлері мен нашар қаруланған жұмысшылар жасақтары ойдағыдай қорғай алмайды. Полицияның ең ауыр қаруы – автоматтар болса, көтерілісші генерал Гонсало Квейпо де Льяно артиллерия мен жақсы қаруланған әскерді жібереді. Севилья көтерілісшілердің қолына түседі. Осы күні Барселонада 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қарсылық ретінде Халықтық Олимпиаданың ашылуы жоспарланған еді, ол нацистік Германияның астанасы Берлинде өтуге тиіс болған. Соғыс салдарынан ойындар тоқтатылады. Барселонада полиция, жұмысшылар жасақтары мен адал әскерлер бір жағынан, ал 12 000-ға жуық көтерілісшілер екінші жағынан қала көшелерінде қақтығысқа түседі. Азаматтық гвардия, Гвардия де Асальто және қалалық полиция қаланы бақылауға жеткіліксіз екені анық болғаннан кейін, Генералитат (Каталонияның аймақтық үкіметі) адал азаматтарды қаруландыруды кеш шешеді. 20 шілдеде көтерілісшілер Мадрид пен Барселонада жеңіліске ұшырайды, бірақ Майорканы басып алады. Мадридте 10 000-ға жуық азамат, олардың ішінде полиция қызметкерлері мен сарбаздар, көтерілісші генерал Фанжул мен 2500-ге жуық сарбаз ұстап тұрған Монтана казармасына шабуыл жасайды. Кейбір сарбаздар бас сауғалап, ақ ту көтеріп, берілеміз дейді. Халық казармаға қарай жылжысады, ал бас сауғалаған сарбаздар көтерілісшілер тарапынан басып алынады. Көтерілісшілер дереу ауыр автоматтармен атып, қол гранаталарын көпшілікке лақтырады, көптеген адамдар жараланады немесе қаза табады. Халық казармаға шабуыл жасап, қорғаушыларды өлтіреді. Генерал Фанжұл тірі ұсталғандардың бірі. Барселонада жергілікті полиция, жұмысшылар жасақтары мен азаматтар бірігіп екі күндік қақтығыста қаланың бақылауын қайта алады. Майоркада: қатты қарсылықтан кейін, әсіресе әуе базасында, көтерілісшілер Майорканы бақылауға алады. Көтерілістің ресми басшысы генерал Хосе Санжурхо Португалиядағы жер аударылуынан Испанияға қайтып келе жатқан шағын ұшақта апатқа ұшырап қаза табады. Ол пилоттың кеңесіне қарамастан, барлық мүліктерін өзімен алып жүруге талаптанған. Ауырлықтан ұшақ ұшып кеткен кезде құлап түседі. 21 шілдеде Толедоның Алькасар қоршауы басталады. Ұлтшыл көтерілісшілер Марокконың испан аймақтарын, Канар аралдарын, Миноркадан басқа Балеар аралдарын, Сьерра-де-Гуадарраманың солтүстігіндегі Испания бөлігін және Эброны (Астурия, Кантабрия, Баск елдерінің солтүстігі және Каталониядан басқа) бақылауда ұстайды. Ірі қалалардың арасында көтерілісшілер Севильяны бақылайды, бірақ Республика Мадрид пен Барселонаны сақтап қалады. Толедода: үкіметке адал күштерге қарсы үш күндік көше шайқасынан кейін, полковник Хосе Москардо Итуарте басшылығындағы 1000-ге жуық Азаматтық гвардия және Асальто гвардиясы, фалангистер және бірнеше жұмсақ әскер Алькасарға, Тахо және қалаға қарап тұрған тасты бекініске шегінеді. Олар өз отбасыларын, сондай-ақ солшылдардың белгілі отбасыларының әйелдері мен балаларын, көбінесе құдайылардың отбасыларын өзімен бірге алады. 22 шілдеде Ла Гомерадағы Вальеэрмосо, Санта-Крус-де-Тенерифе, 4000 адамдық ауыл, Канар аралдарында көтерілісшілерге соңғы болып беріледі. Полиция офицері Франсиско Мас Гарсия үмітсіз қарсылықты ұйымдастырды. Қала үшін нақты шайқас бірнеше сағатқа созылды. Кеңес мүшесі, полиция офицерлері және жергілікті жұмысшылар кеңесінің басшысы өлім жазасына кесілді. Өлімге кесілуге бір сағат қалғанда полиция бастығы Дон Антонио әйеліне хат жазыпты: «Мен тыныш өлемін, себебі Құдайдың әділеттілігіне сенемін». Әскери-теңіз күштері мен әуе күштері үкіметке адал қалды. Теңізші лейтенант Бенхамин Балбоаның бастамасы арқасында теңіз күштерінің көп бөлігі Республикаға адал болды. Ол орталық әскери радио станциясында кезекте болды. Көтеріліс туралы хабар алғаннан кейін ол Теңіз министрлігіне хабарласып, өзінің командирі капитан Кастор Ибаньесті тұтқындады, содан кейін келіп жатқан көтеріліс туралы теңіз кемелеріне хабарлады. Кемелердегі теңізшілер кеңес құрып, офицерлердің қарсылығына қарамастан кемелерді бақылауға алды. Түн ішінде Испания теңіз күштерінің үштен екі бөлігі офицерлерін жоғалтты, бірақ теңіз күштері Республика үшін сақталды. Испан әуе күштерінің офицерлері дәстүрлі түрде республикалықтар, бірақ әуе күштерінде көне ұшақтар өте аз. 23 шілдеде Ұлтшылдар Бургоста өткен алғашқы отырысында Ұлттық қорғаныс кеңесін құрды. 24 шілдеде Республика тарапына Франциядан көмек басталады. Қазіргі уақытта көмек испан Республикалық әуе күштері үшін бірнеше ескі ұшақтарды жіберумен ғана шектеледі, бірақ Францияның көмектесуге дайын екендігінің өзі Республиканың жақтастары үшін өте маңызды. Буэнвентура Дуррути басқаратын үш мыңға жуық адамнан тұратын Дуррути колоннасы Барселонадан Арагон майданына аттанды, бұл ерікті жасақтардың бірінші тобы. 28 шілдеде Германия мен Италиядан ұлтшылдарға көмек ретінде ұшақтар келіп жетеді. Әлемдегі ең ірі әскери тасымалдау операциясы аясында Германия мен Италиядан келген ұшақтар теңіз блокадасын айналып өтіп, Мароккодан Испанияға әскер тасымалдайды. 31 шілдеде Ұлыбритания Испания Республикасына қару сатуға тыйым салады.

