Дадабхай Наороджи: Индия саяхатшысы, ғалымы, жазушысы және Үнді ұлттық конгресінің президенті. Британ парламентінің депутаты болған. «Индияның ұлы адамы».
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дадабхай Наороджи (4 қыркүйек 1825 – 30 маусым 1917) ("Үндістанның ұлы ескі адамы" және "Үндістанның ресми емес елшісі" деп те аталады) – үнді саяси қайраткері, ғалым және жазушы. 1886 жылдан 1887 жылға дейін, 1893 жылдан 1894 жылға дейін және 1906 жылдан 1907 жылға дейін Үндістан Ұлттық Конгресінің 2-ші, 9-шы және 22-ші президенті болды. 1874 жылдан бастап Бароданың диваны қызметін атқарды, содан кейін Англияға көшіп, 1892 жылдан 1895 жылға дейін Финсбери Орталық округінен Ұлыбритания парламентінің Либералдық партиясының депутаты болды. Ол Азия тегінен шыққан британдық парламент депутаты болған екінші адам, алғашқысы – үнді депутаты Дэвид Октерлони Дайс Сомбре, ол қызмет еткен тоғыз айдан кейін сыбайлас жемқорлық үшін депутаттық өкілеттігінен айырылды. Оның "Үндістандағы кедейлік және британдық үстемдік" атты кітабындағы Наороджи суреті 1963, 1997 және 2017 жылдардағы почта маркаларында бейнеленген.
Indian politician leader, scholar and writer (1825–1917)
Dadabhai Naoroji (4 September 1825 – 30 June 1917) (also known as the "Grand Old Man of India" and "Unofficial Ambassador of India"), was an Indian political leader, merchant, scholar and writer who served as 2nd, 9th, and 22nd President of the Indian National Congress from 1886 to 1887, 1893 to 1894 and 1906 to 1907. He was the Diwan of Baroda from 1874, before moving to England, where he was a Liberal Party Member of Parliament in the British House of Commons, representing Finsbury Central between 1892 and 1895. He was the second person of Asian descent to be a British MP, the first being Indian MP David Ochterlony Dyce Sombre, who was disenfranchised for corruption after nine months in office. His book Poverty and Un British Rule in India India Post depicted Naoroji on stamps in 1963, 1997 and 2017.
Өмірбаян
Наурожи гужарати тілінде сөйлейтін парси зороастрий отбасында Навсари қаласында дүниеге келді және Эльфинстон институтының мектебінде білім алды. Оның демеушісі Барода махараджасы Саяжирао Гаеквад III болды, ал ол 1874 жылы махараджаның деваны (министрі) қызметін бастады. Аторнан (қасиетті діни қызметкер) болған Наурожи 1851 жылдың 1 тамызында зороастрий дінін бастапқы тазалығы мен қарапайымдылығына қайтару мақсатымен «Рахнумай Маздаясан Сабха» (Маздаясан жолындағы нұсқаушылар) қоғамын құрды. 1854 жылы ол зороастрий ұғымдарын түсіндіру және парси қоғамдық реформаларын насихаттау үшін гужарати тілінде екі апталық басылым – «Раст Гофтар» («Шындықты айтушы») газетін шығарды. Осы кезеңде ол «Үндістан дауысы» атты тағы бір газет жариялады. 1855 жылдың желтоқсанында ол Бомбей қаласындағы Эльфинстон колледжінде математика және табиғаттану профессоры болып тағайындалды, бұл академиялық лауазымды алғаш рет иеленген үнді адам болды. 1855 жылы ол Лондонға барып, Cama & Co компаниясының серіктесі болды, бұл Ұлыбританияда құрылған алғашқы үнді компаниясы үшін Ливерпульдегі кеңсе ашты. Үш жылдан кейін ол этикалық принциптерге байланысты қызметтен кетті. 1859 жылы ол өзінің «Дадабай Наурожи & Co» атты мақта сауда компаниясын құрды. 1861 жылы ол Мунчерджи Хормусжи Камамен бірге Еуропаның зороастрий сенім қорын құрды. 1865 жылы Наурожи Лондондық Үнді қоғамын басқарды, оның мақсаты – үнді саяси, әлеуметтік және әдеби тақырыптарын талқылау болды. 1867 жылы ол үнді көзқарасын британдық қоғамға жеткізу мақсатымен Үнді ұлттық конгресінің алдыңғы ұйымдарының бірі – Шығыс Үндістан қауымдастығын құруға көмектесті. Бұл қауымдастық 1866 жылы Лондон этнологиялық қоғамында азиялықтардың еуропалықтардан кем екенін дәлелдеуге тырысқан үгіт-насихатқа қарсы күресті. Бұл қауымдастық көп ұзамай көрнекті британдықтардың қолдауын алды және британ парламентіне елеулі әсер ете алды. Ұйымның Мумбай, Калькутта және Ченнаиде филиалдары ашылды. 