Кіріспе

Америкалық көпұлтты автомобиль компаниясы General Motors сегіз елде өндіріс орналасқан жерлерді басқарады. Төрт негізгі брендінен өзге, GM сондай-ақ SAIC GM Wuling Automobile арқылы қытайлық Baojun және Wuling брендтерінде де үлеске ие. Компания АҚШ үкіметі мен әскері үшін әскери көліктерді шығаратын қорғаныс көліктері бөлімшесін, көлік қауіпсіздігі, қорғанысы және ақпараттық қызметтерді ұсынатын OnStar провайдерін, автокөлік бөлшектері компаниясы ACDelco-ны, сол аттас қаржылық несие беру қызметін және Cruise LLC автокөлік жүргізуші компаниясының басым бөлігіне ие. Компания 1908 жылдың 16 қыркүйегінде Уильям С. Дюрант құрған Buick холдингі ретінде пайда болды, ол сол кезде атқа жегілген көліктердің ең ірі сатушысы еді. 20 ғасырдың бірінші жартысында компания сатып алулар арқылы автомобиль өнеркәсібіндегі алыпқа айналды. Екінші жартысында компания инновациялар мен тұтынушыларға жаңа ұсыныстарды ұсынуға, сондай-ақ NASA-мен алғашқы электр көліктерін әзірлеу үшін ынтымақтастық жасады. Қазіргі кездегі ұйым 2009 жылы General Motors тарапынан жарияланған 11-тарау бойынша қайта ұйымдастырудан кейін құрылды. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, General Motors Fortune 500 тізіміндегі американдық компаниялардың жалпы кірісі бойынша 25-орынды және Fortune Global 500 тізімінде 50-орынды иеленеді. 2023 жылы компания Forbes Global 2000 рейтингінде 70-орынға таңылды. 2021 жылы GM 2040 жылға қарай көміртегінің бейтараптығына қол жеткізу жоспарының аясында 2035 жылға қарай ішкі жану қозғалтқыштарымен жұмыс ілейтін көліктерді өндіруді тоқтату ниетін жариялады.