July 12 In Madrid, Lieutenant José Castillo of the Guardia de Asalto is murdered by four falangist gunmen who awaited the recently married lieutenant in the afternoon hours in front of his house. He was a member of the Unión Militar Republicana Antifascista, an anti fascist organization for military members, and also helped to train socialist militia. July 13 In retaliation, around 3am, José Calvo Sotelo, leader of the right wing monarchist party, is murdered by police officers. Only a few hours after the assassination of Castillo, his close friend Police Captain Fernando Condés and other police officers arrest Calvo Sotelo in his house. Paul Preston has speculated that the police officers may have acted of their own accord. This was a factor in the uprising of 18 July, though the Nationalist revolt had been in planning for months. Driving with him in a police car of the Guardia de Asalto, Officer Luis Cuenca shot him in the back of the neck in summary execution. July 14 Shootout between the Guardia de Asalto and falangist militias in the streets surrounding the cemetery of Madrid, where the burials of José Castillo and Calvo Sotelo are taking place. Four people killed. July 17 Army uprising in Morocco. Military uprising of the Spanish Legion in Morocco. General Manuel Romerales, commanding officer of the East Army, is murdered by rebels, who also imprisoned commanding General Gomez in the late afternoon. Loyal police troops from the Guardia Civil and Guardia de Asalto hold the cities Tetouan and Larache, but come under heavy attack by the rebels. General Franco orders the killing of his own nephew, a major in Tétouan, for staying loyal to the government. By late evening, all of Morocco is in the hands of the rebels. From the Canary Islands, Franco declares a "state of war" for all of Spain. Prime Minister Santiago Casares Quiroga spends the whole day telephoning different regional military administrations to clarify the situation. Pamplona, Zaragoza, Oviedo, Salamanca, Ávila, Segovia, and Cádiz are already in rebel hands. July 18 The rebels gain control over about one third of Spain. July 19 Franco flies from the Canary Islands to Tétouan and takes command of the army in Africa. Casares Quiroga resigns as chief of the Republican government. Diego Martínez Barrio tries to form a new government, but cannot obtain broad enough parliamentary support. José Giral forms a government, which orders that arms be issued to the general populace. Seville, one of the most important cities in the south, is unsuccessfully defended by local police troops and a poorly armed workers' militia. While the heaviest weapons police possess are machine guns, the rebel General Gonzalo Queipo de Llano sends in artillery and heavily armed troops. Seville falls to the rebels. This is the day the People's Olympiad was scheduled to open in Barcelona, as a protest against the official 1936 Summer Olympics in Berlin, the capital of Nazi Germany. The games have now been cancelled due to the war. In Barcelona, heavy street fighting breaks out between police, workers militias and loyal troops on one side and around 12,000 rebel soldiers on the other. After it becomes obvious that Civil Guard, Guardia de Asalto and City Police would not be enough to keep control of the city, the Generalitat (regional government of Catalonia), decide belatedly to arm loyal civilians. July 20 Rebels defeated in Madrid and Barcelona, but they take Majorca. In Madrid, around 10,000 citizens, among them police officers and soldiers, attack the Montaña Barracks, held by rebel General Fanjul and around 2500 soldiers. Some soldiers in the Barracks want to surrender and wave a white flag. The crowd moves towards the barracks, while the soldiers who wanted to surrender are overwhelmed by the rebels. The rebels then immediately fire heavy machine guns and throw hand grenades into the masses, leaving many wounded or dead. The crowd storms the barracks and massacres the defenders. General Fanjul is among the few captured alive. Barcelona: The combined forces of local police troops, workers' militias and citizens gain back control over the city in a dramatic two day barricade fight. Majorca: After heavy resistance, especially at the air base, the rebels gain control over Majorca. The official leader of the uprising, General José Sanjurjo, dies in an air accident in a small aircraft bringing him back to Spain from his exile in Portugal. He had insisted, against the advice of the pilot, on taking all of his possessions with him. The overloaded aircraft crashed taking off. July 21 Start of the Siege of the Alcázar de Toledo. The Nationalist insurgents have control of the Spanish zones of Morocco, the Canary Islands, the Balearic Islands except Menorca, the part of Spain north of the Sierra de Guadarrama and the Ebro (except Asturias, Cantabria, the north of the Basque Country, and Catalonia). Among the major cities, the insurgents hold Seville, but the Republicans retain Madrid and Barcelona. Toledo: After three days of street battles against forces loyal to the government, about 1000 Civil and Assault Guards, falangists and a handful of infantry cadets, under the leadership of Colonel José Moscardó Ituarte, retreat into the Alcázar of Toledo, a stone fortress set on high ground overlooking the Tagus and the city. They take with them their own families, plus a few hundred women and children as hostages, most of them families of well known leftists. July 22 Vallehermoso, Santa Cruz de Tenerife in la Gomera, a village of 4000, is the last place in the Canary Islands to fall to the rebels. Police Officer Francisco Mas García organized the hopeless resistance. The actual battle for the town lasted several hours. The councilor, the police officers and the leader of the local workers' council were condemned to death. In the hour before his execution, police chief Don Antonio wrote to his wife: "I die calm, because I believe in the justice of God". The navy and air force remain loyal to the government. Thanks to the initiative of noncommissioned officer Benjamin Balboa, most of the Navy stayed loyal to the Republic. He was on duty in the central military radio station. As soon as he got notice of the uprising he informed the Naval Ministry and arrested his commanding officer, Captain Castor Ibáñez, then spent the night informing navy ships about the uprising. The sailors on the ships formed councils and gained control of the ships, despite heavy resistance from the officers. Spain lost three quarters of its navy officers that night, but the Navy was saved for the Republic. The officers of the Spanish Air Force are traditionally very Republican, but the air force has only a few obsolete planes. July 23 The Nationalists declare a government in the form of the National Defense Council, which meets for the first time in Burgos. July 24 Start of French aid to the Republican side. For the moment, the help only involves sending a handful of obsolete aircraft for the Spanish Republican Air Force, but the very fact that France seems willing to help is eminently morally important for the supporters of the Republic. The Durruti Column, around three thousand men, mostly workers, led by Buenaventura Durruti are the first volunteer militia to leave Barcelona, heading for the Aragon front. July 28 First arrival of German and Italian planes in aid of the Nationalist side. In the world's first major military airlift, German and Italian planes transport troops from Morocco to Spain, bypassing the naval blockade. July 31 Great Britain bans sale of arms to the Spanish Republic.