1874 жылы ол Бароданың премьер-министрі болды және Бомбейдің заң шығару кеңесінің мүшесі болды (1885–88). Ол сонымен қатар, Бомбейде Үнді ұлттық конгресі құрылғанға бірнеше жыл бұрын, сол мақсаттар мен принциптермен, Калькуттадан сэр Сурендранат Банерджи құрған Үнді ұлттық қауымдастығының мүшесі болды. Кейіннен екі ұйым бірігіп, Үнді ұлттық конгресті құрды, ал Наурожи 1886 жылы конгресс президенті болып сайланды. Наурожи 1901 жылы «Кедейлік және Үндістандағы британдық билік» атты еңбегін жариялады. Ол зороастрий дінін ұстанатындықтан, Киелі кітапқа ант беруден бас тартты. Оған өзінің «Хорде Авеста» кітабындағы Құдай есімінен ант беруге рұқсат берілді. Өмірі бойы ол Үндістандағы жағдайды жақсартуға күш салды. Оның көзқарасы өте анық және сөйлеу қабілеті жоғары болды. Ол елді басқару тарихындағы және отаршылдық билеушілердің билік ету әдістеріне байланысты Үндістандағы жағдай туралы өз ойларын жеткізді. Парламентте ол Ирландияның өзін-өзі басқаруы және үнді халқының жағдайы туралы сөз сөйледі. Ол белгілі масон болды. 1906 жылы Наурожи тағы да Үнді ұлттық конгресінің президенті болып сайланды. Ол партиядағы пікірлер модераторлар мен экстремистер арасында бөлінген кезеңде конгресс ішіндегі беделді модератор болды. Оның беделі соншалықты зор болғандықтан, ұлтшылдар оның кандидатурасына қарсы келе алмады және партиядағы алауыздық болдырмалды. Наурожидің «Кедейлік және Үндістандағы британдық билік» атты еңбегі Махатма Гандиге үлкен әсер етті.
Naoroji was born in Navsari into a Gujarati speaking Parsi Zoroastrian family, and educated at the Elphinstone Institute School. His patron was the Maharaja of Baroda, Sayajirao Gaekwad III, and he started his career life as Dewan (Minister) to the Maharaja in 1874. Being an Athornan (ordained priest), Naoroji founded the Rahnumai Mazdayasan Sabha (Guides on the Mazdayasne Path) on 1 August 1851 to restore the Zoroastrian religion to its original purity and simplicity. In 1854, he also founded a Gujarati fortnightly publication, the Rast Goftar (The Truth Teller), to clarify Zoroastrian concepts and promote Parsi social reforms. Around this time, he also published another newspaper called The Voice of India. In December 1855, he was appointed Professor of Mathematics and Natural Philosophy in Elphinstone College in Bombay, becoming the first Indian to hold such an academic position. He travelled to London in 1855 to become a partner in Cama & Co, opening a Liverpool location for the first Indian company to be established in Britain. Within three years, he had resigned on ethical grounds. In 1859, he established his own cotton trading company, Dadabhai Naoroji & Co. In 1861 he also founded The Zoroastrian Trust Funds of Europe alongside Muncherjee Hormusji Cama. In 1865, Naoroji directed and launched the London Indian Society, the purpose of which was to discuss Indian political, social and literary subjects. In 1867, he also helped to establish the East India Association, one of the predecessor organisations of the Indian National Congress with the aim of putting across the Indian point of view before the British public. The Association was instrumental in counter acting the propaganda by the Ethnological Society of London which, in its session in 1866, had tried to prove the inferiority of the Asians to the Europeans. This Association soon won the support of eminent Englishmen and was able to exercise considerable influence in the British parliament. The organization soon had branches in Mumbai, Kolkata and Chennai. In 1874, he became Prime Minister of Baroda and was a member of the Legislative Council of Bombay (1885–88). He was also a member of the Indian National Association founded by Sir Surendranath Banerjea from Calcutta a few years before the founding of the Indian National Congress in Bombay, with the same objectives and practices. The two groups later merged into the INC, and Naoroji was elected President of the Congress in 1886. Naoroji published Poverty and Un British Rule in India in 1901. He refused to take the oath on the Bible, as he was Zoroastrian. He was allowed to take the oath of