Кіріспе
Перу әскерилерінің бейбіт тұрғындарды қырғыны. Ла Кантута қырғыны 1992 жылдың 18 шілдесінде Перуде, Альберто Фухимори президенттігі кезінде болды. "Жарқын жол" (Shining Path) ұйымының мүшелері деп күдіктелгендер, оның ішінде бір университет профессоры және Лима қаласының Ла Кантута университетінің тоғыз студенті Grupo Colina әскери өлім жасағының тарапынан ұрланып, азапталып, өлтірілді. Оқиға Лима провинциясында 40-тан астам адамның қаза болған "Жарқын жол" (Shining Path) ұйымының Таратадағы шабуылынан кейін екі күн өткен соң орын алды. Бұл қырғын 2009 жылдың 7 сәуірінде Фухиморидің адам құқықтарын бұзуы үшін айыпталып сотталғанда қарастырылған қылмыстардың бірі болды.
La Cantuta massacre took place in Peru on 18 July 1992, during the presidency of Alberto Fujimori. Supposed members of Shining Path, including a university professor and nine students from Lima's La Cantuta University, were abducted, tortured, and killed by Grupo Colina, a military death squad. The incident occurred two days after the Shining Path's Tarata bombing, which killed over 40 people in Lima Province. The massacre was one of the crimes cited in the conviction of Fujimori on 7 April 2009, for human rights abuses.
Контекст
Энрике Гусман и Валье ұлттық білім беру университеті (Universidad Nacional de Educación Enrique Guzmán y Valle, немесе "UNE"; "La Cantuta" деп кеңінен танымал, ол орналасқан ауданның атымен) 1822 жылы мұғалімдерді даярлау институты ретінде құрылды, 1965 жылы университет мәртебесін алды, 1977 жылы әскери үкімет таратып, 1980 жылы қайта ашылды. "La Cantuta" Лима қаласының орталығынан шалқары орналасқандығы, студенттерінің көп бөлігі елдің кедей аймақтарынан келгені және олардың басым бөлігі саяси белсенділікпен көзге түсетін мұғалімдік мамандығын таңдау ниетінде болғандықтан, 1950-жылдардың соңы мен 1960-жылдардың басында коммунизм және анархизм сияқты радикалдық идеологиялардың ошағы ретінде танылды. Касерес бұл картаны сол жылдың шілде айында жариялаған "Sí" журналының редакторы Рикардо Уседамен бөлісті. Кейбір мәліметтерге сәйкес, бұл картаны Перу армиясының барлау қызметінің қызметкері Мариелла Баррето да Перу баспасөзіне жіберген болуы мүмкін. Прокуратура картада көрсетілген жерді тексеру кезінде төрт құпия жерленген қабір табылды. Табылған дене қалдықтары мен басқа да сүйектерге жасалған сараптамалар нәтижесінде олардың Муньос Санческе және студенттер Луис Энрике Ортис Переа, Армандо Амаро Кондор және Хуан Габриэль Маринос Фигероаға тиесілі екені анықталды. Олардың кейбіреулері мойынның негізіне бағытталған, жазалау сипатындағы оқтан мерт болғандары анықталды, бұл олардың өлім алдында азапталғандығын көрсетеді. Баррето бірнеше жылдан кейін өлтірілді: оның кесілген және бөлік-бөлікке бөлінген денесі, өлім алдындағы азаптау белгілерімен 1997 жылдың наурыз айында табылды. Мариелла Барретоның өлімінен кейін бірнеше апта өткен соң, оның әріптесі Леонор Ла Роза аурухана төсегінде телеарнада сұхбат беріп, өзін азаптағандарын және Барретоның "Grupo Colina" тобының журналистер мен оппозициялық саясаткерлерді қорқыту жоспары туралы ақпаратты