Тамыз

Әлеуметтік революция, ұжымдастыру. (1936 жылғы Испания революциясына қараңыз)

1 тамыз Ұлыбританияның қысымымен Франция республикалық Испанияға көмектесу саясатын өзгертеді және екі ел бірлесіп Араласпау комитетін құрды. Виана маркизі мен Испанияның эмигранттағы бұрынғы королі Альфонсо XIII-нің тілегімен Бенито Муссолини көтерілісшілерге қолдау көрсету үшін ұшақтар жібереді. Муссолини осы көмек үшін ақша талап етеді; испан миллиардері Хуан Марч Ординас итальян ұшақтары үшін төлейді. Франкода әуе күштері мен ұшқыштар болмағандықтан, Муссолини ұшақтарды итальян ұшқыштарымен жібереді. Екі ұшақ Мароккодағы француз протекторатында апатқа ұшырағаннан кейін, бұл араласпаудың айқын бұзылуы әлемге белгілі болды. 2 тамыз полковник Карлос Асенсио Кабаниллас пен майор Антонио Кастехон Эспиноса басқаратын көтерілісші испан легионының әскерлері Севильядан Мадридке қарай жорыққа шығады. 6 тамыз Каталонияның республикалық солшыл депутаты және «Барселона» футбол клубының президенті Жозеп Суньол Гуадаррамада тұтқынға түсіп, франкошыл әскерлер тарапынан өлтіріледі. Генерал Франко Севильяға келіп жетеді. 8 тамыз Франция Испаниямен шекарасын жабады. Майорка әлі де ұлтшылдардың бақылауында болса, Ибица мен Форментера республикашылардың қолына қайта келеді. 10 тамыз Ұлтшылдар Мадридке қарай жол жүріп, Бадахоста республикашыларды қиып тастайды. Белгілі әйел-республикалық белсенді Лейва ұлтшылдар тарапынан атқыланды. Майор Хели Роландо де Телла и Кантос республикашылардың қалаға қарсы шабуылын жеңіске жетеді. 14 тамыз полковник Хуан Ягуе басқаратын ұлтшыл күштері Бадахозға шабуыл жасап, оны басып алып, ұлтшыл аймақтың екі бөлігін біріктіреді. Республикалық командир, полковник Ильдефонсо Пуиддендолас Португалияға қашып кетеді. Бадахозға жасалған шабуыл кезінде және одан кейін шамамен 4000 адам қаза табады. Жергілікті аренада мыңдаған адам ұлтшылдардың пулеметтерінен атылып өлтіріледі. Бадахоз қырғынына қараңыз. 16 тамыз Майорка шайқасы басталады: Испания республикалық армиясы итальяндық ұшақтардың ауыр бомбалауына ұшырап, Майорка жағалауына десант түсіреді. Капитан Альберто Байо жағалауда шағын база құрады. 19 тамыз Визнар, Гранада: Федерико Гарсия Лорка және басқалар фалангисттік «Эскуадра Негра» мүшелері тарапынан өлтіріледі. Олар өлтірілгенге дейін өз қабірлерін қазуға мәжбүр етіледі. Кейін Гарсия Лорканың қатыгездікпен өлтірілуіне гомосексуалдығы ресми себеп ретінде келтіріледі. 24 тамыз Италия мен Германия ресми түрде Араласпау келісіміне қосылады. Бұл оларға Испанияны халықаралық блокадаға қатысуға мүмкіндік береді: итальяндық және неміс әскери кемелеріне Испанияның теріториальдық суларында тұруға және басқа кемелердің Испания жағалауына жетуіне кедергі келтіруге рұқсат беріледі.

August 1 Under British pressure, France reverses its policy of helping Republican Spain, and together the two nations found the Non Intervention Committee. At the pleading of the Marqués de Viana and the exiled ex king of Spain, Alfonso XIII, Benito Mussolini sends aircraft in support of the rebels. Mussolini wants money for this help; the Spanish billionaire Juan March Ordinas pays for the Italian aircraft. Because Franco has no air personnel or pilots, Mussolini sends the aircraft with Italian pilots. After two of the aircraft crash on their way in the French protectorate in Morocco, the world becomes aware of this clear breach of nonintervention. August 2 Troops of the rebellious Spanish Legion, led by Colonel Carlos Asensio Cabanillas and Major Antonio Castejón Espinosa, start their advance from Seville towards Madrid. August 6 Josep Sunyol, a Republican Left of Catalonia deputy and president of FC Barcelona, is caught in an ambush in the Guadarrama and is killed by pro Franco troops. General Franco arrives in Seville. August 8 France closes its border with Spain. While Majorca is still in hands of the nationalists, Ibiza and Formentera are back in Republican hands. August 10 The Nationalists take Mérida on their way to Madrid cutting off the Republicans in Badajoz. The well known female Republican activist Leiva is executed by the Nationalists. Major Heli Rolando de Tella y Cantos defeats a Republican counterattack on the city. August 14 Nationalist forces under Colonel Juan Yagüe attack and conquer Badajoz, uniting the two parts of the Nationalist territory. The Republican commander, Colonel Ildefonso Puigdendolas, flees to Portugal. Around 4000 people die during and after the attack in Badajoz. In the local bullring, thousands of people are shot down by the Nationalists with machine guns. See Massacre of Badajoz. August 16 Battle of Majorca begins: The Spanish Republican Army lands on the coast of Majorca under heavy bombardment by Italian planes. Captain Alberto Bayo establishes a small base on the coast. August 19 Viznar, Granada: Federico García Lorca, among others, is murdered by members of the falangist Escuadra Negra. Before being killed, they are forced to dig their own graves. Later, the official excuse for the brutal assassination of García Lorca will be that he was homosexual. August 24 Italy and Germany join officially the Non Intervention agreement. This gives them the possibility to participate in the international blockade of Spain: Italian and German warships are now allowed to stay in Spanish territorial waters and prevent other ships from reaching the Spanish shore.

