Кіріспе

Жаңа Зеландиялық-америкалық кәсіпкер (1807–1882)

Джоэл Сэмюэл Полак (28 наурыз 1807 – 17 сәуір 1882) – Англияда туған Жаңа Зеландия және Америка кәсіпкері және жазушы. Ол 1831 жылы Жаңа Зеландияға келген алғашқы еврей қоныс аударушылардың бірі болды. Ол Жаңа Зеландияның колониялық емес кезеңі бойынша сарапшы ретінде танылады және оның екі кітабы жиі сілтеме жасалады. Ол Александр Салмонның шешесінің інісі болды.

Ерте өмір

Джоэл Сэмюэл Полак 1807 жылғы 28 наурызда Лондонда Сара мен Соломон Джоэл Полактың (1839 жылы қайтыс болған) отбасында дүниеге келді. Голландиядан бастау алған отбасы Ирландияға, содан кейін Англияға қоныс аударды, онда Соломон сәтті суретші және гравер болды. Полак Соғыс министрлігінде (Комиссариат және қару-жарақ басқармасында) төрт жыл жұмыс істеді, Оңтүстік Африкада және Маврикийде қызмет еткеннен кейін Америкаға саяхаттау үшін кетті. 1830 жылы ол ағасы Абрахамға қосылды.

Жаңа Зеландияға алғашқы сапары

1831 жылы Жаңа Зеландияға келді және Хокиангада қоныстанды, айналасындағы аймақты, сондай-ақ Кедейлік шығанағы мен Шығыс мүйісін зерттеді. Осылайша ол колониядағы алғашқы еврейлердің бірі болды. 1832 жылы ол Аралдар шығанағындағы Корорарекаға (қазіргі Расселл) көшіп, сәтті жалпы мақсаттағы дүкен ашты. 1835 жылы Жаңа Зеландияның алғашқы сыра қайнату зауытын салды. Джеймс Баббидің әлсіз басқаруын сынап, ол 1837 жылғы петицияға қол қойды, онда британ үкіметінен еуропалық қоныс аударушыларды қорғау және басқару жауапкершілігін алу талап етілді.

Англияға оралу

Ол 1837 жылы Англияға оралды, ал келесі жылы оның Корорарекадағы дүкені, оны оның тілегіне қарсы әскери және теңіз жарылғыш заттарын сақтау үшін пайдаланған, жарылыстан қирады. Ол өтемақы алу үшін жылдар бойы нәтижесіз күресті. 1838 жылы ол Жаңа Зеландияны жоспарлы түрде отарлауды жақтаған Лордтар палатасының арнайы комитеті алдында сөз сөйледі. Ол ұйымдастырылмаған еуропалық қоныстану маори қоғамын құртады деп сенді. Ол Жаңа Зеландиядағы тәжірибесіне негізделген және өзі суреттеген екі сәтті кітап жазды. Бұл кітаптар колониялық кезеңге дейінгі Жаңа Зеландия туралы құнды мәліметтер береді.

Жаңа Зеландияға екінші сапары

1842 жылы Полак Жаңа Зеландияға оралды, бірақ оның дүкені 1845 жылы тағы да қирады, осы жылы Хонэ Хеке Корорарекаға шабуыл жасады – Корорарека шайқасы Тудың соғысын басталды. Ол Оклендке (жаңа астанаға) көшіп, онда кедендік қойманы басқарды және Калифорниямен саудадан табыс көріп, кеме жүргізу бизнесіне қатысты. 1845 жылдан 1848 жылға дейін ол Америка Құрама Штаттарының вице-консулы қызметін атқарды.

Кейінгі өмірі

1850 жылы Полак Жаңа Зеландиядан Калифорнияға кетті. Ол Сан-Францискода қоныстанды, онда Уильям Харттың жесірі Мэриге үйленді (олар екеуі де Жаңа Зеландияда тұрған). Ол 1882 жылдың 17 сәуірінде (28 нисан 5642) Сан-Францискода қайтыс болды және Лорел-Хилл зиратына жерленді. 1946 жылы оның мәйіті Cypress Lawn Memorial Park-қа көшірілді.

Жазбалар

Жаңа Зеландия; 1831 және 1837 жылдар аралығында сол елде тұрған кездегі саяхаттар мен оқиғалар туралы баяндама (1838). Толық мәтін I том, II том. Жаңа Зеландиялықтардың мінез-құлқы мен дәстүрлері (1840). Толық мәтін I том, II том.