Кіріспе

Постмодерн әдеби жанры. Тарихи метафикция – бұл 1980-ші жылдардың соңында канадалық әдебиет теорияшысы Линда Хатчон ұсынған термин. Ол көркем әдебиет, тарих және теория салаларын біріктіреді.

Тұжырымдама

Бұл термин метафикцияның әдеби тәсілдерін тарихи көркемөнермен үйлестіретін ойын-құралдар үшін қолданылады. Тарихи метафикция деп есептелетін туындылар, әдебиет пен тарих жазудың сөздік тарихына қаншалықты тәуелді екенін көрсету үшін, басқа көркем, тарихи және әдеби мәтіндерге жиі сілтеме жасайды (яғни, интертекстуалдық). Лин Хатчон тарихи метафикция тарихи романның тағы бір түрі емес десе де, кейбір ғалымдар (мысалы, Моника Флюдерник) оны осылай сипаттайды, себебі ол роман мен тарихтың 20 ғасырдағы түсініктерін қабылдаған жанрдың жаңартылған нұсқасы болып табылады. Бұл тарихи метафикция пародиалайтын жанрларда көрінеді, ол оларды қолданып, өзгертеді, сондықтан әр пародия оларды мәсетелеу арқылы сынға айналады. Бұл процеске шындық пен ақиқатты қайта қарау үшін жасырылған тарихты ашу мақсатында "бұзушылық" деп те айтылады.

Мысалдар

Тарихи метафикция үлгілері ретінде жиі сипатталатын шығармаларға: Джон Банвиллдің «Доктор Коперник» (1976), Джон Фаулздың «Француз лейтенантының әйелі» (1969), Э. Л. Докторовдың «Рагтайм» (1975), Уильям Кеннедидің «Аяқтар» (1975), Октавия Э. Батлердің «Киндред» (1979), Салман Рушдидің «Түннің балалары» (1981), Шаши Тарурдың «Ұлы үнді романы» (1989), А. С. Байаттың «Иелік» (1990), Майкл Ондаатждің «Англиялық науқас» (1992), Дж. М. Кутзеенің «Петербург шебері» (1994) және Томас Пинчонның «Мейсон мен Диксон» (1997) кіреді. Екінші дүниежүзілік соғыстың нақты тарихи оқиғаларын бейнелеуге тырысып, сонымен бірге осының дұрыстығын күмәндандыра отырып, Курт Воннегуттың «Слатерхаус Пятер» (1969) романы метафикциялық, «екі жаққа қараған» көзқарасқа ие. Әдебиеттанушы Бран Никол Воннегуттың романы Роберт Кувер, Джон Барт және Владимир Набоковтың шығармаларымен салыстырғанда «метафикцияға тікелей саяси мағынаны қосады» деген пікірде.