Кіріспе

Үндістандық ғалым, әлеуметтік реформатор, судья және жазушы Рао Бахадур Махадев Говинд Ранаде (18 қаңтар 1842 – 16 қаңтар 1901), көбінесе Ньямурти Ранаде (әдеби мағынасында – Әділет Ранаде) деп аталады, үнді ғалымы, әлеуметтік реформатор, судья және жазушы болған. Ол Үндістан Ұлттық Конгресі партиясының негіс қалаушыларының бірі және Бомбей заң шығару кеңесінің мүшесі, сондай-ақ орталықтағы Қаржы комитетінің мүшесі сияқты бірнеше лауазымды атқарды. Белгілі қоғамдық тұлға ретінде, оның сабырлы, тыныш оптимизм қасиеті Ұлыбританиямен қарым-қатынасына, сондай-ақ Үндістандағы реформаларға деген көзқарасына әсер етті. Өмірі бойы Пуна Сарваджаник Сабха, Махараштра Грантхоттеджак Сабха және Прартхана Самадж құруға көмектесті. Ол сонымен қатар әлеуметтік және діни реформалар идеологиясына негізделген Бомбей англо-маратхи газеті – "Индупракаш" газетінің редакторы болды. Оған Рао Бахадур атағы берілді.

Жас шағы мен отбасы

Махадев Говинд Ранаде Нашик ауданындағы Нипхад қалашығында Читпаван брахман отбасында дүниеге келген. Ол Кольхапурдағы маратхи мектебінде оқыды, кейін ағылшын тіліндегі мектепке ауысты. 14 жасында Бомбей қаласындағы Эльфинстон колледжінде оқыды. Ол Бомбей университетінің алғашқы студенттерінің қатарында болды. 1862 жылы ол тарих және экономика мамандығы бойынша бакалавр, ал 1864 жылы тарих мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Үш жыл өткен соң, 1866 жылы заңгерлік (L. L. B.) дипломын алды.

Судья

Л. Л. Б. бітірген соң, Ранаде 1871 жылы Пунадағы төменгі дәрежелі судья болып жұмыс істеді. Оның саяси белсенділігі мен халық арасындағы беделіне байланысты, британдық отарлық билік оны 1895 жылға дейін Бомбей жоғары сотына тағайындауды кейінге шегерді.

Әлеуметтік белсенділік

Ранаде – батыс мәдениеті мен отарлық үкіметтің күшті ықпалында болған прогрессивті әлеуметтік қайраткер. Оның қызметі діни реформалардан бастап, халыққа білім беруге және үнді отбасыларындағы реформаларға дейін кең ауқымды болды. Ол қай салаға қараса да, үнділік әдет-ғұрыптары мен дәстүрлерінде аз ғана пайда көріп, оларды батыстағы үлгілерге сәйкес реформалауға тырысты. Оның пікірінше, үнділік әлеуметтік реформалар қозғалысының мақсаты – "адамзаттыққа жеткізу, теңдік орнату және рухани жаңғырту", яғни қазіргі үнді қоғамында осы қасиеттердің жетіспейтінін білдіреді.

Прартана Самадж

1867 жылы Ранаде діни және әлеуметтік реформа жасаушы ұйым – Прахтана Самаджға, ал 1869 жылы Пуна Прахтана Самаджға қосылды. Тарихшылар Ранадені осы қозғалыстың зияткерлік көшбасшысы деп есептейді. Ранаде епископ Джозеф Батлердің ықпалымен Прахтана Самадж ұйымының әлеуметтік әділеттілік жұмысын христиан метафизикасымен байланыстырды. Ол Панч-Худ миссиясы ісінде өз пікірінде тұрудың орнына, қанағаттану (діни тәубе) рәсімін өткізуді жөн көрді.

Қыз балаларды оқыту

1885 жылы Ранаде, Ваман Абаджи Модак және тарихшы доктор Р. Г. Бхандаркар Үндістандағы ең көне қыздар жоғары мектебі – Хузурпаганы ашу үшін Махараштра қыздар білім беру қоғамын құрды. Мектеп Пуне қаласындағы Нараян-Петх ауданында Баджирао І Пешваның бұрынғы ат қорасында орналастырылған.

Жеке өмір

Бірінші әйелі қайтыс болғанда Ранадтің жасы 30-ға жуық еді. Оның отбасы оның қайтадан үйленуін қалады, әсіресе балалары болмағандықтан. Реформашы достары 1861 жылы «Жесірлер неке қауымдастығын» құрған ол, өзінің үгіттегендеріне сай әрекет етіп, жесір әйелге үйленетінін күтті. Алайда, Ранад отбасының тілегіне көніп, дәстүрге бағынып, өзінен жиырма жас кіші, он бір жастағы Рамабайға үйленді. Рамабай 1862 жылы дүниеге келді, бұл Ранадтың «Жесірлер неке қауымдастығын» құрғаннан кейін шамалы уақыт өткен соң болды. Ол осы некеге келісуіне себеп, егер ол бұрын күйеуі бар әйелге үйленсе, оның туған балалары қоғамда заңсыз деп есептелетінін болжады. Бұл жағдайдың ирониясы, Ранад екіжүзділікке ұшырап, айыпталып жатқанда, оның шын ниеті орындалмады: екінші некесі де баласыз аяқталды. Той дәстүрге сәйкес толыққанды түрде өткізіліп, қуанышпен қарсы алынды. Рамабай – Ранадтың әлеуметтік жағдайы мен кастасына жататын Құрлекар отбасының қызы еді. Бұл жұбайлардың некесі өте үйлесімді және дәстүрлі болды. Ранад әйелінің білім алуын қамтамасыз етті, әлгіде ол бұлға қарсы болғанмен, сол заманғы үнді әйелдері сияқты, күйеуінің тілегін орындап, жаңа өміріне бейімделді. Ранадтың қайтысынан кейін Рамабай Ранаде бастаған әлеуметтік және білім беру реформаларын жалғастырды.

Танымал мәдениетте

2012 жылы наурыз айында "Зи Маратхи" телеарнасында Рамабай мен Махадевраоның өміріне және олардың "әйелдер құқықтары" үшін күрескен белсенді ретінде қалыптасуына арналған "Унч Маджа Зока" ("Менің серпегім биікке көтеріледі" деген мағынадағы) телесериалы көрсетілді. Сериал Рамабай Ранаде жазған "Амачья айюшьяатиль каахи аатавани" кітабы негізінде түсірілген. Кітапта Ранаде Махадев емес, "Мадхав" деп аталады. Сериалда Махадев Говинд Ранаде рөлін Викрам Гайквад, ал Рамабай Ранаде рөлін Спруха Жоши сомдады.