Құрылтай және шоғырландыру

1900 жылға қарай Уильям К. Дюранттың Мичиган штатының Флинт қаласындағы Durant Dort Carriage Company компаниясы АҚШ-тағы атпен жүретін көлік құралдарының ең ірі өндірушісіне айналды. Дюрант автомобильдерге қарсы болды, бірақ Флинт қаласындағы кәсіпкер Джеймс Х. Уайтинг, Flint Wagon Works иесі, 1904 жылы оған Buick Motor Company компаниясын сатты. GM-нің алғашқы сатып алуы – Дюранттың иелігінде болған Buick, содан кейін 1908 жылдың 12 қарашасында Olds Motor Works. Дюрант басшылығымен GM 1909 жылы Cadillac, Elmore, Welch, Cartercar, Oakland (Pontiac-тың алдын бағасы), Pontiac, Мичиган штатының Rapid Motor Vehicle Company және Детройт, Мичиган штатының Reliance Motor Car Company (GMC-нің алдын бағасы) компанияларын сатып алды. Дюрант, директорлар кеңесінің келісімімен, Ford Motor Company компаниясын сатып алуға тырысты, бірақ қосымша 2 миллион доллар қажет болды. Дюрант GM-ді сатып алу кезінде тым көп қарызға батты және 1910 жылы директорлар кеңесі оны GM бизнесін сақтап тұру үшін несие берген банкирлердің бұйрығымен қызметтен шеттетіп жіберді. Банкирлердің бұл әрекетіне 1890 жылғы Шерман монополияға қарсы заңының бұрынғы күшіне енуінен кейін болған 1910-1911 жылдардағы экономикалық дағдарыстың әсері тиді. 1911 жылы Dayton Engineering Laboratories Company (DELCO) компаниясының Чарльз Ф. Кеттеринг және Генри М. Лиланд Америкадағы алғашқы электрлік стартерді ойлап тапты және патенттеді. 1911 жылдың қараша айында Дюрант жарыс машинасының жүргізушісі Луи Шевролемен бірге Chevrolet компаниясын құрды, ол 1915 жылы Дюрантпен келіспеушіліктерден кейін компаниядан кетті. GM 1916 жылы Детройт қаласында General Motors Corporation болып қайта құрылды және бастапқы акциялық ұсыныс арқылы ашық компанияға айналды. 1917 жылға қарай Chevrolet жеткілікті табысқа ие болды, Дюрант Сэмюэл МакЛафлин мен Пьер С. Дюпонның қолдауымен GM-ге бақылау үлесін қайта алды. Сол жылы GM Samson Tractor компаниясын сатып алды. Chevrolet Motor Company 1918 жылдың 2 мамырында GM-ге біріктірілді, сондай-ақ сол жылы GM Дюрант құрған және Альфред П. Слоан басқарған бөлшектерді жеткізуші United Motors компаниясын 45 миллион долларға сатып алды, ал Р.С. МакЛафлин құрған McLaughlin Motor Car Company General Motors of Canada Limited болып қайта аталды. 1919 жылы GM Дюранттың үлесіне тиесілі Guardian Frigerator Company компаниясын сатып алды және оны Frigidaire деп атады. Сондай-ақ 1919 жылы автомобиль клиенттеріне қаржыландыруды ұсынатын General Motors Acceptance Corporation (GMAC) құрылды. GM Ford Motor Company компаниясымен күшті бәсекелестікке түскен кезде Слоан жылдық модельдік өзгерістерді енгізді, бұл алдыңғы жылдардың модельдерін «ескірген» етіп, қолданылған автомобильдер нарығын жасады. Ол сондай-ақ қазіргі автомобиль компаниялары қолданатын бағалау стратегиясын енгізді. Бағалау стратегиясы бойынша Chevrolet, Pontiac, Oldsmobile, Buick және Cadillac автомобильдерінің бағасы сәйкесінше ең арзаннан ең қымбатқа дейін белгіленді. 1921 жылы GM инженері Томас Мидгли-кіші тетраэтилқорғасынды (бензиннің октандық санын арттыратын қоспа) антидетонатор ретінде тапты және GM бұл қосылысты патенттеді, өйткені этанолды патенттеу мүмкін емес еді. Бұл жоғары компрессиялы қозғалтқыштардың дамуына әкелді, нәтижесінде қуаты мен тиімділігі артты. Кейіннен халық бензиндегі қорғасынның адамдарды қоса алғанда, әртүрлі тірі организмдерге зиянды екенін түсінді. Деректер корпорация басшыларының тетраэтилқорғасынның денсаулыққа тигізетін әсерін бастапқыда түсінгенін көрсетеді. GM инженері ретінде Мидгли хлорфторкарбондарды (ҚФК) да жасады, олар қазір климаттың өзгеруіне ықпал еткендіктен тыйым салынған. GM президенті Альфред П. Слоанның ынталандыруымен GM 1925 жылы Vauxhall Motors компаниясын 2,5 миллион долларға сатып алды. Компания сол жылы Yellow Cab Manufacturing Company компаниясының үлесін де сатып алды, ал оның президенті Джон Д. Герц GM директорлар кеңесіне қосылды; ол 1943 жылы компанияның қалған бөлігін сатып алды. 24 жасында Билл Митчеллді Эрл GM-нің дизайн командасына шақырды, кейіннен ол Cadillac-тің бас дизайнері болып тағайындалды. Эрл 1958 жылдың желтоқсанында зейнеткерлікке шыққаннан кейін Митчелл GM-нің автомобиль дизайнын басқарды. Сондай-ақ 1926 жылы компания автомобильдерге кузов жасайтын өзінің жеткізушісі Fisher Body компаниясын сатып алды. GM Allison Engine Company компаниясын сатып алып, 1929 жылы 1000 ат күшіне ие сұйық салқындатылатын ұшақ қозғалтқышын әзірлеуді бастады. Содан кейін GM Electro Motive Company және Winton Engine Co компанияларын сатып алды, ал 1941 жылы EMC-нің қызмет аясын локомотивтерге арналған қозғалтқыштарды өндіруге дейін кеңейтті. 1932 жылы GM Packard Electric компаниясын сатып алды (жылдар өткен соң Studebaker компаниясымен біріктірілген Packard автомобиль компаниясымен шатастырмау керек). Келесі жылы GM North American Aviation компаниясында бақылау үлесін сатып алып, оны General Aviation Manufacturing Corporation компаниясымен біріктірді. GM жұмыс күші 1935 жылы Біріккен автожұмысшылар кәсіподағын құруға қатысты, ал 1936 жылы UAW Флинт қаласындағы ереуілді ұйымдастырды, ол бастапқыда Мичиган штатының Флинт қаласындағы екі маңызды зауытты тоқтатты, содан кейін Висконсин штатының Жанесвилл және Индиана штатының Форт-Уэйн қалаларындағы 6 басқа зауытқа тарады. Флинт қаласында полиция ереуілшілерді қамау үшін зауытқа кіруге тырысты, бұл зорлық-зомбылыққа әкелді; басқа қалаларда зауыттар бейбіт түрде жабылды. Ереуіл 1937 жылдың 11 ақпанында GM UAW-ды өзінің жұмыскерлерінің өкілі деп мойындағанда және жұмыскерлерге 5% көтеріңкі жалақы бергенде және асханада сөйлеуге рұқсат бергенде шешілді. GM-нің ғалымдары Уолтер Е. Жомини және А.Л. Богехольд 1937 жылы көміртекті болаттың қатаю қабілетін анықтау үшін Jominy end quench тестін ойлап тапты, бұл қазіргі кезде ASTM A255 ретінде қолданылатын жылумен өңдеудегі маңызды жаңалық. GM келесі жылы Detroit Diesel компаниясын құрды. 1939 жылы компания Motors Insurance Corporation компаниясын құрды және көліктерді сақтандыру нарығына енді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде GM одақтастар үшін қару-жарақ, көлік құралдары және ұшақтарды көптеп өндірді. 1940 жылы GM-нің Уильям С. Кнудсен президент Франклин Рузвельт үшін АҚШ-тың соғыс кезеңіндегі өндірістің басшысы болды, ал 1942 жылға қарай GM-нің барлық өндірісі соғысты қолдауға бағытталды. GM-нің Vauxhall Motors компаниясы одақтастар үшін Черчилль танк сериясын өндірді, бұл Солтүстік Африка кампаниясында маңызды рөл атқарды. 1977 жылы нацистік Германияның қару-жарақ басшысы Альберт Шпер 1977 жылы Гитлердің «Польшаға шабуыл жасау туралы ешқашан ойламағанын» айтты, егер General Motors ұсынған синтетикалық отын технологиясы болмағанда. GM-нің Германиядағы зауыттары соғыс кезінде АҚШ күштерімен бомбаланды, сондықтан АҚШ үкіметі GM-ге 32 миллион доллар өтемақы төледі. 1953 жылдың 28 қаңтарында Чарльз Эрвин Уилсон, сол кезде GM президенті, Дуайт Д. Эйзенхауэрдің тағайындауымен АҚШ қорғаныс министрі болды.

