Кіріспе

Гидо фон Лист жасаған қазіргі заманғы рундық әріптер жиынтығы. Арманен рундары (немесе Арманен Футарх) – 18 псевдоруна, тарихи Жас Футарх рундарынан шабыттанған, 1902 жылы уақытша соқырлыққа ұшырағанда австриялық мистик және германдық жаңғырушы Гидо фон Лист ойлап тапқан. Ол бұл рундарды "Рунның құпиясы" атты еңбегінде сипаттаған, бұл еңбек 1906 жылы мерзімді басылым ретінде, ал 1908 жылы жеке кітап ретінде жарық көрген. Атау рундарды фон Лист ежелгі арий дін қызметкерлері деп есептеген армандықтармен байланыстыруға бағытталған. Руналар бүгінге дейін эзотерика және германдық неопаганизмде қолданылып келеді.

Жарияланым

Фон Лист псевдоруналар 1902 жылы екі көзіне де катаракта операциясы жасалғаннан кейін 11 айға созылған уақытша соқырлық кезеңінде оған ашылғанын мәлімдеді. 1902 жылғы бұл көрініс Листтің өзі "ішкі көз" деп атаған нәрсені ашты, арқылы оған "Руналардың құпиясы" ашылды. Листтің сөзіне қарағанда, оның Арманен Футархы поэтикалық Эдданың Рунальінде (Хавамальдың 138-165-ші шумақтарында) шифрланған. 147-ден 165-ке дейінгі шумақтарда Один он сегіз даналықты тізбектей келеді (164-ші шумақ интерполяция болып табылады), бұл "18 рунаның әні" ретінде түсіндіріледі. Лист және оның көптеген ізбасарлары оның руналары барлық тарихи руналар қатарының негізінде жатқан "алғашқы руналарды" көрсетеді деп сенді. Кітап оның жақын досы Фридрих Ванникке арналған, ал кіріспеде руналар туралы талқылаудан бұрын Ванник пен Лист арасындағы хат алмасудың көшірмесі келтірілген. "Руналардың құпиясы" (Das Geheimnis der Runen) 1908 жылы Лейпциг және Вена қалаларында Гвидо фон Лист Гезельшафт (Gross Lichterfelde) баспасында жарық көрді. Ол сондай-ақ Гвидо Лист Кітапханасы (GLB) сериясының GLB 1 ретінде белгілі болды. Кітап "Руналардың құпиясы", "Neue Metaphysische Rundschau" [9] 13 (1906), 23 4, 75 87, 104 26 мерзімдік басылымдарында да жарияланды. Кітаптың ағылшын тіліне аудармасын Стивен Э. Флауэрс 1988 жылы жариялады.

Руналар тізімі

Тізімнің қатары Жас Футаркқа негізделген, атаулары мен дыбыстық мәндері көбінесе аңглосаксондық Футоркқа жақын. Жас Футарк тізіміне қосылған соңғы екі руна – Эх және Гибор, аңглосаксондық Эох және Гифу руналарынан алынған. Екі қосымша рунадан және Ман рунасының 13-тен 15-ке орын ауысуынан басқа, реті Жас Футаркпен толық сәйкес келеді. Лист өзінің «Руналардың құпиясы» атты кітабында «руналық футарх (= руналық әліпби) ежелгі заманда он алты символдан тұрған» деп жазған. Ол Арманен руналарын «Арманен Футархы» деп атады, ал Стивен Э. Флауэрс 1988 жылғы ағылшын тіліндегі «Lists 1907/08» «Das Geheimnis der Runen» аудармасында атап көрсеткендей, «Футарх атауы алғашқы жеті рунаға – яғни F U T A R K H (немесе H) негізделген. Сондықтан, дұрыс атауы футарх емес – олай жалпы және қате жазылады, ал «футарх» болып табылады, соңында «h» әрпімен». Фон Листтің алғашқы он алты рунасы он алты Жас Футарх рунасына сәйкес келеді, атауларында (және ішінара формаларында) шамалы өзгерістер бар. Қосымша екі руна аңглосаксондық Футорктан шабыттанған.
№. АтауыТранслитерациясыЕскермелер1. FaFan инверттік Fe2. UrU—3. ThursTh сонымен қатар «Dorn» деп те аталады; аңглосаксондық Thorn4. OsA/Oa Жас Футарк As/Oss-тің айнасы; Арман жазуларында Отала рунасы Os-тың нұсқасы/кеңейтімі ретінде қарастырылады.5. RitRas Рейдх6. KaKas Жас Футаркте7. Hagal/HagHas Жас Футарк Хагалл8. Nauth/NotNas Жас Футарк Науд9. IsIas Жас Футаркте10. ArА қысқа бұтаққа ұқсас Жас Футарк11. Sig/SolSas Аңглосаксондық Сигел12. TyrT—13. BarBas Жас Футарк Бьяркан14. LafLas Жас Футарк Логр15. ManMas Жас Футарк Мадр16. YrYas Жас Футаркте, бірақ [i] дыбыстық мәнімен17. Eh E аты аңглосаксондық Футорктан, пішіні Жас Футарк Ar-ға ұқсас18. Gibor/Ge/GiG аты аңглосаксондық Футорк Gyfu-ға ұқсас.

