Кіріспе
2004 жылғы 20 наурызда Тайваньда 2004 жылғы президенттік сайлаумен бірге консультативтік референдум өтті. Сайлаушылардан Тайвань мен Қытай арасындағы қарым-қатынас және Тайваньтың Қытаймен қалай қарым-қатынас жасауы керек екені туралы екі сұрақ қойылды. Президент Чен Шуй Бьянның осы референдумды ұйымдастыруы Қытай тарапынан күшті сынға ұшырады, себебі бұл Тайвань тәуелсіздігі бойынша болашақ дауыс беруге дайындық деп қарастырылды. «Pan Blue Coalition» коалициясы референдумның заңсыз және қажетсіз екенін айтып, оған бойкот жариялады. Сайлаушылардың 90 пайыздан астамы екі сұраққа да қолдау көрсетті, бірақ сайлауға қатысу 50 проценттен төмен болғандықтан нәтижелер жарамсыз деп танылды.
A consultative referendum was held in Taiwan on 20 March 2004 to coincide with the 2004 presidential elections. Voters were asked two questions regarding the relationship between Taiwan and China, and how Taiwan should relate to China. The initiation of this referendum by President Chen Shui bian came under intense criticism from China because it was seen as an exercise for an eventual vote on Taiwanese independence. The Pan Blue Coalition urged a boycott, citing that the referendum was illegal and unnecessary. Over 90% of voters approved the two questions, but the results were invalid due to insufficient voter turnout, which was below 50%.
Өмірбаян
2003 жылдың 29 қарашасында президент Чэн Шуйбянь Қытайдың Тайваньға бағытталған зымырандары бар екенін ескергенде, ол АҚШ-тың қысымымен бұған бармағанмен, референдум туралы заңның қорғаныс референдумына қатысты ережесіне сәйкес, егемендік туралы референдум өткізуге бұйрық беруге құқылы екенін мәлімдеді. Бұл мәлімдеме Пекин және "Пан-көк коалициясы" тарапынан қатты сынға алынды. Бірақ, оның орнына ол Қытайдан Тайваньға бағытталған жүздеген зымырандарды алып тастауды сұрап референдум ұйымдастыруды ұсынды. 2004 жылдың 16 қаңтарында телеарнада сөйлеген сөзінде президент Чэн "Төрт Жоқ және Бірсіз" уәдесін қайталады, "бейбітшілік референдумын" негіздеді және оның сұрақтарын жариялады. Референдум заң жобасын қарау Пекинге алаңдатушылық тудырған сияқты, егер Тайвань аумағы мен туы сияқты егемендік мәселелер бойынша дауыс беруге мүмкіндік беретін заң жобасы қабылданса, қатты ден қоятынын ескертті. 2003 жылдың 27 қарашасында Заң шығарушы Юань қабылдаған соңғы заң жобасында референдумдардың мазмұнына шектеулер қойылмады, бірақ конституциялық мәселелер бойынша референдумдар өткізу үшін өте жоғары талаптар қойылды. Бұл талаптарды заң шығарушы органдағы "Пан-көк коалициясының" көпшілігі негізінен енгізді. Заң жобасында сондай-ақ, ҚХР-дың егемендігіне қауіп төнген жағдайда қорғаныс референдумы ұйымдастыру мүмкіндігі де қарастырылды. Референдум қабылданғаннан кейін Пекин наразылық білдіретін жалпылама мәлімдеме жасады.
1-жоба
Тайвань халқы Тайвань бұғазы мәселесінің бейбіт жолмен шешілуін қалайды. Егер Қытай Коммунистік партиясы Тайваньға бағытталған зымырандарды алып тастаудан бас тартса және бізге қарсы күш қолданудан ашық бас тартса, үкімет Тайваньдың өзін-өзі қорғау мүмкіндіктерін арттыру үшін одан да жетілдірілген зымыранға қарсы қару-жарақ сатып алуына келісесіз бе?
Нәтижелер
СұрақҮшінҚарсыЖарамсыз/босБарлығыТіркелген сайлаушыларҚатысу нәтижесіДауыс%Дауыс%Ұсыныс 16 511 21691.80581 4138.20359 7117 452 34016 497 74645.17Ұсыныс 26 319 66392.05545 9117.95578 5747 444 14845.12Источник: ОРТ