Инновация кезеңдері

Алфред П. Слоан төрағалық қызметінен зейнетке шығып, 1956 жылғы сәуірде оның орнын Альберт Брэдли басты. 1962 жылы GM әлемдегі алғашқы турбожүйелі өндірістік автокөлігін – Oldsmobile Cutlass Turbo Jetfire-ді таныстырды. Екі жылдан кейін компания 1964 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесінде «Үздік белгі» логотипі мен тауарлық белгісін ұсынды. Компания 2021 жылға дейін осы белгіні өзінің негізгі корпоративтік идентификаторы ретінде пайдаланды. GM 1966 жылы Electrovan-ды шығарды, ол сутегі отын жасушасымен жұмыс істейтін алғашқы автомобиль болды. Отын жасушалары 1800 жылдардың басынан бері белгілі болғанымен, General Motors алғаш рет Union Carbide ұсынған отын жасушасын пайдаланып, «миллиондаған долларлық» бюджетпен көліктің дөңгелектерін қуаттандырды. 1960 жылдары GM V6 қозғалтқыштарын жақтады, бірақ бұлшықет машиналарынң танымалдылығы артып, қызығушылығын жоғалтты. GM керосинмен жұмыс істейтін газ турбиналық көліктерді көрсетті, бұл бүкіл индустрияның қызығушылығын тудырды, бірақ 1973 жылғы мұнай дағдарысынан кейін бұл балама қозғалтқыш конфигурациясынан бас тартты. Boeing компаниясымен серіктестікте GM-нің Delco Defense Electronics бөлімі 1971 жылы Ай бетінде жүріп өткен Ай роверін жасады. Келесі жылы GM Toronado және Eldorado екі моделі үшін алғашқы артқы дөңгелектерді тежеуге қарсы жүйені шығарды. 1973 жылы Oldsmobile Toronado жолаушыларға қауіпсіздік қалқаны бар алғашқы жаңа автомобиль ретінде сатылды. Томас Мерфи 1974 жылғы қарашада Ричард С. Герстенбергтің орнын басып, компанияның бас директоры болды. GM алғашқы каталитикалық түрлендіргіштерін 1975 жылғы модельдеріне орнатты. 1978 жылдан 1985 жылға дейін GM дизельдік қозғалтқыштардың және цилиндрлерді деактивациялау технологияларының артықшылықтарын жариялады. Алайда, Oldsmobile дизельдерінің нашар сенімділігі және Cadillac V8 6.4 цилиндрлі қозғалтқыштарының басқару мәселелері салдарынан жағымсыз нәтижелерге ұшырады. GM 1979 жылы Frigidaire-ді сатты. Frigidaire компаниясының жылдық кірісі 450-500 миллион долларды құрағанымен, ол шығынға жұмыс істеді. 1984 жылы GM-нің Роберт Ли тез қатыру арқылы жасалған неодим магнитін ойлап тапты. Бұл магнит компьютерлік дискілер сияқты өнімдерде кеңінен қолданылады. Сол жылы GM Росс Пероттан 2,5 миллиард долларға Electronic Data Systems компаниясын сатып алды, бұл бас директор Роджер Смит стратегиясының бір бөлігі ретінде жылдық әлемдік кірісінің кем дегенде 10% -ын автомобильдік емес көздерден алу мақсатын көздеді. GM сонымен қатар EDS-ке бухгалтерлік есеп жүргізуге көмектесуді, зауыттарды компьютерлендіруді және GM-нің компьютерлік жүйелерін біріктіруді жоспарлады. Бұл мәміле Росс Перотты GM-нің ең ірі акционері етті; алайда, Роджер Смитпен келіспеушіліктер компанияны 1986 жылы Росс Пероттың барлық акцияларын 750 миллион долларға сатып алуға мәжбүр етті. Диверсификация жоспарларын жалғастыра отырып, GMAC 1985 жылы GMAC Mortgage компаниясын құрды және Colonial Mortgage және Norwest Mortgage компаниясының қызмет көрсету бөлімін сатып алды. Бұл сатып алуға 11 миллиард долларлық ипотекалық портфель кірді. Сол жылы GM Hughes Aircraft Company компаниясын 5 миллиард долларға ақша және акциялармен сатып алып, оны Delco Electronics компаниясына біріктірді. Келесі жылы GM британдық жоғары өнімді спорттық автомобильдер өндірушісі Lotus Cars компаниясының 59,7% үлесін сатып алды. 1987 жылы AeroVironment компаниясымен бірлесіп, GM Sunraycer-ді құрды, ол бірінші Дүниежүзілік күн жарысында жеңіске жетті және озық технологияны көрсетті. Sunraycer технологиясының көп бөлігі Aerovironment құрған Impact прототипі электр көлігіне көшті және General Motors EV1-дің алдағысы болды. 1988 жылы GM AeroVironment компаниясының 15% үлесін сатып алды. 1989 жылы GM Saab Automobile компаниясының автомобиль операцияларының жартысын 600 миллион долларға сатып алды.

Активтерді сату

1990 жылдың тамызында Роберт Стемпель Роджер Смиттен кейін компанияның бас директоры болды. GM өндірісті айтарлықтай қысқартты және 1990 жылдардың басындағы экономикалық төмендеуге байланысты сол жылы зиянға ұшырады. 1990 жылы GM LA автосалонында General Motors EV1 (Impact) тұжырымдамасын, аккумуляторлық электрлік көлікті таныстырды. Бұл үш онжылдықтан бері АҚШ нарығында сатылатын нөлдік эмиссиясы бар алғашқы автомобиль болды. Impact 1996 модельдік жылы EV1 ретінде өндірілді және тек Калифорния мен Аризонадағы белгілі бір дилерлерден жалға алу арқылы қолжетімді болды. 1999–2002 жылдары GM көлік құралдарын өндіруді тоқтатты және көптеген адамдарды көңілсіздікке түсіріп, жалға алу шарттарын жаңартпады, себебі бағдарламаның пайдалы болмайтыны және қазіргі бизнесіне зиян келтіретіні айтылды. EV1-дің барлығы ақырында General Motors-қа қайтарылды, ал шамамен 40 данасы электрлік жүйесі өшірілген мұражайларға сыйға берілді, қалғандары жойылды. "Электр көлікті кім өлтірді?" деректі фильмі EV1 тарихын қамтыды. 1992 жылдың қарашасында Джон Ф. Смит кіші компанияның бас директоры болды. 1993 жылы GM Lotus Cars-ті Bugatti-ге сатты. 1996 жылы, автомобиль өндірісіне қайта оралған GM Electronic Data Systems корпорациясын бөліп шығарды. 1997 жылы GM Hughes Aircraft Company-ның әскери бизнесін 9,5 миллиард долларлық акциялар мен қарызды қабылдау шартымен Raytheon Company-на сатты. 2000 жылдың ақпанында Рик Вагонер Смиттен кейін бас директор болып тағайындалды. Келесі айда GM Fiat акцияларының 20 пайызын алу үшін құны 2,4 миллиард доллар болатын 5,1 пайыз акциясын берді. 2000 жылдың желтоқсанында GM Oldsmobile өндірісін кезең-кезеңмен тоқтатуды жариялады. Бренд 100 жылдық мерекесін тойлағаннан кейін жеті жыл өткен соң 2004 жылы тоқтатылды. 2004 жылдың мамырында GM алғашқы толық көлемді гибридтік пикаптарды, 1/2 тонналық Chevrolet Silverado/GMC Sierra жүк машиналарын жеткізді. Бұл жеңіл гибридтер GM-нің кейінгі үлгілері сияқты қозғалыс үшін электр энергиясын пайдаланбады. Кейін компания DaimlerChrysler және BMW-мен бірлесіп әзірлеген тағы бір гибридтік технологияны, Allison Transmission компаниясы транзиттік автобустар үшін өндірген дизельдік-электрлік гибридтік қуат беру жүйесін ұсынды. Дизельдік гибридтік нарықты бағыттап, 2005 жылдың қаңтарында Opel Astra дизельдік гибридтік тұжырымдамалық көлігі таныстырылды. Сол жылы GM Electro Motive Diesel локомотив бөлімін Berkshire Partners және Greenbriar Equity Group жеке капитал компанияларына сатты. GM 2005 жылы Fiat-пен байланысын үзу үшін 2 миллиард доллар төледі, өйткені компаниямен арадағы қарым-қатынас күрт шиеленісті. GM 2005 жылдың ортасынан бастап Солтүстік Америкада өндірілген және сатылатын барлық жаңа көліктерге «Үздік белгі» эмблемасын қоса бастады. Алайда, 2009 жылғы қайта ұйымдастырудан кейін компания логотипті енді қолданбады, себебі төрт негізгі бөлімшеге назар аудару GM логотипін көлеңкеге түсіретінін айтты. 2005 жылы Эдвард Т. Уэлберн GM Global Design компаниясының жаңадан құрылған вице-президенті лауазымына тағайындалды, ол әлемдік автомобиль дизайны ұйымын басқарған алғашқы афроамерикалық және сол кезде АҚШ автомобиль өнеркәсібіндегі ең жоғары дәрежелі афроамерикалық болды. 2016 жылдың 1 шілдесінде ол 44 жылдық еңбек жолынан кейін General Motors-тан зейнеткерлікке шықты. Оның орнына Майкл Симко келді. 2006 жылы GM көліктерге E85 этанол отынын қолдануға болатынын еске салып, сары түсті отын қақпағын орнатты. Сол жылы олар тағы бір гибридтік көлік – Saturn Vue Green Line-ды ұсынды. 2008 жылы General Motors өндіріс орналарындағы қалдықтарды қайта өңдеу немесе қайта пайдалану арқылы өндіріс орналастарының жартысын полигонға жібермейтіндей етуге міндеттенді. Экологиялық саналы дамуды жалғастыра отырып, GM Chevrolet Tahoe, GMC Yukon, Cadillac Escalade және пикаптарда 2 режимді гибридтік жүйені ұсына бастады. 2008 жылдың соңында әлемдегі ең ірі күн электр станциясы GM-нің Сарагосадағы өндіріс орнында орнатылды. Сарагосадағы күн станциясының ауданы шамамен 85 000 күн панелінен тұрады. Бұл станцияны Veolia Environment және Clairvoyant Energy компаниялары құрды, иеленді және басқарды, олар GM-нен шатырдың аумағын жалға алды.

