Португалиядағы Еуропа Конституциясы бойынша референдумның тарихы
Portuguese European Constitution referendum
Португалиядағы Еуропа Конституциясы бойынша референдум: 2005 жылғы 9 қазан күні өткізілуі жоспарланған, маңызды конституциялық дауыс беру. Еуроодақ, референдум нәтижелері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Португалияда Еуропа Конституциясын құру туралы келісімге қатысты референдум – 2005 жылдың 9 қазанында Португалияның Еуропалық Одақ Конституциясын ратификациялау туралы шешім қабылдауға арналған жоспарланған референдум болды. 2005 жылдың 12 наурызында премьер-министр Жозе Сократес Португалия Конституциясын өзгертуді көздеп отырғанын мәлімдеді, бұл референдумды сол кездегі муниципалды сайлаулармен бірге 2005 жылдың 9 қазанында өткізуге мүмкіндік берер еді. Екі бас партия арасындағы келісім 2005 жылдың 1 маусымында жасалды. Португалия Конституциясына сәйкес, референдум нәтижесі тіркелген сайлаушылардың жартысынан асып түскен жағдайда ғана міндетті болып есептеледі. Мәтін 2005 жылдың маусым айында референдумды жергілікті билік сайлауларымен бір күні өткізу мақсатымен қайта қарастырылуға тиіс болды. Бұл Португалия Конституциясының Еуропалық Конституцияға байланысты екінші рет қайта қаралуы еді, себебі бастапқы нұсқа халықаралық шарттар бойынша референдумдар өткізуге рұқсат бермеген. 2005 жылдың мамыр айында Францияда және 2005 жылдың маусым айында Нидерландыда сайлаушылар Еуропалық Конституцияны қабылдамағаннан кейін, сондай-ақ ратификация мерзімі ұзартылғаннан кейін, Жозе Сократес 2005 жылдың 17 маусымында үкімет референдумды кейінге шегеретінін хабарлады.
The Portuguese referendum on the Treaty establishing a Constitution for Europe was a planned referendum to be held on October 9, 2005 to decide whether the Portugal should ratify the proposed Constitution of the European Union. On 12 March 2005, the Prime Minister José Sócrates said that he would seek to have the Constitution of Portugal amended to allow that a referendum be held on October 9, 2005 alongside the municipal elections taking place at that time. The agreement between the two main parties was made on 1 June 2005. According to the Portuguese Constitution, the result of the referendum is binding if more than of half of registered voters turn out. The text was to have been revised in June 2005 with the express purpose of allowing the referendum to be held on the same day as the municipal elections. This was the second time the Portuguese Constitution has been revised because of the European Constitution, as the original version did not allow referendums on international treaties. Following the rejection of the European Constitution by voters in France in May 2005 and in the Netherlands in June 2005, and the extension granted to the ratification deadline, José Sócrates announced on 17 June 2005 that the government would postpone the referendum.
Бастапқы жоспарлар мен кешіктіру
Референдум бастапқыда 2005 жылдың сәуір айына жоспарланған болатын, онда сұрақ қойылды: «Еуропа Конституциясында белгіленгендей, сіз Негізгі құқықтар Хартиясымен, білікті көпшілік дауыс беру қағидасымен және Еуроодақтың жаңа институционалдық құрылымымен келісесіз бе?». Бұл референдумға келісім мәтінін тікелей ұсынуға Португалия Конституциясы рұқсат бермейтіндіктен жасалды. Алайда, 2004 жылдың желтоқсанында Португалияның Конституциялық соты осы сұрақты түсініксіз деп танып, қабылдаудан бас тартты. Бұл процестің тоқтауына әкелді, себебі келісімнің өзі бойынша референдум өткізуге рұқсат беру үшін конституциялық түзету қажет болды.
The referendum was initially scheduled for April 2005 using the question "Do you agree with the Charter of Fundamental Rights, the rule of qualified majority voting and the new institutional framework of the EU, as defined by the European Constitution? ", since Portugal's Constitution does not allow the text of a treaty to be put on a referendum directly. However, in December 2004, the Constitutional Court of Portugal rejected the proposed question, deeming it unclear. This resulted in the delay to the whole process, as a constitutional amendment would be required before allowing a referendum on the treaty itself.