office in the name of God on his copy of the Khordeh Avesta. During his time he put his efforts towards improving the situation in India. He had a very clear vision and was an effective communicator. He set forth his views about the situation in India over the course of the history of the governance of the country and the way in which the colonial rulers rule. In Parliament, he spoke on Irish Home Rule and the condition of the Indian people. He was a notable Freemason. In 1906, Naoroji was again elected president of the Indian National Congress. He was a staunch moderate within the Congress, during the phase when opinion in the party was split between the moderates and extremists. Such was the respect commanded by him that assertive nationalists could not oppose his candidature and the rift was avoided for the time being. Naoroji's Poverty and Un British Rule in India influenced Mahatma Gandhi.
Суды құю теориясы мен кедейлік
Наороджидің еңбегі Үндістанда британдық билік кезінде Үндістаннан Ұлыбританияға байлықтың ағылуына арналған. Дрейн теориясының Наороджиге қатыстырылуының бір себебі – оның Үндістанның ұлттық таза табысын және оның нәтижесінде отарлық биліктің елге тигізген әсерін бағалауы. Экономика саласындағы жұмысы арқылы Наороджи Ұлыбританияның Үндістаннан ақша шығарып алып отырғанын дәлелдеуге тырысты. Наороджи сыртқы ағынға себеп болған алты факторды сипаттады. Үндістанды шетелдік үкімет басқарды. Үндістанға экономикалық өсім үшін еңбек және капитал әкелген иммигранттар келген жоқ. Үндістан Ұлыбританияның Үндістандағы әкімшілік және армиялық шығындарын төледі. Үндістан империя құрудың ауыртпалығын өз аумағында да, одан тыс жерлерде де көтерді. Елді еркін саудаға ашу шетелдіктерге бірдей білікті үндістердің орнына жоғары жалақылы жұмыс орындарын алуға мүмкіндік берді. Ең көп табыс тапқандар ақшаларын Үндістаннан тыс жерлерде жұмсайтын немесе ақшамен бірге кететін, көбінесе шетелдік персонал болатын. Оның «Кедейлік және Үндістандағы британдық билік» атты кітабында Үндістанның 200-300 миллион фунт сомасындағы кірісі Ұлыбританияға ағып кеткені, ал ол Үндістанға қайта айналымға түспегені айтылған. Ағын туралы сөз қозғалғанда Наороджи, Ұлыбританияның Үндістанға салған жаңа теміржолдар сияқты қызметтері үшін белгілі бір мөлшерде төлем қажет деп санайтынын мәлімдеді. Алайда, осы қызметтерден түскен ақша Үндістаннан шығарылып отырды; мысалы, теміржолдар тапқан ақша Үндістанға тиесілі емес еді, бұл Үндістан Ұлыбританияға тым көп жіберіп отыр деген оның пікірін растады. Наороджидің сөзіне қарағанда, Үндістан елге тікелей пайда әкелмейтін нәрсе үшін алым төлеп отыр. Басқа елдер сияқты шетелдік инвестицияларды өтеудің орнына, Үндістан теміржолдың жұмыс істеуі Ұлыбритания үшін пайдалы болғанына қарамастан, көрсетілген қызметтер үшін төлем жасады. Бұл ағынның түрлі формалары да болды, мысалы, британдық жұмысшылар Үндістанда атқарған жұмысына сәйкес келмейтін жалақы алуы немесе Үндістанның тауарларын арзан бағалау және шетелдік тауарларды қымбаттату сияқты жағдайлар. Парламентке бес дауыспен сайланғаннан кейін, оның алғашқы сөзі Үндістанда Ұлыбританияның рөлін сұраққа салу мәселесіне арналды. Наороджи, үндістер британдықтардың қол астындағы мекемелерді басқаруға қаншалықты дайын екендігіне байланысты, британдықтардың құлында немесе олардың қол астында боладынын түсіндірді. Бұл мекемелерді Үндістанға беру арқылы ол Үндістанға өзін-өзі басқаруға мүмкіндік береді және нәтижесінде барлық кіріс Үндістанда қалады. Наороджи өзін империяның азаматы ретінде таныстырды және Үндістанның экономикалық қиындықтарын британдық аудиторияға жеткізе алды. Өзін империялық азамат ретінде көрсету арқылы ол риториканы пайдаланып, Үндістанның қаржылық жағдайы жеңілдеген жағдайда Ұлыбританияға қандай пайда боларын көрсетті. Ол Үндістанда тапқан ақшаны Үндістанда қалдыруға мүмкіндік беру арқылы, кедейліктен қорықпай, өз еркімен және оңай төленеді деп дәлелдеді. Ол бұл үшін Үндістанның кәсіби мамандарына тең жұмыс мүмкіндіктерін беру қажет екенін айтты, себебі олар үнемі өз білімінен асып түсетін жұмыстарға мәжбүр болатын. Үндістандық жұмысшылар өз табыстарын Үндістан ішінде жұмсауға бейімділігі жоғары, бұл ағынның бір қырын болдырмайды. Наороджидің ағын теориясы бойынша жұмысы 1896 жылы Үндістан шығындары жөніндегі Корольдік комиссия құрудың басты себебі болды, және ол осы комиссияның мүшесі де болды. Бұл комиссия Үндістанға жүктелген қаржылық ауыртпалықты қарастырып, кейбір жағдайларда олардың орынсыз екенін анықтады.