11-тарау бойынша банкроттық және құтқару

2009 жылдың наурыз айында компания 17,4 миллиард доллар көлемінде мемлекеттік көмек алған, бірақ жағдайды жақсартуда сәттілікке жете алмағандықтан, президент Барак Обама бас директор Рик Вагонерді отставкаға жіберуге мәжбүр болды. General Motors 2009 жылдың 8 маусымында мемлекеттік қолдаумен 11-тарау бойынша банкроттық қайта құрылымдалу рәсімін бастады. 2009 жылдың 10 шілдесінде алғашқы General Motors өзінің активтерін және бірқатар еншілес компанияларын, соның ішінде "General Motors" тауарлық белгісін, жаңадан құрылған компанияға сатты. Автомобильді зерттеу орталығының жүргізген зерттеуіне сәйкес, GM-ге көрсетілген мемлекеттік көмек 1,2 миллион жұмыс орнын сақтап қалуға және 34,9 миллиард доллар салық түсімін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. General Motors Canada компаниясы General Motors-тің 11-тарау бойынша банкроттық ісіне қатыспады.

Қайта ұйымдастырудан кейінгі кезең

2009 жылдың маусым айында президент Барак Обаманың Автоөнеркәсіп жөніндегі Президенттік Тапсырма тобындағы жетекші кеңесшісі Стивен Раттнердің өтініші бойынша, AT&T қайта құрылымдауын басқарған Эдвард Уайткре-кіші General Motors компаниясының төрағасы болып тағайындалды. Уайткреге GM-нің банкроттан шығуын қадағалау және оның көптеген брендтерінің санын қысқарту міндеті жүктелді, олардың көпшілігі рецессия басталғанға дейін созылмалы шығынға ұшырады. 2009 жылдың шілдесінде, банкроттан қорғаудың 40 күнінен кейін компания үкіметтік қолдаумен General Motors Chapter 11 қайта ұйымдастыруынан шықты. Өзінің құтқару келісімінің талабы бойынша GM 2009 жылдың маусым айында ең нашар жұмыс істейтін брендтерін: Hummer, Saab, Saturn және Pontiac-ты жою процесін бастады. 2009 жылдың қазан айында Hummer брендін Қытайдың Сычуань Тэнчжун ауыр өнеркәсіптік машиналар компаниясына және жеке инвесторлар тобына сату туралы келісім үш айдан кейін бұзылды, нәтижесінде GM жаңа сатып алушыны іздеді. Американдық Raser Technologies компаниясы және басқа бірнеше компаниялар компанияны сатып алуға қызығушылық білдірді, бірақ ұсынылған сатып алулардың ешқайсысы жүзеге аспады, ал 2010 жылдың сәуірінде GM Hummer брендін ресми түрде жабуға бел буды. Сол сияқты, GM-нің Saturn бөлімін сатуға жасаған тырысы да ертерек үміткерге ие болды. 2009 жылдың маусым айында GM Saturn брендінің Penske Automotive Group компаниясына сатылатынын жариялады. Бірақ келісім сәтсіз аяқталып, GM 2010 жылдың қазан айында брендтің жойылғанын мәлімдеді. GM өзінің құтқару келісімінің шарты бойынша Pontiac брендін сатуға келіскенмен, компания оны басқа компанияға сатудан түңгіш рет бас тартты. Соңғы Pontiac 2010 жылдың қаңтар айында құрастырылды. 2009 жылы GM Азиядағы операцияларында, әсіресе Кореяда GM Daewoo Automotive Technology Company (GMDAT) компаниясымен елеулі қиындықтарға тап болды. Ол кезде GM Кореяда төмен бағалы шағын автомобильдерді өндіріп, оларды Қытай сияқты дамушы нарықтарға экспорттады. GMDAT 2009 жылдың бірінші тоқсанында шетел валютасында 1,5 миллиард долларлық шығынға байланысты ақша ағыны мәселелеріне тап болды. GM-нің қаржылық жағдайының нашарлауы, банкроттыққа ұшырау қаупі және АҚШ үкіметінің құтқарушыларының шетелдегі мәселелерді қарастыруға құлықсыздығы, көптеген мүмкіндіктерді қалдырмады. Кредиттік нарықтың тоңуы және Корея Даму Банкінің GMDAT-тің қарызынан артық 2 миллиард доллар беруден бас тартуы GM-нің Қытайдан капитал іздеуден басқа жолы қалмады. GM келесі айда Уайткреді тұрақты бас директор етіп тағайындады, бірақ Уайткре 2010 жылдың қыркүйегінде бас директор лауазымынан кетіп, GM басқарма мүшесі Дэниел Акерсонға қызметін тапсырды, бірақ жыл соңына дейін GM төрағасы болып қалуға келісті. 2011 жылдың қаңтарында Акерсон оны төрағалыққа алмастырды, ал бас директор лауазымын сақтап қалды. 