Кіріспе
Жол қиылысының түрі. Оң жақтан кіру/оң жақтан шығу (RIRO) және сол жақтан кіру/сол жақтан шығу (LILO) – көлік құралдарының бұрылу қозғалысы шектелген үш жолдың қиылысының түрі. RIRO тек оңға бұрылуға, ал LILO тек солға бұрылуға мүмкіндік береді. "Оң жақтан кіру" және "сол жақтан кіру" терминдері негізгі жолдан қиылысқа (немесе жолға немесе жер учаскесіне) бұрылуды білдіреді; "оң жақтан шығу" және "сол жақтан шығу" – қиылыстан (немесе жолдан немесе жер учаскесінен) негізгі жолға бұрылуды білдіреді. RIRO көлік құралдары оң жақтан жүретін елдерде жиі кездеседі, ал LILO – сол жақтан жүретін елдерде. Бұл көбінесе маңызды емес жолдар екі бағытты жолдардың шетіне жалғанатындықтан болады. Дегенмен, бөлінген тас жолда RIRO және LILO қиылыстары да болуы мүмкін. Осы мақаланың қалған бөлігі тек RIRO туралы айтады, бірақ осы мәліметтер LILO үшін де қолданылады. RIRO қиылысы 3/4 қиылысынан (оң жақтан кіру/оң жақтан шығу/сол жақтан кіру) және толыққанды қиылыстан өзгеше.
Right in/right out (RIRO) and left in/left out (LILO) refer to a type of three way road intersection where turning movements of vehicles are restricted. A RIRO permits only right turns and a LILO permits only left turns. "Right in" and "left in" refer to turns from a main road into an intersection (or a driveway or parcel); "right out" and "left out" refer to turns from an intersection (or a driveway or parcel) to a main road. RIRO is typical when vehicles drive on the right, and LILO is usual where vehicles drive on the left. This is because minor roads usually connect to the outsides of two way roads. However, on a divided highway, both RIRO and LILO intersections can occur. The remainder of this article refers only to RIRO but applies equally to LILO. A RIRO intersection differs from a 3/4 intersection (right in/right out/left in) and an unrestricted intersection.
Дизайн
RIRO – қолжетімділікті басқарудың маңызды құралы, ал ол көлік жоспарлаудың өзінің маңызды бөлігі болып табылады. Миссури штатының Колумбия қаласындағы Миссури 763 бағдарламалық жолының қайта жобалауына қолжетімділікті басқару ережелерін қолдану бойынша жүргізілген зерттеу, RIRO-ның U бұрылыстарына мүмкіндік беретін сигналдық қиылыстармен үйлесімде, жоғары көлік көлемін аз кешігумен және жоғары қауіпсіздікпен қабылдауға қалай көмектесетінін көрсетеді. RIRO шектеуі көбінесе физикалық тосқаулар арқылы қамтамасыз етіледі, мысалы, қиылыстағы көлік аралы, бұл көліктерді рұқсат етілген бұрылысқа бағыттайды және қиылыстан өтуге тыйым салады. Басты жолдың өзінде көбінесе екі бағытты қозғалысты бөлетін орталық жолақ болады. Бұл шектеуді табельдер арқылы да жүзеге асыруға болады, бірақ басты жолдың орталық бөлігінде орталық жолақ немесе басқа тосқаулар болмаған жағдайда, RIRO конфигурациялары елеулі бұзушылық деңгейіне әкелуі мүмкін. RIRO жолдарында деңгейлер айырылған қиылыстар да болуы мүмкін, бірақ мұндай жолдардағы көліктер жолға кіретін басқа көліктерге жол бермейді және келісіп өтетін көліктермен кездеспейді. Мұндай жолдар кейде RIRO экспресс-жолдары деп аталады. АҚШ-та оларды кейде Джерси экспресс-жолдары деп атайды, себебі олар Нью-Джерси штатында кең таралған, бірақ олар тек осы штатпен ғана шектелмейді.
Қолдану
RIRO жол конфигурациялары кіруді басқарудың маңызды құралы болып табылады. RIRO жол конфигурациясының негізгі түрлері – шектеулі кіруге арналған жолдар (бөлінген магистральдар және т.б.) және айналма жолдар. Қарсы бағытта қозғалу үшін көлік құралдары бірінші кезекте рұқсат етілген бағытта бұрылып, содан кейін U-түрінде кері бағытқа бұрылуы керек, айналма жол арқылы немесе блок айналып солға бұрылу арқылы. RIRO солға бұрылу кезінде қарсы қозғалысқа қарама-қарсы келе жатқан көліктердің алдынан өту қажет болған жағдайларда ерекше пайдалы.
Қауіпсіздік
RIRO конфигурациялары көліктер арасындағы қақтығыс нүктелерінің санын азайту арқылы жол қозғалысы қауіпсіздігі мен тиімділігін жақсартады. Бір қиылыстағы қауіпсіздік пен жол жұмысын RIRO конфигурациясы жақсартса, бұл одан кейін орналасқан басқа қиылыстағы жағдайды нашарлатуы мүмкін.