Қыркүйек

3 қыркүйекте капитан Альберто Байо басқаратын республикалық күштер Майоркадан шегінді. Екі апта бұрын Майорка жағалауында шағын база құрғаннан кейін, республикалық әскерлер аралдың ішкі аймағына енуге мүмкіндік таппады. Жаудың құрлық және әуе күштерінің үздіксіз шабуылдарының нәтижесінде, шегініс көбінесе қашқындауға ұқсады, көптеген жауынгерлер, қару-жарақ және құнды заттарды қалдырып кетті. 4 қыркүйекте Премьер-министр Франсиско Ларго Кабальеро жаңа үкіметті таныстырды: алты социалист, төрт республикашыл, екі коммунист, бір каталондық республикашыл және бір баск ұлтшылы. 5 қыркүйекте қызу шайқастардан кейін Баск қаласы Ирун ұлтшылдардың бақылауына көшті. Қаланы қорғаған анархист жасақтары, ұлтшылдардың пайдалануына жол бермеу үшін көптеген үкіметтік ғимараттарды динамитпен жарып тастады. Ұлтшылдар Испанияның үлкен және біртұтас бөлігін бақылайды. Баск елі Республиканың қалған бөлігінен бөлінді, Баск жағалауы "Араласпау" саясатын ұстанатын мемлекеттердің соғыс кемелерімен тосылды, сонымен қатар француз шекарасы арқылы жабдықтау жолдары да үзілді. 8 қыркүйекте Португалияда екі әскери кемедегі теңізшілер бүлік көтерді, көрінеу, Испаниядағы республикашылдарға қосылуға ниеттенген. Португалия диктаторы Антониу де Оливейра Салазарға адал күштер бүлікті басып, антикоммунистік репрессияны күшейтті. 9 қыркүйекте Лондон қаласында 23 ел "Араласпау" комитетінің алғашқы ресми отырысына қатысты. Бұл оқиға республикашылдар тарапынан ауыр психологиялық әсерге ие болды. Тек Мексика ғана "Мадрид үкіметінің талаптарын толық және ашық түрде қолдады. [ ] Мексиканың бұл позициясы Республикаға зор моральдық қолдау көрсетті, әсіресе Аргентина, Бразилия, Чили және Перу сияқты Оңтүстік Американың ірі үкіметтері көтерілісшілерге көбінесе ашық симпатия танытты". Бірақ француз шекарасы жабық болғанда және диктаторлар ұлтшылдарды Мексиканың күшіне жетпейтін қару-жарақпен қамтамасыз етуге еркін болғанда, Мексиканың көмегі іс жүзінде аз мағынаға ие. Ұлтшылдар 21 шілдеден бері Толедодағы Алькасарды қоршауда ұстап тұр. Бүгін лейтенант-полковник Висенте Рохо Ллюх, оның капитуляциясын алуға, одан да маңыздысы, тұтқындарды босатуға тырысып, бітімгершілік тумен Алькасарға кірді. Полковник Москардо екі ұсыныстан да бас тартты. 13 қыркүйекте Басктар Сан-Себастьянды жойылу қаупінен сақтау үшін ұлтшылдарға тапсырды. Қалаға от қоюға тырысқан анархист жасақтары атылып тасталды. Ұлтшылдар енді Басктардың басты қаласы Бильбаоға қарай ілгерілеуде. Үкімет ұлттық алтын қорының бір бөлігін Кеңес Одағына жіберуге келісті. Алтын Кеңес Одағынан болашақта әскери материал сатып алу үшін кепіл ретінде жіберілді. 14 қыркүйекте Пий XI республикалық үкіметті "Құдайға қарсы шайтандық жеккөрушілік" үшін айыптады, Барселонаның жанындағы Санта-Мария-де-Матародан келген Жозеп Самсо PP діни қызметкер болғандықтан тұтқындалғаннан кейін 1 қыркүйекте түрмеден алынып, жергілікті зиратта өлімге кесілгені туралы хабарды естігеннен кейін. 19 қыркүйекте ұлтшылдар Ибица аралын басып алды, ал Фернандо Пу (Испания Гвинеясы) аралында көтеріліс сәтті аяқталды. 24 қыркүйекте неміс кеңесшілерінің ұсынысына қайшы, Франко Толедодағы Алькасарды қоршауда ұстап тұрған көтерілісшілерге көмек көрсету үшін Мадридке қарсы шабуылды кейінге шегерді. Қоршау екі тарап үшін де зор символдық маңызға ие болды. Ұлтшыл хунта 1936 жылғы ақпандағы сайлаудан кейін жүзеге асырылған барлық аграрлық реформаларды жойды. 26 қыркүйекте Каталонияның жаңа үкіметіне (Generalitat de Catalunya) әскери көтеріліске қарсы күресте билікке келген топтар енді. Троцкишіл POUM және анархистік CNT/FAI министрлерді жіберді. 27 қыркүйекте Толедо ұлтшылдардың бақылауына көшті. Шамамен жүз милицияшы қалаға ұлтшылдардың ілгерілеуін тоқтатуға тырысты және олардың барлығы легионерлер мен марокколық жалдамалы әскерлер, "Морос" тарапынан өлтірілді. Оқ-дәрісі таусылған 40 анархист, қорғап тұрған ғимаратқа от қойып, тұтқынға алынбау үшін тірідей өртеді. Ұлтшылдар Толедо ауруханасындағы дәрігерлер мен медбикелерді өлтірді; қарусыз, жарақат алған милицияшылар төсектерінде өлтірілді. Ұлтшыл полковнигі Москардоның тұтқынға алғандары қоршау басталғанда өлтірілгені анықталды, бұл Москардоның оларды 9 қыркүйекте беруден бас тартуын түсіндіреді. 27 қыркүйекте "Араласпау" комитеті Португалияның көтерілісшілерді ашық қолдауына және блокаданы бұзуына қатысты айыптауларды қарастырудан бас тартты. 29 қыркүйекте Бургостағы ұлтшыл хунта Франконы "Generalísimo" деп жариялады. Ұлтшыл теңіз эскадрильясы Гибралтар боғазындағы Республиканың Гибралтар боғазындағы бақылауын бұзып, Кап Эспартел шайқасында республикалық эсминецті батырып, тағы біреуін зақымдады. Коминтерн Халықаралық бригадалардың құрылуын бекітті.