2010 жылы GM Chevrolet Volt-ты кеңейтілген қыздырумен электрлік көлік (EREV) ретінде ұсынды, яғни бензинмен жұмыс істейтін қосымша генераторлары бар электрлік көлік. GM алғашқы Volt-ты 2010 жылдың желтоқсанында жеткізді. Chevrolet Volt – бензинмен жұмыс істейтін қосымша генераторлары бар гибридтік электр көлігі (қашықтығы кеңейтілген электр көлігі). GM Segway Inc компаниясымен екі орындық электр көлігінің прототипін жасады. Жеке қалалық мобильділік және қолжетімділік көлігінің алғашқы прототипі – Project P.U.M.A. – 2009 жылы Нью-Йоркте өткен Нью-Йорк Халықаралық Автосалонында таныстырылды. GM Saab Automobile-ді сатуға жасаған тырысы сәтті аяқталды: компания 2010 жылдың ақпан айында голландтық автокөлік өндіруші Spyker Cars-қа сатуды аяқтады. Алайда, Saab компаниясы Spyker басқаруымен нашар жұмыс істеді, ал 2012 жылы Saab бөлімшесі банкрот деп жарияланды. 2014 жылдың 15 қаңтарында Мэри Барра Дэниел Акерсонның орнын басып, бас атқарушы директор болып тағайындалды. Барра да GM басқармасына қосылды. Тек үш аптадан кейін компания 2014 жылғы General Motors қайта шақыру туралы жариялады, ол ақаулы тұтану коммутаторларына байланысты болды және кем дегенде 124 өлімге себеп болды. Бұл компанияға 1,5 миллиард долларға дейін шығынға әкелді. Барра басшылығымен GM көптеген нарықтардан бірнеше жыл бойы бас тартып, Солтүстік Америка және Қытай сияқты жоғары пайда әкелетін нарықтарға назар аударуды таңдады. 2016 жылдың 4 қаңтарында GM Lyft компаниясына 500 миллион доллар инвестициялады. Компания Lyft жүргізушілерін тікелей көліктермен қамтамасыз етпейді және болашақта да оны жоспарламайды, ал Lyft ақырында Motional компаниясымен автономды көліктерін өндіру үшін серіктестік құрды. 2016 жылдың наурызында GM Cruise компаниясын сатып алды, ол Сан-Францискодағы автономды басқарылатын көліктерді әзірлейтін стартап. 2022 жылдың маусымында Cruise Калифорния штатынан алғашқы жүргішсіз жұмыс істеуге рұқсат алды, бұл оған қызметі үшін ақы алуға және ірі қалада толыққанды автономды сапар ұйымдастыруға мүмкіндік берді. The Verge компаниясы 2023 жылдың бірінші тоқсанында 561 миллион долларлық зиянға ұшырағанын хабарлады, бірақ 2025 жылға қарай 1 миллиард долларлық кіріске және 2030 жылға қарай 50 миллиард долларлық кіріске жететінін айтты. 2016 жылдың қазанында GM Chevrolet Bolt EV өндірісін бастады, бұл 200 мильден (322 км) астам қашықтыққа жүре алатын алғашқы жаппай өндірілген толық электрлік автомобиль. Аккумуляторлық жиынтық және көптеген күштік агрегаттар LG Corporation компаниясымен жасалып, GM-нің Мичиган штатындағы Лейк Орион зауытында құрастырылды. 2021 жылдың 8 қаңтарында GM "EVerybody in" слоганымен жаңа логотипін ұсынды, ондағы үлкен әріптермен жазылған "EV" компанияның электрлік көліктерге берген міндеттемесін көрсетеді. GM-нің жаңа логотипінде электрлік штепсельді бейнелейтін теріс кеңістік пайдаланылды. 2021 жылғы қаңтарда өткен Тұтынушылық Электроника Шоуында GM BrightDrop-ты ұсынды, ол толық электрлік коммерциялық көліктерге арналған бренді. 2021 жылдың 28 қаңтарында GM 2035 жылға қарай қазылған отынмен жұмыс ілейтін көліктерді (гибридтік және штепсельді гибридтік көліктерді қоса) өндіруді және сатуды тоқтатуға бел буды, бұл 2040 жылға қарай көміртектік бейтараптыққа жету жоспарының бөлігі болды. 2021 жылы GM Мичиганда аккумуляторлық және аккумуляторлық жиынтық зертханасын құру жоспарларын жариялады. GM аккумуляторлық басқару жүйелерінен, қуат электроникасынан, жылулық басқарудан және жиынтық құрастырудан жауапты болады. Браунстаун Тауншипіндегі қолданыстағы GM зауыты аккумуляторлық жиынтық зауытына жаңарту үшін таңдалды. 2023 жылдың ортасында GM 2022 жылдан 2024 жылдың ортасына дейін Солтүстік Америкада 400 000 дана электрлік көлік жеткізу мақсатынан бас тартты. Бұрынғы уақыт белгісі 2023 жылдың соңына дейін болған. Бас директор Мэри Барра аккумуляторлық модуль өндірісін кеңейтудегі сәтсіздіктерді және тұтынушылардың сұранысының жетіспеуін айтты. General Motors және LG Chem Ltd. ұзақ мерзімді келісімге қол қойды. LG Chem Ltd. GM-ге 24,7 триллион вонға (18,6 миллиард доллар) бағаланған 500 000 тоннадан астам катодты материалдарды жеткізеді. Автокөлік өндірушіге жеткізілген материалдар 5 миллион электрлік көлікке жетеді. 2024 жылдың қаңтарында GM аккумуляторлық электрлік көліктердің (BEV) ұсынысын теңгерлеу мақсатында штепсельді гибридтік электрлік көліктерді (PHEV) қайтадан өндіруді бастайтынын жариялады. 2024 жылдың 15 сәуірінде GM 2025 жылы Ренессанс орталығынан жақын жердегі Гудзонның Детройт дамуына жаһандық штаб-пәтерін көшіру жоспарларын жариялады.

