Кіріспе

Кеңестік және ресейлік ғарышқа ұшыру зымырандарының отбасысы

"Космос" (орысша Ко́смос) зымырандары – R-12 және R-14 зымырандарынан жасалған, ең танымалдарының бірі 440-тан астам ұшыру жасаған "Космос-3М" зымырандары. "Космос" отбасы орбиталық және суборбиталық ғарышқа ұшу үшін тасымалдағыш және зондтаушы зымырандарды қамтиды. Бірінші нұсқасы – "Космос-2I" 1961 жылдың 27 қазанында алғаш рет ұшты. Барлығы 700-ден астам "Космос" зымыраны ұшырылды.

Космос

Космос (GRAU индексі: 63S1, сондай-ақ Космос-1 деп те аталады) R-14 зымырасы негізінде жасалған және 1964-1965 жылдар аралығында пайдаланылды, бірақ тез арада Космос-3 зымырасымен алмастырылды. Барлығы сегіз Космос-1 ұшырылды, олардың бәрі Байқоңыр ғарыш айлағындағы 41/15 алаңынан ұшырылды. Алғашқы әзірлемелерге 1961 жылдың қазанында рұқсат берілді, нәтижесінде 1964 жылдың 18 тамызында үш Strela спутнигін алып жүктеп, алғашқы ұшырылыс жасалды. Strela-1 спутнигі жеті рет ұшырылды: алғашқы төртеуінің әрқайсысында үштен, ал келесі үшеуінің әрқайсысында бесеуден. Сегізінші және соңғы ұшырылымда біреуі болды. Барлық ұшырылымдар екіншісінен басқа сәтті аяқталды. Ол Капустин Ярдың 86-ауданынан Космос-106 және Космос-97 спутниктерін ұшырды.

Космос-2I

Космос 2I (GRAU индексі: 11K63) R-12 зымыранасының негізінде жасалған және 1961 жылдан 1977 жылға дейін спутниктерді орбитаға шығаруға қолданылған. Кейіннен оның орнына R-14 негізіндегі Космос-3 және Космос-3М пайда болды.

Космос-3MR

Космос 3MR зымыран (GRAU индексі: 65MP, сондай-ақ Космос 3MR деп аталады) – спираль және Буран пилотталатын ғарыш кемелерін кіші масштабта ұшыру үшін суборбитальдық және бір орбитальдық ұшырылымға бейімделген Космос 3MR зымыранының нұсқасы.