September 3 The Republican forces under Captain Alberto Bayo retreat from Majorca. After establishing a small base on the shore of Majorca two weeks earlier, the Republican troops could not make it to the inner area of the island. Under permanent attack by enemy land and air forces, the retreat was more of a flight, leaving behind many men, weapons and valuable material. September 4 Prime Minister Francisco Largo Caballero presents new government: six Socialists, four Republicans, two Communists, one Catalan Republican, and one Basque Nationalist. September 5 After heavy fighting, the Basque city of Irún is taken by the Nationalists. Anarchist militias, defending the city, destroy most of the government buildings with dynamite to prevent their use by the Nationalists. The Nationalists control now a large and contiguous portion of Spain. The Basque Country is separated from the rest of the Republic, the Basque coastline is already blocked by warships of the "Non Intervention" states, and eventually even its supply lines over the French border are cut off. September 8 In Portugal, sailors on two naval vessels mutiny, apparently intending to take the ships to join the republicans in Spain. The revolt is crushed by forces loyal to the Portuguese dictator António de Oliveira Salazar and anti communist repression intensifies. September 9 23 countries attend first official meeting of the Non Intervention committee in London. The psychological effect on the Republican side is grave. Only Mexico "supported fully and publicly the claim of the Madrid government. [ ] Mexico's attitude gave immense moral comfort to the Republic, especially since the major South American governments those of Argentina, Brazil, Chile and Peru sympathized more or less openly with the Insurgents." But Mexican aid means relatively little in practical terms if the French border is closed and if the dictators remain free to supply the Nationalists with a quality and quantity of weapons far beyond the power of Mexico. Nationalists have been under siege in the Alcázar de Toledo since July 21. Today, Lt. Colonel Vicente Rojo Lluch enters the Alcázar under a flag of truce to try to obtain its surrender, and failing that, the release of the hostages. Colonel Moscardo refuses both proposals. September 13 The Basques surrender San Sebastián to the Nationalists rather than risk its destruction. Anarchist militias wanting to set the town ablaze are shot. The Nationalists now advance in the direction of the Basque main city, Bilbao. The government agree to send part of the national gold reserves to the Soviet Union. The gold is sent as security for future buying of war material from the Soviet Union. September 14 Pius XI condemns the Republican Government for their "satanic hate against God", reacting to the news that Father Josep Samsó PP of Santa María de Mataró near Barcelona, who had been imprisoned for being a priest, was taken from jail and executed in the local cemetery on the 1 September. September 19 The Nationalists take the island of Ibiza while the rebellion succeeds in the island of Fernando Poo (Spanish Guinea). September 24 Against the recommendation of his German advisors, Franco postpones the advance on Madrid in order to aid the insurgents in the Alcázar of Toledo. The siege has taken on immense symbolic importance for both sides. The Nationalist Junta annuls all agrarian reform that took place after the February 1936 elections. September 26 The new Catalan government (Generalitat de Catalunya) includes now the groups who gained power resisting the military rebellion. The Trotskyist POUM and the Anarchist CNT/FAI send ministers. September 27 Toledo falls to the Nationalists. Some hundred militia man try to stop the Nationalist advance into the city and were all killed by Legionnaires and Moroccan mercenaries, the "Moros". Around 40 anarchists, running out of ammunition, set fire to the building they were defending and are burned alive rather than be taken as prisoners. The Nationalists murder the doctor and the nurses in the hospital of Toledo; unarmed, wounded militiamen are killed in their beds. It transpires that the hostages taken by Nationalist Colonel Moscardo were killed in the beginning of the siege, which explains why Moscardo refused to hand them over on September 9. September 27 The Non Intervention committee refuses to hear charges against Portugal for its open support of the insurgents and the clear defiance of the blockade. September 29 The Nationalist junta in Burgos declare Franco Generalísimo. A Nationalist naval squadron breaks the Republic's hold over the Strait of Gibraltar at the Battle of Cape Espartel; a Republican destroyer is sunk and another one is damaged. Comintern approves the creation of the International Brigades.

Қазан

1 қазан Франко өзін мемлекет басшысы және Генералиссимо деп жариялайды. Республика үкіметі Баск еліне (іс жүзінде Бискай және Гипускоа) Хосе Антонио Агирре президенттігімен Эускади ретінде автономия береді. 3 қазан Франко Испания ішінде және за рубежом бүліктің заңдылығын қамтамасыз ету үшін «Ұлттық аймақ» үшін азаматтық үкімет құрады. Бұл азаматтық хунтаның ешқандай мәселеде ықпалы болмайды, себебі бүлікші генералдар көтерілістің басында бүкіл Испанияны қамтитын соғыс жағдайын жариялаған еді. 6 қазан КСРО Португалия, Италия және Германия сияқты «Араласпау келісіміне» байланыссыз екенін мәлімдейді. Испания Республикасы енді, көтеріліске үш ай толып тұрғанда, қару-жарақ пен оқ-дәрі сатып ала алады. «Ұлттық аймақ» португалиялық шекара арқылы ашық түрде жабдықталғаннан өзгеше, Республика әлі де жабық француз шекарасы мен теңіздегі «Араласпау» блокадасынан зардап шегеді. 7 қазан Альбасетте бірінші Халықаралық бригадалар құрылды. Италиялық коммунист Палмиро Тольятти және француз коммунисі Андре Марти тиімді ұйымдық басшылар болып табылады. 9 қазан Испания Республикасында «Халық армиясының» құрылуы. Жоспарда бұрынғы армияның адал бөлігін, сондай-ақ жасақтарды, орталық басқарумен заманауи және тиімді офицерлік құрамның басшылығымен ұйымдастыру көзделген. 12 қазан Саламанка университетінде (Ұлттық аймақ) өткен салтанатты шарада, Франконың әйелінің де қатысуымен, әлемге әйгілі философ және университет төрағасы Мигель де Унамуно, испан легионының алғашқы командирі генерал Милан Астрайға қарсы сөйлейді. Ол Милан Астрайдың ресми сөзін тыңдағаннан кейін, көтерілістің адамдық емес және арсыз екенін түсінгенін айтады. Кейін Унамуно университет ректоры қызметінен алынып, үйіне қамалады. Ол желтоқсанда қайғыдан көз жұмады. 14 қазан Канар аралдарынан келген ұлтшыл әскерлері Батаға түсіп, Испан Гвинеясының құрлық бөлігін бақылауға алады. 24 қазан Испанияның алтын қорының алғашқы партиясы КСРО-ға жіберілді. Испания өзінің алтын қорының жартысынан астамын КСРО-ға жібереді; бір трой унциясы 35 доллармен есептелгенде, партияның құны 578 миллион АҚШ долларын құрады. 27 қазан Мадридке алғашқы ресейлік танктер келді. Әрқайсысының салмағы 10 тоннадан асатын, қатты брондалған Т-26 танктері орталық теміржол станциясынан тікелей шайқасқа шығады. Мадридті қорғаушылар, оларға дейін неміс және итальяндық танктерге қарсы «Молотов коктейлі» (бензин және жануар матасымен толтырылған шыны бөтелкелер) қолдануға тура келген, енді ұлтшылдардың ілгерілеуін тежей алады. 27 қазан Мадридке жасалған ұлтшылдардың әуе шабуылынан 16 адам қаза тауып, 60 адам жарақат алды. Қала ортасындағы Плаза де Колон алаңында алты бомба жарылды. Бір бомба балаларына сүт алуға кезекте тұрған әйелдердің қасына түседі. Бұл қазіргі тарихтағы әскери мақсатсыз, тек азаматтық халық арасында үрей таратуға бағытталған алғашқы бомбалау болып табылады. Әуе шабуылын неміс ұшқыштары Юнкерс Ю-52 ұшақтарында жүргізді. Мадридтің жау ұшақтарынан қорғануға мүмкіндігі жоқ.