Автоспорт тарихы

GM 2004 жылдан 2012 жылға дейін Дүниежүзілік туристік автомобильдер чемпионатында (WTCC) қатысты, сондай-ақ 24 сағаттық Ле-Ман, NASCAR, SCCA және Supercars чемпионаты сияқты басқа да автоспорт чемпионаттарында өнер көрсетті. GM қозғалтқыштары 1990 жылдары Инди-рейсинг лигасынде (IRL) табысқа жетіп, шағын V8 класында көптеген жарыстарда жеңіске қол жеткізді. GM автожарыстарға арналған электрониканы жетілдіруде де көп жұмыс істеді. Аэротехтегі өзгеріссіз Aurora V8 47 әлемдік рекордты, оның ішінде Америка Мотор спортының Даңқ залындағы жылдамдыққа төзімділік рекордын орнатып, енгізді. Соңғы кезде Cadillac V Series автоспорт жарыстарына қатысуда. GM NASCAR автожарыстары үшін пайдалануға арналған машиналарды да жасады. Chevrolet Camaro ZL1 – бұл сериядағы жалғыз қатысушы. Бұрын Pontiac Grand Prix, Buick Regal, Oldsmobile Cutlass, Chevrolet Lumina, Chevrolet Malibu, Chevrolet Monte Carlo, Chevrolet Impala және Chevrolet SS машиналары да қолданылған. GM көптеген NASCAR Кубогының өндірушілер чемпионатында жеңіске жетті, оның ішінде Chevrolet – 40 рет (NASCAR тарихындағы ең көп көрсеткіш), Oldsmobile – 3 рет, Buick – 2 рет және Pontiac – 1 рет. 2021 жылы Chevrolet 800 жеңіске жеткен алғашқы бренд атанды. Австралияда 2022 жылға дейін Монаро, Торана және Комодор платформалары негізінде жасалған Holden машиналары Австралияның туристік автомобильдер чемпионатында жарысты. Holden 1968 мен 2022 жылдар аралығында Батерст 1000 жарысын 36 рет, ал Австралияның туристік автомобильдер чемпионатында 23 рет жеңіске жетті. 2023 жылдан бастап Chevrolet Camaro жарысқа қатысады.

Қайырымдылық

GM жыл сайынғы әлеуметтік әсер есебін жариялайды, онда қайырымдылыққа қосқан үлесі егжей-тегжейлі сипатталады; 2020 жылы ол АҚШ-тағы 357 коммерциялық емес ұйымға 35 миллион долларға жуық қаржы, сондай-ақ 9,8 миллион доллардан астам құнды заттай активтер (көбінесе көлік құралдары сыйлықтары) ұсынды. 1976 жылдан 2017 жылға дейін қайырымдылық қызметі 501(c)(3) статусына ие General Motors Foundation арқылы жүзеге асырылды. General Motors Табиғатты қорғау қорымен тығыз байланыста және оның қызметі үшін ақша жинап, көліктерді сыйға тартты. 1996 жылы GM бес дизайнерлік түпнұсқа көлікті тапсырыс берді, олар Concept: Cure аукционында сатылды, ал түскен қаражат Ральф Лорен негіздеген Нина Хайдтың сүт безі ісігін зерттеу орталығына берілді. Аталған бағдарламаға бес дизайнер қатысты, олар әрқайсысы әртүрлі көлікті жекешелендіру үшін өнер талантын пайдаланды. Николь Миллер, Ричард Тайлер, Анна Суй, Тодд Олдхэм және Марк Айзенге сәйкесінше Cadillac STS, Buick Riviera, GMC Yukon, Oldsmobile Bravada және Chevrolet Camaro Z28 көліктерін өзгерту тапсырылды. Содан кейін көліктер аукционда сатылып, түскен қаражат 1997 жылы Лос-Анджелес автосалонында Нина Хайд орталығына табыс етілді. 1997 жылдан бері GM Safe Kids Worldwide ұйымының «Safe Kids Buckle Up» бағдарламасын қаржыландырып келеді, бұл білім беру және тексеру арқылы балалардың автомобильдегі қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған жоба.

Еңбек қайшылықтары

General Motors-тың американдық жұмысшылары көбінесе United Auto Workers (UAW) кәсіби одағы арқылы біріккен, ол АҚШ-тағы автокөлік жұмысшыларының басты одағы болып табылады.

