Кіріспе

Екі поршеньді қозғалтқышты совет авиалайнері, 1947 жыл.

Яковлев Як-16 (НАТО коды – Cork) – 1947 жылы алғаш ұшқан совет жеңіл көлігі. Жолаушылар және әскери жүк тасу нұсқаларында прототиптер жасалды, бірақ Антонов Ан-2 көбірек мүмкіндіктерге ие болғандықтан, олар өндіріске енгізілмеді.

Даму

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін GVF (Гражданский Воздушный Флот – Азаматтық Әуе Флоты) Лисунов Ли 2 ұшағын жеткізе алмайтын шағын бағыттарда қызмет көрсетуге арналған жолаушылар ұшағына қатысты талап қойды. Ол 10 жолаушыны белгілі бір қашықтыққа, белгілі бір жылдамдықпен тасымалдай алатын, екі Швеццов АШ 21 радиальды қозғалтқышымен жабдықталған ұшақ қалаған. Яковлев ОКБ-ға 1946 жылдың ақпан айында осы талапты орындау міндеті жүктелді, ал алғашқы прототип 1946 жылдың 1 қарашасында мемлекеттік қабылдау сынақтарына дайын болды. ОКБ-ның қолдағы жұмысының көлемін ескере отырып, бұл тым оптимистік болып шықты және сынақтар 1947 жылдың тамызына дейін кейінге жылдырылды. Сол кезде техникалық талаптар да қайта қаралып, теңіз деңгейіндегі жылдамдық белгілі бір көрсеткіштен кем болмауы және әскери нұсқада бір Berezin UBT пулеметі орнатылған арқалық мұнара болуы керек екені айтылды. Як-16 – Ли-2 ұшағына ұқсас, төмен қанатты, екі қозғалтқышты моноплан. Оның металл қаптамалы, жартылай монококк фюзеляжында екі адамдық кабина, он жолаушыға арналған орын, сондай-ақ дәретхана мен багаж бөлімі бар. Құйрықтың басқару беттері матамен қапталған, бірақ құйрықтың өзі металлдан жасалған. Екі тіректі металл қанаты үш бөліктен – тіктөртбұрышты орталық бөліктен және екі трапеция тәрізді сыртқы панельдерден тұрады. Негізгі шанақ аяқтары қозғалтқыш ұңғымаларына қарай жиырылады, дөңгелектер жартылай ашық күйде қалады, ал құйрық дөңгелегі бекітілген. АШ 21 қозғалтқыштары NACA кавуляларымен жабдықталған және екі перделі, өзгермелі қадамды VISh 11V 20 винттерін айналдырады. Бірінші прототип, көбінесе Як-16 I деп аталатын, 1947 жылдың 24 қыркүйегінде алғашқы ұшуын жасады және бір қозғалтқышы істен шыққанда да тамаша басқару қасиеттерін көрсетті, тіпті бір қозғалтқышсыз да көтеріле алатындығын дәлелдеді. 1948 жылдың басында НИИ ГВФ (Гражданского Воздушного Флота ғылыми-зерттеу институты) жүргізген мемлекеттік қабылдау сынақтарын сәтті өтті. Әскери-көлік нұсқасы, көбінесе Як-16 II деп аталатын, жолаушылар нұсқасынан UTK 1 шарлы мұнарасымен ерекшеленеді, ол ұшу кабинасының артында бір Berezin UBT пулеметін орнатуға мүмкіндік береді, жүк кабинасының едені нығайтылған, тік құйрығы сәл үлкен және фюзеляж сәл ұзын. Ол үш перделі V 511 винттерін қолданды. Ол 7 десантшыны, 10 толық жабдықталған сарбазды немесе 6 жарақат алғанды және медициналық қызметкерді тасымалдай алатын. Жүкті тиеуді жеңілдету үшін фюзеляждың сол жағында үлкен қақпасы бар. Бұл қақпаның алдыңғы жағына кішірек, ішкі жаққа ашылатын есік орнатылған. Қанаттың орталық бөлігінің астындағы тіреулерге үш TsDMMM 120 контейнерін орнатуға болады, сондай-ақ ұшақ планерді сүйреуге арналған құрылғымен жабдықталған. Як 16 II 1948 жылдың сәуір айында өндіруші жүргізген сынақтарды өтті және көп ұзамай мемлекеттік қабылдау сынақтарына жіберілді. Бұл сынақтар бірнеше кемшіліктерді анықтады, нәтижесінде көлденең құйрық аймағы ұлғайтылды және қанаттар мен құйрықтың алдыңғы жиектеріне мұзсыздандыру жүйесі орнатылды. Ұшақ мемлекеттік қабылдау сынақтарының тағы бір кезеңіне қайта жіберілді, ол өндіріске жіберуге келісім берді. Алайда, Антонов Ан-2 екі рөлде де әмбебап деп есептелгендіктен, өндіріске қабылданбады. Шығыс Еуропаға экспорттық сатуды ұйымдастыруға әрекеттер жасалды, бірақ "Аэрофлот" компаниясында қолданылмағандықтан қызығушылық танытқандар болған жоқ. Прототиптерді бір уақытқа Яковлев ОКБ және оларды құрастырған №464 зауыты пайдаланды.