Naoroji's work focused on the drain of wealth from India to Britain during the period of British rule in India. One of the reasons that the Drain theory is attributed to Naoroji is his decision to estimate the net national profit of India, and by extension, the effect that colonial rule had on the country. Through his work with economics, Naoroji sought to prove that Britain was draining money out of India. Naoroji described six factors that resulted in the external drain. India was governed by a foreign government. India did not attract immigrants who brought labour and capital for economic growth. India paid for Britain's civil administrations in India and her Indian army. India bore the burden of empire building in and out of its borders. Opening the country to free trade allowed for foreigners to take highly paid jobs over those of equally qualified Indians. The principal income earners would spend their money outside of India or leave with the money as they were mostly foreign personnel. His book Poverty and Un British Rule in India estimated a 200–300 million pounds drain of India's revenue to Britain that was not recirculated into India. When referring to the drain, Naoroji stated that he believed some tribute was necessary as payment for the services that Britain brought to India such as the newly constructed railways. However the money from these services were being drained out of India; for instance the money being earned by the railways did not belong to India, which supported his assessment that India was sending too much to Britain. According to Naoroji, India was paying tribute for something that was not bringing profit to the country directly. Instead of paying off foreign investment, as other countries did, India was paying for services rendered despite the operation of the railway being already profitable for Britain. This type of drain was experienced in different ways as well, for instance, British workers earning wages that were not equal with the work that they have done in India, or trade that undervalued India's goods and overvalued outside goods. When elected to Parliament by a narrow margin of five votes, his first speech was devoted to the issue of questioning Britain's role in India. Naoroji explained that Indians would either be British subjects or their slaves, depending on how willing Britain was to give India control over the institutions that Britain presently operated. By giving these institutions to India it would allow India to govern itself and as a result all revenue would stay in India. Naoroji identified himself as a fellow subject of the Empire and was able to address the economic hardships facing India to a British audience. By presenting himself as an imperial subject he was able to use rhetoric to show the benefit to Britain that an ease of financial burden on India would have. He argued that by allowing the money earned in India to stay in India, tributes would be willingly and easily paid without fear of poverty; he argued that this could be done by giving equal employment opportunities to Indian professionals who were consistently forced to take jobs that they were over qualified for. Indian labour would be more likely to spend their income within India preventing one aspect of the drain. Naoroji's work on the drain theory was the main reason behind the creation of the Royal Commission on Indian Expenditure in 1896 in which he was also a member. This commission reviewed financial burdens on India and in some cases came to the conclusion that those burdens were misplaced.