Флинт қаласындағы отырықшы шабуыл

1936-1937 жылдары Флинт қаласында General Motors компаниясына қарсы өткен ереуіл UAW-ті өнеркәсіптің шетіндегі оқшауланған жергілікті кәсіподақтардың жиынтығынан ірі кәсіподаққа айналдырып, АҚШ-тың автомобиль өнеркәсібінің кәсіподақталуына әкелді. UAW-тің 1936 жылғы бірінші съезінен кейін кәсіподақ бұрынғыдай кішкентай зауыттарда бөліп-бөліп ұйымдастыру арқылы өмір сүре алмайтынын, ал автомобиль өнеркәсібін ұйымдастырудың жалғыз жолы – ең ірі және ең қуатты жұмыс беруші General Motors компаниясына қарсы күресу екенін шешті. Назар GM-нің Мичиган штатындағы Флинт қаласындағы өндіріс кешеніне шоғырланды. Флинтте ұйымдастыру – қиын және қауіпті жоспар болды. GM Флинт қаласының саясатын бақылап, сырттан келгендерге қатаң бақылау қойды. Флинттегі ұйымдастыру науқанына жауапты UAW қызметкері Уайндхэм Мортимердің айтуынша, 1936 жылы Флинтке келгенде оған анонимді қоңырау шалып өліммен қорқытқан. GM сонымен қатар өзінің барлық зауыттарында тыңшылардың кең желісін ұстады. Бұл UAW мүшелерін жаңа мүшелердің есімдерін құпия ұстауға және жұмысшыларды үйлерінде кездесуге мәжбүр етті. UAW өзінің мақсатын зерттегенде, GM-нің автомобиль корпусының бөлшектерін шығаруға қабілетті тек екі зауыты бар екенін анықтады: біреуі Флинтте, Buick, Pontiac және Oldsmobile машиналарына бөлшектер шығарса, екіншісі Кливлендте Chevrolet машиналарына бөлшектер шығарды. UAW Флинтте ереуілге шақырғанда, 1937 жылдың 11 қаңтарында полиция, мылтықтармен және көзден жас шығару газымен қаруланған күйде, Fisher Body 2 зауытына кіруге тырысты. Зауыттың ішіндегі ереуілшілер оларды есік ілмектерімен, бөтелкелермен және бұрандалармен шабуылдады. Сол кезде вице-президент Джон Нэнс Гарнер Флинт ереуілін тоқтату үшін федералдық үкіметтің араласуын қолдады, бірақ президент Франклин Д. Рузвельт бұл идеяны қабылдамады. Президент GM-ді кәсіподақпен келісімге келуге шақырды, сонда зауыттар қайта ашылады. Ереуіл 44 күннен кейін аяқталды. Бұл оқиға GM-ді кәсіподақпен келіссөздер жүргізуге мәжбүр етті. Біріккен шахтерлер кәсіподағының президенті және Өнеркәсіптік ұйымдар конгресінің негізін қалаушысы және басшысы Джон Л. Льюис сол келіссөздерде UAW-тің мүддесін қорғады; UAW президенті Гомер Мартин оны жолдан шығару үшін лекциялық сапарға жіберілді. GM өкілдері UAW-мен бір бөлмеде болудан бас тартқандықтан, губернатор Франк Мерфи екі тараптың арасында хабаршы және делдал ретінде әрекет етті. Губернатор Мерфи АҚШ Ұлттық гвардиясын ереуілшілерді қуу үшін емес, оларды полициядан және компания тарапынан келген ереуіл бұзушылардан қорғау үшін жіберді. Екі тарап 1937 жылдың 11 ақпанында UAW-ті GM қызметкерлерінің келіссөздер жөніндегі өкілі деп мойындаған бір беттік келісімге келді. Бұл келісімге сәйкес, алты ай ішінде GM қызметкерлерінің кәсіподаққа мүше болып тіркелуі керек болды.

1939 жылғы құралдар мен үлгінің соқтығысуы

1939 жылғы құрал-жабдықтар және қалыптар ереуілі, сонымен қатар "стратегиялық ереуіл" деп те аталады, UAW-тің General Motors қызметкерлерінің жалғыз өкілі ретінде мойындалуына бағытталған, нәтижесінде сәтті аяқталған әрекет болды. Өкілдік құқықтарынан өзге, UAW Өнеркәсіптік ұйымдар конгресімен (CIO) бірлесіп, білікті жұмысшылардың бұрынғы шағымдарын шешуді көздеді.

1945-1946 жылғы Біріккен автокөлік жұмысшыларының (UAW) ереуілі

1945 жылдың 21 қарашасынан 1946 жылдың 13 наурызына дейін (113 күн) UAW 320 000 сағаттық жұмысшыны "Женерал Моторс корпорациясына қарсы АҚШ бойынша ереуілге ұйымдастырды. Ереуілде жұмысшылар "зауытты басып алу" тактикасын қолданды. Бұл UAW-ның көрген ең ұзақ ереуілі болды және "GM тарихындағы ең ұзақ ұлттық ереуіл" еді. Уолтер Рётер әріптестеріне GM өндіріс орындарына "бір-бірлеп" стратегиясымен ереуіл жасау идеясын ұсынды, бұл "мақсатты компанияға барынша қысым көрсетуге арналған" еді. 25 қыркүйекте Онтарионың Ошава қаласындағы екі автомобиль құрастыру зауыты және Виндзордағы беріліс қоймасы жабылды. Бірақ 26 қыркүйекте алдын ала келісімге қол жеткізілді және UAW өкілдері таңғы сағат 4-те өткен баспасөз конференциясында ереуілдің аяқталғанын жариялады. Келесі күні екі елдегі барлық GM жұмысшылары жұмысына қайта оралды.

2019 жылғы General Motors ереуілі

2019 жылдың 15 қыркүйегі күні таңертең, келісімшартты жаңару бойынша келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін, UAW GM қызметкерлерінің сол күні сағат 23:59-да ереуіл басталатынын жариялады. Бұл ереуіл тоғыз штат бойынша, оның ішінде 33 өндіріс орны мен 22 запчасти тарату қоймасында қызмет тоқтатылды. 40 күннен кейін, 2019 жылдың 25 қазанында, "соңғы он жылдағы автожұмыскерлердің ең ұзақ ереуілі" және 1970 жылдан бері GM-ге қарсы ең ұзақ ереуіл United Auto Workers мүшелері GM-мен жаңа келісімшартты мақұлдауға дауыс бергеннен кейін аяқталды. Ереуілге шыққан кәсіподақ мүшелері ереуіл барысында аптасына 275 доллар көлемінде ереуіл төлемақысын алды. Бұл ереуіл GM-ге 2 миллиард доллардан астам шығын келтірді.

2023 жылғы Автомобиль жұмыскерлерінің біріккен ереуілі

UAW бастаған ереуіл американдық үш ірі автокөлік өндірушісіне қарсы тарихтағы алғашқы ереуіл болып табылады. Жақында сайланған UAW президенті Шон Фэйн жұмысшылар мен автокөлік өндірушілер арасындағы қазіргі жағдайға "қанағаттанбағанын" мәлімдеді; Фэйн автокөлік өндірушілердегі сатылаған еңбек ақы жүйесін, автокөлік өндірушілердің инфляциямен бірқатар жалақыны көтермеуін, зейнетақы мәселесін, сондай-ақ бес күндік жұмыс аптасының орнына төрт күндік жұмыс аптасын енгізуді қатаң сынады. GM компаниясының бас директоры Мэри Барра компаниясы жұмысшыларға 20% көтеріңкі жалақы мен "әлемдік деңгейдегі" денсаулық сақтауды ұсынатын "теңдесі жоқ келісім" жасағанын айтып наразылық білдірді. Барра бұдан әрі барлық 1000-нан астам талапты қанағаттандыру компанияны банкротқа дейін жеткізе алатынын және 100 миллиард доллардан астам шығынға түсіретінін мәлімдеді.