October 1 Franco declares himself head of state and Generalísimo. The Republican government concedes autonomy to the Basque Country (in practice, Biscay and Gipuzkoa) as Euzkadi, with José Antonio Aguirre as its president. October 3 In order to legitimise the rebellion inside and outside Spain, Franco establishes a civil government for the "National Zone". This Civil Junta has practically no say in any matter, because at the beginning of their uprising the insurgent generals declared a State of War covering all of Spain. October 6 The Soviet Union declares it will be no more bound by Non Intervention than are Portugal, Italy, and Germany. The Spanish Republic will now, three months into the uprising, be able to buy armaments and ammunition. Unlike the "National Zone", which is supplied openly over the Portuguese border, the Republic still suffers under the closed French border and the "Non Intervention" blockade at sea. October 7 The first International Brigades are founded in Albacete. The Italian Communist chief Palmiro Togliatti and the French Communist André Marty are the effective organizational heads. October 9 Foundation of the "Popular Army" in the Spanish Republic. The plan is to organize the loyal portion of the former army, along with the militias, under a modern and efficient officers corps with a central command. October 12 During a celebration in the University of Salamanca (National Zone), with guests including Franco's wife present, Miguel de Unamuno, the world famous philosopher and chairman of the university, speaks out against General Millán Astray, first commander of the Spanish Legion. Until now a supporter of the Nationalist rebellion, he says that listening to the official speech of Millán Astray he has come to realize the inhuman and ignoble nature of the uprising. Unamuno is later removed as rector of the university and confined to his house. He will die of chagrin in December. October 14 Nationalist troops from the Canary Islands disembark at Bata and take control of the continental part of Spanish Guinea. October 24 First shipment of the Spanish Gold Reserves to the Soviet Union. Spain will ultimately send more than half its gold reserve to the USSR; at $35 per troy ounce the shipment was worth US$578,000,000. October 27 The first Russian tanks arrive in Madrid. The heavily armored T 26 tanks, which weigh more than 10 tons apiece, drive from the central train station directly into battle. The defenders of Madrid, who until now had to use Molotov cocktails (glass bottles filled with gasoline and burning cloth) against the German and Italian tanks on the Nationalist side, gain the ability to slow the Nationalist advance. October 27 16 people dead and 60 wounded in Nationalist air raid against Madrid. Six bombs detonate in the Plaza de Colón, in the middle of the city. One bomb falls into a queue of women waiting for milk for their children. This is the first bombing in modern history without any military purpose, other than to spread terror among the civilian population. The air raid was made by German pilots in Junkers Ju 52s. Madrid has no air defenses to prevent enemy aircraft from flying over the city.

Қараша-желтоқсан

1 қараша Ұлттық армия Мадридке жетті. Шамамен 25 мың адамнан тұратын әскер Мадрид маңына келді. Итальяндық ұшақтар қала тұрғындарына қаланы алуға көмектесуді талап ететін парақшалар тастады, әйтпесе Ұлттық авиация Мадридті жер бетінен жояды деп ескертті. 2 қараша Мадрид үстінен алғашқы орыс ұшағының көрінуі ұлтшыл бомбалаушыларын таң қалдырды. Республика авиациясының осы уақытқа дейін тек бірнеше ескірген машиналары болған, бірақ бүгін мадридтіктер қаланы қорғап тұрған алғашқы орыс "Чатоларын" көрді. Азаматтар көшеде тұрып аспанға қарады, ескертулерге және баспанаға шақыруларға мән бермеді. Бірнеше шабуылдаушы ұшақ атып түсірілді, ал итальяндық "Фиаттар" бомбалаушыларды күзетіп тұрған бірнеше орыс ұшақтарын атып түсірді. Бір орыс ұшқышы қасіретті өлімге ұшырады: итальяндық "Фиат" оның ұшағын жойғаннан кейін, ол өртенген ұшағынан секіріп құтылды, парашютымен қалаға аман-есен жетті, бірақ ашулы азаматтар тобы оны Кондор легионынан келген неміс нацисі деп ойлап өлтірді. 4 қараша Республикалық үкіметке төрт анархист министр кірді: Федерика Монтсеньи – білім беру саласы, Хуан Гарсия Оливер – заң, Хуан Лопес Санчес және Жоан Пейро. Осылайша Ларго Кабальеро Испаниядағы ең ірі бұқаралық қозғалыстың өкілдерін үкіметке әкелді. Ұлтшылдар Мадрид маңындағы Гетафе қаласын басып алды. Мавритандық атты әскер, танктер мен ұшақтардың күшті шабуылынан кейін қорғаушылар толық жеңіліске ұшырады. Жарақат алғандар майданнан адасып, осы аймақтағы қорғаныстың ұйымдастырылуы бұзылды. Фалангист генерал Варела шетелдік журналистерге баспасөз конференциясында: "Мадрид бір апта ішінде түседі деп әлемге хабарлай аласыз" деді. Генерал Мола шабуыл жолын жоспарлады: Каса-де-Кампо және халық тұрмайтын Университет қаласы (Ciudad Universitaria) арқылы, оңтүстік маңындағы жұмысшы табының дәстүрлі түрде күшті аудандары арқылы өту кезінде күтілетін қатал көше шайқасында ауыр шығынға ұшыраудан сақтану үшін. Ұлтшылдардың шығыны көбейіп келеді, бірақ әлі де төзімді: бүгін 115 адам. 5 қараша Республикалық әуе күштері алғаш рет бомбалаушы ұшақтар мен олардың эскортын Мадридке шабуыл жасамай тұрып, шабуылды тоқтатуға мәжбүр етті. 6 қараша 426 адамнан шығын келтірген ауыр шайқастан кейін Ягу Карабаншель маңындағы қалашықты және стратегиялық маңызды Серро-де-Лос-Анджелес төбесін басып алды. Осылайша ұлтшылдар Мадридтің есігінде тұр, оның қорғанысы жаңадан құрылған Жозе Миаха басқарған Мадрид қорғаныс кеңесінің басқаруымен ұйымдастырылды. Республикалық үкімет Валенсияға көшті. 