Кіріспе

Бұрынғы американдық автокөлік өндіруші

Stutz Motor Car Company – Индианаполис қаласында орналасқан, жоғары сапалы спорттық және сәнді автомобильдер шығарған американдық автокөлік өндіруші компания. Компания 1911 жылы «Идеал Мотор Автомобиль Компаниясы» ретінде құрылған, ал 1913 жылы «Stutz Auto Parts Company» компаниясымен біріктірілген. Ұлы депрессияның салдарынан 1938 жылы Stutz компаниясы қызметін тоқтатты. Stutz Motor Car Company өмірлік кезеңінде Индианаполис зауытында шамамен 39 000 автомобиль өндірген. 1968 жылы Stutz бренді «Американың Stutz Motor Car» ретінде қайта жандандырылды, негізгі назар неоклассикалық автомобильдерді өндіруге бағытталды. Компания қазірге дейін жұмыс істеп келеді, бірақ 1995 жылы зауытта шығарылған көліктерді сату тоқтатылды.

Тарих

1911 жылғы маусым айында Гарри С. Стюц пен оның досы Генри Ф. Кэмпбелл бірлесіп құрған "Идеал Мотор Автомобиль Компаниясы" 1911 жылы Индианаполисте Стюц машиналарын жасауды бастады. Олар бұл бизнесті Стюц жасаған, бес аптадан да аз уақытта құрастырылған және "Stutz Auto Parts Co." атынан қатысқан автомобильдің Индианаполис 500 жарысында 11-орын алғаннан кейін ашты, соның арқасында "бір күнде өзінің құнын дәлелдеген автомобиль" деген ұран пайда болды. "Идеал" компаниясы жарыс машинасының қосымша крылдары мен фаралары бар көшірмелерін жасап, оларды "Stutz Bearcat" деген модель атауымен сатты, ал "Bear Cat" – нағыз жарыс машинасының аты еді. "Bearcat" моделінде Висконсин штатында жасалған, цилиндріне төрт клапан орнатылған, күшті төрт цилиндрлі T-тәрізді қозғалтқыш болды, бұл – ең алғашқы көп клапанды қозғалтқыштардың бірі. Ол Гарри Стюцтің жасаған трансмиссиясымен үйлесімді болды. "Stutz Motor" компаниясы сонымен қатар "ішкі шассиді" ойлап тапқан, бұл өнертабыс автомобильдердің қауіпсіздігі мен бұрылыстардағы тұрақтылығын арттырды және бүгінге дейін қолданылып келеді. Стюцтің "Ақ эскадрилья" жарыс командасы 1913 және 1915 жылдарғы ұлттық чемпионаттарда жеңіске жетті, бірақ 1915 жылғы қазан айында жарысқа қатысуын тоқтатты.

Американың Stutz автокөлік компаниясы

1913 жылдың маусым айында Ideal Motor Car Company өзінің атын Stutz Motor Car Company (Индиана штатының) деп өзгертті және Stutz Auto Parts Company (оның Stutz трансаксы өндірілді) оған қосылды. Кеңейту үшін жаңа инвестициялық капитал табу үшін Stutz Motor Car Company (Индиана штатының) 1916 жылы Американың Stutz Motor Car Company компаниясына, арнайы ұйымдастырылған холдинг компаниясының акцияларын Нью-Йорк қор биржасында тізімге қою туралы келісім бойынша сатылды. Тізімдеу процесінің бір бөлігі ретінде 1912 жылдан бері шығарылған және сатылған автомобильдердің саны әлеуетті инвесторларға хабарланды: 1913, 759; 1914, 649; 1915, 1,079; 1916 (алғашқы алты ай) 874. Стуц, Кэмпбелл, Аллан А. Райан және тағы төрт адам директорлар болды. Стуц президент, Аллан А. Райан вице-президент болды. Жаңа иелері 1923 жылы бұрын Daimler Motoren Gesellschaft, Marmon және Franklin компанияларында жұмыс істеген Фредерик Иван Московицті тартты. Московиц компанияны тез арада қауіпсіздік автомобильдерін әзірлеуші ретінде қайта бағыттады, бұл автокөлік өнеркәсібінде жиі кездесетін тақырып. Stutz жағдайында көлік қауіпсіз шынымен, жақсы басқару үшін ауырлық орталығының төмен болуымен және "Noback" деп аталатын дөңгелекті ұстап тұратын беріліспен жабдықталған. Маңызды жетістік – 1931 жылғы DOHC 32 клапанды, тікелей 8 цилиндрлі қозғалтқыш, "DV32" (DV – "қос клапан" деген сөз) болды. Бұл 1930-жылдардың басындағы "цилиндрлер жарысы" кезеңінде болды, онда қымбат автомобильдерді жасаушылар көп цилиндрлі қозғалтқыштарды жасауға асықты. Дегенмен, Stutz екі жоғарғы камералы, тікелей 8 цилиндрлі қозғалтқыш дизайнымен өнімділігін сақтап қалды. Брошюраларда автомобильдердің жоғары жылдамдығы сағатына 160 шақырымнан аспайтыны мақтан тұтылды. Келесі жылы Роберт Блох пен Эдуард Бриссон басқарған Stutz (бай француз ұшқышы және өнертапқышы Чарльз Вейманға тиесілі) 24 сағаттық Ле-Ман жарысында екінші орын алды (Рубин мен Барнатоның Bentley көлігінен жеңіліп, финиш сызығына 90 минут қалғанда жоғары жылдамдық берілісін жоғалтқанына қарамастан), бұл 1966 жылға дейін американдық автомобиль үшін ең жақсы нәтиже болды. Сол жылы инженер-жобалаушы және жарыс жүргізушісі Фрэнк Локхарт өзінің Stutz Black Hawk Special стримлайнерлі жер бетіндегі жылдамдық рекордтық машинасына екі DOHC қозғалтқышын орнатты, ал Stutz Дейтона Бичте тағы бір жылдамдық рекордты орнатты, оны Гил Андерсен басқарды, бұл Америкадағы ең жылдам өндіріс машинасы болды. 1935 жылы өндіріс тоқтатылғанда 35 000 автомобиль шығарылған. Stutz Motor 1935 жылы қайтадан акцияларды манипуляциялаумен айыпталды, бірақ 1920 жылғыдан кем артықшылықтармен. 1937 жылдың сәуірінде Stutz Motor банкротқа ұшырады, бірақ оның активтері міндеттемелерінен асып түсті. Кредиторлар қайта жаңғырту жоспары бойынша келісе алмады және 1939 жылдың сәуірінде банкрот соты оны таратуға бұйырды.