Трамвайдың зақымдануы

1938-1950 жылдар аралығында GM компаниясы 1890 жылғы Шерман монополияға қарсы заңын бұза отырып, National City Lines (NCL) және оның еншілес компанияларына автобустар мен оларға қажетті жабдықтарды сатуды әдейі монополиялаған деген айып бар. Бұл АҚШ-тың көптеген қалаларындағы трамвай жүйелерін жоюға және GM сатқан автобустарды қоғамдық көліктің басты түріне айналдыруға бағытталған.

Ральф Недер және Корвейр

1965 жылы жарық көрген «Қандай да жылдамдықпен болса да қауіпсіз емес: американдық автомобильдің құрылымындағы қауіптер» атты кітапта автокөлік өндірушілер қауіпсіздікті жақсартуға ақша жұмсауға құлықсыздық танытып, қауіпсіздік шараларын енгізуде кешігіп отыр деп айыпталады. Кітап Chevrolet Corvair (1960–1964) модельдеріне қатысты, олардың айналмалы осьті серікпесінің дизайны белгілі бір жағдайларда «төменге құлауға» бейім болатын. Құн төлемдерін азайту мақсатында алдыңғы тұрақтандырғыш таяқшаны (қарсы аударма таяқша) алып тастаудың орнына, Corvair көліктеріне дөңгелек қысымын, өндірушілер ұсынған шекті көрсеткіштен асырып талап етілді. Corvair көлігі алдыңғы және артқы дөңгелектер арасындағы қысымдағы айырмашылыққа ерекше сезімтал болды (суық кезде алдыңғы дөңгелектерге 15 psi, артқы дөңгелектерге 26 psi, ал қызған кезде 18 psi және 30 psi). Егер дөңгелектерді теңдей үрлесе, сол кездегі барлық басқа көліктерге қалыпты болған практика, басқару кезінде қауіпті жағдай туындады. 1966 жылдың наурыз айының басында The New Republic және The New York Times сияқты бірнеше БАҚ, GM компаниясы Ральф Надердің беделін түсіруге тырысқандығын, оның телефондарын тыңдау және өткеніне қатысты зерттеулер жүргізу үшін жеке детективтерді жалдаған, сондай-ақ оны ұятты жағдайға түсіру үшін секс-қызметкерлерді жалдағандығын мәлімдеді. Надер компанияны жеке өмірге қол сұғып, 425 000 долларлық өтемақы талап етіп сотқа берді. Надердің GM-ге қарсы арызы Нью-Йорк апелляциялық сотында қаралып, шешімі «шамадан тыс қадағалауды» қамтитын құқық бұзушылық туралы заңнаманы кеңейтті. Надер соттан алған ақшаны тұтынушыларды қорғауды зерттейтін орталық құруға жұмсады. 1972 жылы Техас A&M университеті жүргізген қауіпсіздік комиссиясының есебінде 1960–1963 жылдардағы Corvair көлігінің басқаруды жоғалту қаупі, сол кездегі бәсекелес көліктерден артық емес екендігі көрсетілді. 1972 жылы АҚШ Көлік департаменті (DOT) өткен жылғы NHTSA тестілеу нәтижелерін сипаттайтын баспасөз хабарламасын жариялады. NHTSA 1971 жылы 1963 жылғы Corvair және Ford Falcon, Plymouth Valiant, Volkswagen Beetle және Renault Dauphine сияқты төрт заманауи көліктің басқаруын зерттейтін салыстырмалы сынақтар сериясын жүргізді, сондай-ақ екінші буын Corvair (толыққандай қайта жасалған тәуелсіз артқы серікпесімен) де сынақтан өтті. 143 беттік есепте NHTSA-ның экстремалды жағдайлардағы басқару сынақтары, сынаққа қатысқан көліктердің апатқа ұшырау туралы ұлттық деректері, сондай-ақ Corvair-дің басқаруына қатысты General Motors компаниясының ішкі құжаттары қарастырылды. NHTSA сынақтарды қарау үшін тәуелсіз инженерлерден тұратын кеңесші топпен келісімшарт жасасты. Бұл сараптама тобы «1960–63 жылдарғы Corvair көлігі сынақтарда қолданылған заманауи көліктермен салыстырғанда жақсы көрсеткіштерді көрсетті, 1960–63 жылдарғы Corvair көлігінің басқару және тұрақтылық көрсеткіштері басқаруды жоғалту немесе аударылу қаупін арттырмайды және ол кейбір заманауи шетелдік және отандық көліктермен бірдей жақсы». 1980 жылы GM компаниясының бұрынғы атқарушы директоры Джон ДеЛореан өзінің «Ашық күнде сіз General Motors-ты көре аласыз» атты кітабында Надердің сын-ескертпелерінің дұрыс екенін жазды. Журналист Дэвид Э. Дэвис Надердің айналмалы осьті артқы серікпелердің қауіпті екенін мәлімдегеніне қарамастан, Porsche, Mercedes Benz және Volkswagen сол дәуірде ұқсас айналмалы серікпелерді қолданғандығын айтты.

Апартеид

2002 жылы GM (басқа көпұлтты корпорациялармен бірге) Оңтүстік Африкалықтардың Хулмани қолдау тобы арқылы өкілдік етілген топ тарапынан сотқа берілді. Арыз берушілер компанияның Апартеид кезінде Оңтүстік Африка қауіпсіздік күштеріне көлік құралдарымен қамтамасыз еткенін мәлімдеді. Компания 2012 жылы арыз берушілермен келісімге келіп, 1,5 миллион долларға дейін төлеуге міндеттенді.

Қозғалтқышты қайта қосу

2014 жылдың мамыр айында Ұлттық автомобиль жолдары қауіпсіздігі басқармасы компанияға он жыл бойы ақаулы тұтану қосқыштары бар автомобильдерді қайта шақырмағаны үшін 35 миллион доллар айыппұл салды, бұл мәселе туралы білгеніне қарамастан. General Motors компаниясы ақаулы қосқыштарға байланысты 124 адамның қаза болуына өтемақы төледі. 35 миллион доллар айыппұл – реттеуші органының сала алатын ең жоғары сомасы еді. Қайта шақырудың жалпы құны 1,5 миллиард долларға бағаланды.

Синьцзян облысы

2020 жылы Австралия стратегиялық саясат институты кем дегенде 82 ірі брендті, оның ішінде General Motors компаниясын, Сіньцзяңдағы ұйғырларды мәжбүрлеу еңбегіне қатысты деп айыптады.