7 қараша Мадридке шабуыл. Ұлтшылдар қала орталығына бара жатқан маңызды көпірлерді басып алды. Генерал Вареланың әскерлері Каса-де-Кампоға және Университет қаласына адамнан адамға және үйден үйге шайқас жүргізіп кірді. Екі тарап та ауыр шығынға ұшырады. Ягу бүгін 313 адамын жоғалтты, олардың көпшілігі легионерлер мен маврлар; ол Африка ардагерлерінің өлім-жітіміне қатты алаңдайды. Франко келесі күні Мадрид соборында қасиетті шаралар тыңдайтынын мәлімдеді. 8-9 қараша Мадридке толыққанды шабуыл жасалды. Халықаралық бригадалар келді. Қорғаушылар оқ-дәрісінен таусылып қалды, бірнеше жерде майдан жарылуға жақын, Университет қаласында жау республикалық шепті бұзып өтті. Осы сәтте алғашқы "Интернационалдар" Мадридке келді. Шабуылдан қорқып қалған азаматтар бірден ұлтшылдар қалаға кірді деп ойлады, үш мың әскери киім киген, тәртіпті сарбаздардың шеруін көргенде. Бірінші дүниежүзілік соғыстың және неміс концлагерлерінің ардагерлері болған неміс, поляк және итальяндықтар революциялық әндерді және "Интернационал" әнін айта бастады. Қала тұрғындары үйлерінен шығып, ән салып, қуанышпен айқайлады. "Бригадистер" бірден майданға аттанып, табандылықпен шайқасқа кірісті. Олардың 2000-ға жуығы 48 сағат ішінде қаза тапты немесе жараланды. Мадридтегі Соғыс министрлігіне генерал Франконың жеңіске жетіп, қалаға кіргені үшін құттықтаған жеделхаттар келіп жатыр, бірақ оларды тек республикалық офицерлер ғана оқыды. Франконың марокколық жалдамалы әскерлері Республика шебін бұзып, Үлгілік түрмеге қарай бет алғанда, генерал Миажа өзі қауіп төнген секторға барды, бір қолындағы тапаншасын алып, кері шегінген сарбаздарға: "Қорқақтар! Қазандықтарда өліңдер. Генералмен бірге өліңдер!" деді. Бұл оның адамдарын жігерлендірді, олқылық жабылды. Қаланың барлық жерінде азаматтар, әйелдер де ерлер де, қазандықтарды нығайтып, өлген немесе жараланған сарбаздардан мылтықтарды алып жатыр. Ұлтшыл Африка армиясы осы екі күнде тағы 282 ардагерін жоғалтты. Бүгін Паракуэллос-дель-Харамада 1000-ға жуық, көбінесе саяси тұтқындар Республикалық милиция күзетімен қырғынға ұшырады. Тұтқындардың көпшілігі ұлтшылдар деп айыпталды, оларды ұлтшыл әскерлері босатуына жол бермеу үшін Валенсияға эвакуациялау керек болды. Олардың күзетшілері Мадридті қорғауға қосылып, барлық тұтқындарды өлтіріп, Мадридке қайтып келді. 10 қараша Мадридте майдан орнатылды, Университет қаласы Республикалық бақылауға қайта келді. Ұлтшылдардың шығыны 155 адамды құрады. Атақты анархист Буэнвентура Дуррути бүгін 3000 адамнан тұратын "Дуррути колоннасымен" келді. Олар Мадридті қорғауға көмектесу үшін Сарагоса майданынан кетті. 18 қараша Италия мен Германия Франко үкіметін мойындады. Барлығы Мадридтің сағаттар ішінде түсетінін күтеді. Франко бар күшін шайқасқа салады, неміс ұшақтары Мадрид үстінен шайқасады, екі ел де осы дипломатиялық қадам Франконың позициясын күшейтеді және Республиканың тұруын және моральдық жағдайын әлсіретеді деп күтеді. Дуррути колоннасы 15-нен бері Университет қаласында тынышпай шайқасып жатыр, 3000 адамның тек 400-і ғана тірі қалды, және олар толыққанды шаршап қалды. Дуррути келесі күні университет ауруханасына шабуыл жасайды. 11 қараша мен 18 қараша аралығында ұлтшыл шабуылдаушылар 1290 адамнан шығынға ұшырады, олар Университет қаласының ішіне еніп, оны бақылауға алмады немесе астанаға ілгерілемеді. 19 қараша Анархист көшбасшысы Буэнвентура Дуррути Мадридтегі шайқаста ауыр жарақат алды. Дуррути колоннасы ұлтшылдар бақылап тұрған университет ауруханасына шабуыл жасайды. Шамамен сағат 14:00-де Дуррути кеудесі мен өкпесінен өткен оң жақ кеудесіне оқ тиді. Оның өзінің адамдарының бірінен, жазатайым оқиға немесе қасақана шабуыл нәтижесінде оқ тиген болуы мүмкін деген күдік туды. Не болғаны әлі де даулы. Бүгін ұлтшылдардың шығыны 262 адамды құрады, ешқандай аумақ басып алынбады, шабуыл тоқтап, Мола мен Ягу ең қорқатын нәрсеге айналды, қалалық ортадағы жақын арадағы шайқасқа. 20 қараша Буэнвентура Дуррути таңғы сағат 6-да қайтыс болды. Ұлтшылдар Карабаншель мен Вертис Басурероға қарсы шабуылдарды тойтарғанда тағы 294 адамнан шығынға ұшырады. Диктатор Мигель Примо де Ривераның ұлы және Фаланганың негізін қалаушы Хосе Антонио Примо де Ривера Аликантеде сотталып, өлім жазасына кесілді, ол бүгінге дейін тұтқын болып отыр. Өлім жазасы Аликанте облысының жаңа коммунист басшысымен орындалды, үкіметтен жазаны бекітуді күтпестен. Бұл заңды бұзу және бағынбаушылық Ларго Кабальероны ашуландырды, бірақ Республика енді кеңестік жабдықтауға және испан коммунистік партиясына тәуелді. Бұл партия мемлекет ішіндегі мемлекет сияқты әрекет ете бастайды. 23 қараша Мадрид шайқасы аяқталды, екі тарап та шаршап, майдан тұрақталды. Екі аптадан кейін Франко қаланы басып алу жоспарынан бас тартады, енді ол өзіне және одақтастарына ұзақ және қымбат соғысқа дайындала бастайды. 11 желтоқсан Хулио Альварес дель Вайо бүгін Женевадағы Ұлттар лигасы алдында Португалияның, Италияның және Германияның бүлікшілерге қолдауы және испан Республикасының демократиялық елдерден саяси және экономикалық оқшаулануы туралы шағымданады.

