Кіріспе

Мысырдағы археологиялық орын: Ком-Эль-Шоқафа катакомбалары (مقابر كوم الشقافة; "Шеберлер үйіндісі" деген мағынаны білдіреді) – Мысырдың Александрия қаласында орналасқан тарихи археологиялық орын және Орта ғасырдың жеті кереметтерінің бірі саналады. Некрополь Александрия қабірлерінен, мүсіндерден және фараондық жерлеу культінің эллиндік және ерте Империялық Рим әсерімен археологиялық заттарынан тұрады. Уақыт кезеңіне байланысты, Ком-Эль-Шоқафа катакомбаларының көптеген ерекшеліктері римдік, грек және египеттік мәдени элементтерін біріктіреді; кейбір мүсіндер египеттік стильде жасалған, бірақ римдік киімдер мен шаштармен, ал басқа ерекшеліктер ұқсас стильде. Антонин императорлары тұсында (б.з. 2 ғасыры) тасқа қазылған қабірлерге тереңге түсетін дөңгелек баспалдақ, көбінесе мәйіттерді тасымалдау үшін қолданылды. Бұл орын 2 ғасырдан 4 ғасырға дейін жерлеу камерасы ретінде пайдаланылды, содан кейін 1900 жылы есек кіру шахтасына кездейсоқ түсіп, қайтадан ашылды. Бүгінгі күнге дейін үш саркофаг және басқа адам мен жануарлардың қалдықтары табылды, олар кейіннен қосылған. Катакомбалар тек бір отбасы үшін арналған деп есептеледі, бірақ орынды көптеген басқа адамдарды қабылдау үшін неге кеңейткені белгісіз. Катакомбалардың тағы бір ерекшелігі – Каракалла залы, онда император Каракалланың 215 жылы жасалған жылқылары үшін арналған қабірлердегі жылқы сүйектері сақталған.

Катакомбалар

Катакомбалар Ком Эль Шоқафа деп аталды, яғни "Қиыршық үйіндісі", себебі бұл жерде бұрын көбінесе құмыралар мен саз балшықтан жасалған заттардан тұратын терракота қиыршықтарының үйіндісі болған. Бұл заттарды қабірлерге зиярат етушілер қалдырып кеткен, олар сапар барысында тамақ пен шарап әкелген. Бірақ олар осы ыдыстарды өлім мекенінен үйлеріне қайтарып алып кеткісі келмеген, сондықтан оларды сыныдырып тастаған. Қазылған кезде осы сынықтардың көптеп үйіліп жатқан жері табылды.

Орналасу

Катакомбалар Александрияның батыс некрополінің астында жатыр және қатты тастан қазылған үш деңгейден тұрады, үшінші деңгей жақындағы қалпына келтіру жұмыстарына дейін толығымен су астында болды. Катакомбалардың алты бағаналы орталық шахтасы вестибюльге ашылады. Сол жақта триклиниум орналасқан – жаназа дастарханы, онда достары мен туыстары жастықтармен жабылған тас төсектерге жиналатын, сондай-ақ жерлеу кезінде де, естелік сапарларда да. Зияратшылар ротонда қабырғасындағы бұзушылық арқылы бірінші деңгейге түсуі мүмкін, ол қай уақытта жасалғаны белгісіз. Бұл Қаракалла залына жетелейді, онда жылқы мен адам сүйектері табылды.

Бас қабір бөлмесі

Қабір бөлмесінің алдында ежелгі Мысырдың папирусы, лотосы және акант жапырақтарымен әшекейленген екі бағанадан тұратын ғибадатхана тәрізді қасбет орналасқан. Бұл бағаналар қанатты күн дискісінің бейнесі және оның екі жағындағы Хорус бүркіттері бейнеленген арқалықты ұстап тұр. Ішкі қабірге кіреберістің екі жағында жылан түріндегі Агатодемон мүсіні орналасқан. Әр жыланның үстінде римдік кадуцей, гректердің тирсі, мысырлық пшент және Медуза бейнеленген қалқан бар. Қабырғаға ер адам мен әйел адамның мүсіні ойылып салынған. Ер адамның денесі ежелгі Мысыр мүсіндеріне тән қатаң, иератикалық позада бейнеленген, ал басы классикалық эллин мүсіндері сияқты өте нақты көрсетілген. Әйелдің мүсіні де қатты позада, бірақ римдік шашты киген.