Гибор рунасы

18-ші рунаға тарихи рундық баламасы жоқ, «гибор рунасы» (атауы ағылшын-саксондық Гифу рунасына негізделген болуы мүмкін). Оның пішіні Вольфсангель символына ұқсас, бұл кейде Вольфсангельді ежелгі рундық жазумен байланысты деген қате пікірге әкеледі. Соғыс аяқталғанға дейін (1918) Германияда әртүрлі жалған тарихи, мистикалық, нәсілдік және антисемиттік көзқарастарды таратумен айналысқан шамамен жетпіс бес «вёлькиш» (халықтық) топ болды. Бұл нацистік партияның бастапқы қалыптасуына зор әсер етті; Гитлер 1925 жылы жарық көрген «Менің күресім» кітабында «Ұлттық-социалистік қозғалыстың негізгі идеялары – «вёлькиш» идеялары, ал «вёлькиш» идеялары – ұлттық-социалистік» деп жазды. Листтің еңбегі оның «Арманен руналарын» «вёлькиш» қозғалысы қабылдауына себеп болды, ол бұған дейін свастиканы германдық ежелгіліктің символы ретінде қабылдаған еді, содан кейін Лист руналары неміс және австриялық ұлтшыл-социалистік символизмнің ажырамас бөлігіне айналды. 1929-1945 жылдар аралығында СС-ті басқарған Генрих Гиммлер, Туле қоғамының «вёлькиш» тобымен байланысты болған көптеген жетекші нацист өкілдерінің бірі болды, ал германдық мистикаға деген қызығушылығы оны СС үшін Листтің әртүрлі руналарын қабылдауға итерді. Олардың кейбіреулері СС мүшелері мен оның алдыңғы ұйымдары тарапынан қабылданған, бірақ Гиммлер оларды СС-тің барлық құрылымдарында жүйелі түрде қолдануды енгізді. 1945 жылға қарай СС свастика мен Сонненрадты пайдаланды. 1939 жылға дейін Allgemeine SS мүшелері ұйымға қосылғанда рундық символизм бойынша оқытудан өтті. Рундық белгілер 1920-1945 жылдар аралығында СС-тің туларында, формаларында және басқа да заттарында нацистік идеологияның және германдық мистиканың әртүрлі аспектілерінің символдары ретінде қолданылды. Олар сондай-ақ СС мүшелерінде қажетті деп есептелген қасиеттерді бейнеледі және Карл Мария Вилигут жасаған «Руналар ретіне» негізделді, ол тарихи рундық жазуға еркін сүйенген.

Қазіргі эзотеризмде қолдану

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Карл Шписбергер жүйені реформалап, Листиан, Марбян және Куммериан руналарының нәсілшілдік аспектілерін жойып, бүкіл жүйені "пансофиялық" немесе эклектикалық контекстке енгізді. Соңғы кезде Карл Ханс Вельц, Стивен Э. Флауэрс, А. Д. Мерсер және Ларри Э. Кэмп соғысқа дейінгі Арманен руна шеберлері бұрын қолдаған кез келген нәсілшілдік мағынаны жоюға күш салып келеді. Неміс тілді елдерде Арманен руналары руналық оккультистер арасында ықпалды болды. Стивен Э. Флауэрстің сөзінше, олар тіпті тарихи Ескі Футарктан да жақсы танымал: Листің жеке күші және оның кең және ықпалды Арманен Ордені сол кезден бері неміс баяушыларының рундық теорияларын қалыптастыруға мүмкіндік берді. [ ] 1955 жылға қарай Арманен руналар жүйесі неміс ортасында дерлік "дәстүрлі" болып кеткен. Арман руналары ағылшын тіліндегі оккультистік әдебиетке де маңызды әсер етті.