November 1 The Nationalist army arrive in Madrid. An army of roughly 25,000 men arrive the suburbs of Madrid. Italian planes drop leaflets demanding the citizens to help them to take the city, "otherwise the National aviation will wipe Madrid off the earth". November 2 The first Russian aircraft over Madrid surprise the Nationalist bombers. The Republican aviation had till now only a handful of obsolete machines, but today the people of Madrid can see the first Russian "Chatos" defending the city. Citizens stand in the streets and watch the sky, ignoring the alarms and the calls for shelter. Several attacking aircraft are shot down; some Russian aircraft are also shot down by Italian Fiats guarding the bombers. One Russian pilot suffers a horrible death: After his machine is destroyed by an Italian Fiat he saves himself with a jump out of his burning plane, his parachute brings him safely to the city, but he is lynched by a mob of furious citizens, who think he is a German Nazi from the Condor Legion. November 4 Four Anarchist ministers join the Republican government: Federica Montseny portfolio of education, Juan Garcia Oliver law, Juan López Sánchez, and Joan Peiró. By this means, Largo Caballero brings figures from what is by far Spain's largest mass movement into the government. The Nationalists take the Madrid suburb Getafe. After a heavy attack by Moorish cavalry, tanks, and aircraft, the defenders are completely defeated. The wounded are walking disorientated over the battlefield, the organization of the defense in this area breaks down. Falangist General Varela tells foreign journalists in a press conference: "You can tell the world, Madrid will fall within one week." General Mola plans the attack route: over the Casa de Campo and the practically unpopulated University City (Ciudad Universitaria), to avoid heavy losses in the fierce street fight he would anticipate if he had to enter through the south suburbs, traditionally strong districts of the working class. Nationalist casualties are mounting but still tolerable: 115 men today. November 5 For the first time, the Republican air force forces attacking bombers and their escort to break up the attack on Madrid before they even reach the city. November 6 After heavy fighting which causes his forces 426 casualties, Yague occupies the suburb Carabanchel and the strategically important hill Cerro de los Angeles. With that, the Nationalists are standing on the door to Madrid, whose defense is organized under the newly created Junta de Defensa de Madrid directed by General Jose Miaja. The Republican government moves to Valencia. November 7 The attack on Madrid. Nationalists gain important bridges on the way to the inner city. General Varela's troops enter Casa de Campo and the University City in fierce man to man and house to house combat. Both sides suffer heavily. Yague loses today 313 men, mostly Legionnaires and Moors; he is seriously worried by the mounting casualties to his Africa veterans. Franco declares that he will be listening the very next day the holy measures in the cathedral of Madrid. November 8–9 All out assault on Madrid. The International Brigades arrive. The defenders are running out of ammunition; on several points the front is close to breaking; in the University City the enemy pushes through the Republican lines. This is the moment when the first "Internationals" arrive in Madrid. The shocked citizens think in the first moment that the Nationalists are in the inner city when they see 3,000 uniformed and disciplined soldiers marching in. The members, mostly German, Polish, and Italian veterans of World War I and of German concentration camps, start to sing revolutionary songs and the "Internationale". The citizens rush out of their houses and sing and shout for joy. The "Brigadistas" march immediately to the front, and throw themselves unflinchingly into battle. 2,000 of them die or are wounded within 48 hours. In the War Ministry of Madrid, telegrams are arriving congratulating General Franco on his victorious entry, but only Republican officers are there to read them. When the Moroccan mercenaries of Franco break through the Republican lines in direction of the Model Prison, General Miaja himself drives to the threatened sector, takes his pistol in one hand and shouts at the retreating soldiers: "Cowards! Die in your trenches. Die with your General." This encourages his men, the gap is closed. All over the city, citizens, women as well as the men, are reinforcing the trenches, taking the rifles from dead or wounded soldiers. The Nationalist Ejército de África loses a further 282 veterans in these two days. Around 1000 mostly political prisoners are massacred by their Republican Militia guards today in Paracuellos del Jarama. The prisoners, most of them accused Nationalists, were to be evacuated to Valencia from Madrid to prevent their liberation by Nationalist troops. Their Guards decide to join the defense of Madrid, kill all of the prisoners and return to Madrid. November 10 Front line established in Madrid, the University City back under Republican control. Nationalist casualties are 155. The famous Anarchist Buenaventura Durruti arrives today with the 3,000 man "Durruti Column". They left the Saragossa Front to help defend Madrid. November 18 Italy and Germany recognize the Franco government. Everybody expects the fall of Madrid within hours. Franco throws everything he has into the battle, German aircraft are fighting over Madrid, and both countries expect this diplomatic step to strengthen the position of Franco and weaken the stand and the morale of the Republic. The Durruti Column has been fighting in the University City without rest since the 15th, only 400 of the 3,000 survive, and those are completely exhausted. Durruti will launch an attack at the university hospital the next day. Between the 11th and the 18th, the Nationalist attackers have suffered 1,290 casualties; they have forced a wedge inside the Ciudad Universitaria but failed to control it or to advance into the capital. November 19 Anarchist leader Buenaventura Durruti is gravely wounded during the fighting in Madrid. The Durruti Column launches their attack on the university hospital, held by the Nationalists. Around 2 p. m., Durruti is hit by a bullet on the right side of his breast, which passes through his chest and lungs. It is suspected that he may have shot from behind by one of his men, either by accident or possibly in an intentional effort to stop the suicidal attack. What actually happened remains controversial. Nationalist casualties today are 262 with no terrain won at all; the offensive has stalled and turned into what Mola and Yague most feared, a close quarters fight in urban environment. November 20 Buenaventura Durruti dies at 6 a. m. The Nationalists suffer a further 294 casualties while repulsing furious counter attacks against Carabanchel and Vertice Basurero. José Antonio Primo de Rivera, son of dictator Miguel Primo de Rivera and founder of the Falange, is tried by a civil court and executed in Alicante, where he has been a prisoner since before the insurgency. The execution is carried out by the new Communist civil governor of Alicante, without awaiting the confirmation of sentence by the government. This breaking of the law and insubordination angered Largo Caballero, but the Republic is already dependent on Soviet supplies and the Spanish Communist Party. This Party starts to act as a state within the state. November 23 Battle of Madrid ends; with both sides exhausted, a front stabilizes. After 2 weeks, Franco has to give up his plans of taking the city. He now begins preparing himself and his allies for a long and expensive war. December 11 Julio Álvarez del Vayo complains today before the League of the Nations in Geneva about the support of Portugal, Italy and Germany for the Rebels and the political and economic isolation of the Spanish Republic by the Democratic Nations and the Non Intervention Committee. December 17 New government constituted in Aragon. The new Consejo de Aragon has a clear majority of Anarchists. The front line in Aragon is basically formed by Anarchist and Socialist militia. Some areas and villages in Aragon start immediately with the "revolution", what means the reorganization of public life under Anarchist ideals, foundation of communes and self organization of factories and farms. Some of the villages replace money with coupons handed out by the local authorities. In Aragon, the world can see the most radical reformation of public life and a true people's revolution. December 22 Thousands of Nationalist Italian volunteers land in Cádiz, the Nationalist port. December 24 Thousands have to spend the Christmas days in the trenches on the front. Many refugees have nowhere to go and have to stay at subway stations and refugee camps. December 30 George Orwell enlists himself in a Republican POUM militia to fight against fascism. December 31 Miguel de Unamuno dies in his house in Salamanca. As soon as they got notice of the death of their father, his two sons enlist themselves in the Antifascist Militias.