Stutz Motor Car Company зауыты

Stutz Motor Car Company Factory, қазір Stutz Factory деп аталады, Stutz Motor Company-нің өндіріс орны және бұрынғы бас кеңсесі, Индиана штатының Индианаполис қаласының орталығындағы 1060 North Capitol Ave. және 217 West 10th St. мекенжайында орналасқан. Бұл жерде екі ғимарат бар: Stutz Factory және Ideal Motor Car Company Building. Stutz Factory (қазір Stutz I деп аталады) Батыс 11-ші және 10-шы көшелердің арасында солтүстік және оңтүстікке қарай, ал Солтүстік Капитолий және Сенат даңғылдарының арасында шығыс және батысқа қарай орналасқан. Ideal Motor Car Company ғимараты (қазір Stutz II деп аталады) зауыттың оңтүстігінде орналасқан, солтүстік шекарасы Батыс 10-шы көше, батыс шекарасы Солтүстік Сенат даңғылы, ал шығыс шекарасы Роанок көшесі. Екі құрылыс та 2022 жылы тарихи жерлердің ұлттық тізіміне енгізілді. Он жылдан астам уақытқа дейін бос тұрғаннан кейін, Индианаполис қаласындағы жылжымайтын мүліктерді дамытумен айналысатын Turner Woodard компаниясы 1993 жылы Stutz Factory-ны сатып алды.

Американың Stutz моторлы көлігі ретінде қайта жаңғыру

1968 жылдың тамызында Нью-Йорк банкірі Джеймс О'Доннелл қаржы жинап, Stutz Motor Car of America компаниясын құрды. Ghia компаниясы Вирджил Экснердің Stutz Blackhawk машинасының прототипін жасады, ал машина 1970 жылы таныстырылды. Бұл машиналардың барлығы General Motors шассисін, периметрлік типтегі рамасын, автоматты беріліс қорабын, күшті рульді және алдыңғы доңғалақтарында дискілі тежегіштері бар күшті тежегіш жүйесін пайдаланды. Олардың жабдықтарына электрлі терезелер, кондиционер, орталық құлып, электрлі орындықтар және былғарыдан жасалған интерьер кірді. Седан көліктерінің артқы орындығында сусынға арналған тұғырлар жиі орнатылатын. Двигательдер V8 болды, бастапқыда , бірақ 1984 жылы Victoria, Blackhawk және Bearcat үлгілері двигательмен жабдықталды, ал Royale үлгісінде Oldsmobile двигателі орнатылды. Бұл Stutz машинасының жаңа дизайндағы Blackhawks, Bearcats, Royale Limousines, IV Portes және Victorias үлгілерін сатудағы сәттілігіне себеп болды. Элвис Пресли 1971 жылы алғашқы Blackhawk-ті сатып алды, кейін тағы үш машина сатып алды. Франк Синатра, Дин Мартин, Эвел Книвел, Барри Уайт және Сэмми Дэвис-младший Stutz машиналарының иегерлері болды. Люсиль Боллға тиесілі Stutz Blackhawk машинасы Лас-Вегастағы Imperial Palace қонақ үйі мен казинодағы автомобиль коллекциясында бір уақыт көрсетілді. 1984 жылы Stutz "әлемдегі ең қымбат автомобиль" деп сатылды, онда Royale лимузинінің бағасы 285 000 доллар, ал Blackhawk купесінің бағасы 115 000 доллардан асты.

Өндіріс шектеулі болды және компанияның құрылғаннан бері өткен 25 жылы ішінде (1971–1995) шамамен 617 автомобиль жасалды. 1985 жылдан бастап Stutz машиналарының сатылымы төмендеді, бірақ 1995 жылға дейін жалғасты. Уоррен Лю 1982 жылы Stutz Motor Cars компаниясының негізгі акционері болып, оның меншігіне өтті.