баспасөзге жібергені үшін өлтірілгенін мәлімдеді. Әскери билік 1993 жылдың мамыр айында бұл кісі өлтіру фактісі бойынша тергеуді бастады. Сонымен қатар, 1993 жылдың желтоқсан айында азаматтық прокурор бірнеше әскери қызметкерлерге қарсы қылмыстық іс қозғалды. Осылайша, әскери және азаматтық соттар арасында құзыреттілік дауы туындады. Дау Жоғарғы Сотқа берілді, ол 1994 жылдың 3 ақпанында қай соттың қарауына тиесті екендігі туралы келісімге келе алмады. Нәтижесінде, 7 ақпан күні Конгресс жаңа заң қабылдады, ол бойынша Жоғарғы Сот мұндай мәселелерді бірауыздан емес, қарапайым көпшілік дауыспен шеше алады. Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі бөлімі үш дауысқа қарсы екі дауыспен істі әскери сотқа беру туралы шешім қабылдады. 1994 жылдың 21 ақпанында Жоғарғы әскери сот (ЖӘСК) қылмыскерлердің он біреуін бір жылдан 20 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырды. 1995 жылдың сәуір айында Фухиморидің үлкен артықшылықпен қайта сайлануынан кейін, Конгресс 1995 жылдың 14 маусымында түнгі сессияда No. 26479, "Амнистия туралы заңды" қабылдады, ол Перудегі Терроризмге қарсы соғыс кезінде азаматтық немесе әскери қылмыстар жасады деп айыпталған немесе сотталған барлық полиция қызметкерлерін, сарбаздарды және мемлекеттік қызметкерлерді босатуға бұйрық берді. 15 шілдеде Жоғарғы әскери сот кеңесінің бұйрығымен "La Cantuta" оқиғасында қаза болғандардың барлығы босатылды.
Амнистия туралы заңның күшін жою
Фухимори үкіметі 2000 жылы амнистия заңын жойды, ал 2001 жылғы 21 наурызда бас прокурор Нелли Кальдерон Фухимориге қарсы қылмыстық іс қозғады, оны осы қырғынның және 1991 жылғы Барриос-Альтос қырғынының "бірлескен авторларының" бірі деп айыптады. Ол Фухиморидің SIN басшысы Владимиро Монтесиноспен бірігіп Grupo Colina тобына бақылау жүргізгенін дәлелдеді. Айыптамада бұл топтың Фухиморидің тікелей бұйрықтары немесе келісімі болмаса, мұндай ауыр қылмыстарды жасауы мүмкін емес екені, ал Colina тобының құрылуы мен жұмысы адам құқықтарын жүйелі түрде бұзуға бағытталған жалпы қарсы көтеріліс саясатының бір бөлігі болғаны айтылды.
Қылмыстық іс жүргізу және кешірім сұрау
2005 жылдың қарашасында Фудзимори Чилиде ұсталды. Перу билігі оны экстрадициялауды сұрады, оның президенттік кезінде болған түрлі оқиғаларға байланысты қылмыстық істер бойынша, соның ішінде Ла Кантута қырғынына қатысты айыптауларға жауап беру үшін, және ол 2007 жылдың 22 қыркүйегінде Перуға қайтарылды. 2008 жылдың 8 сәуірінде сот бірнеше адамды, оның ішінде Хулио Салазарды, адам ұрлау, кісі өлтіру және мәжбүрлеп жоғалу қылмыстары үшін кінәлі деп тапты. 2007 жылдың қазан айында Американдық адам құқықтары сотының 2006 жылғы шешіміне сәйкес, үкімет қырғын үшін ресми түрде кешірім сұрады және құрбандардың туыстарына өтемақы төлеуге міндеттенді, оның ішінде 1,8 миллион АҚШ доллары көлемінде өтемақы төлеуді де міндеттелді.
Фудзиморидің соты
Альберто Фухиморидің соты барысында, бұрынғы "Колина" тобының мүшесі Хосе Уильям Тэна Ясинто кем дегенде екі құрбанның "Шайнинг Пэтх" мүшелері екені анықталғанын мәлімдеді. Лейтенант Акилино Портелла және университеттің әлеуметтік ғылымдар факультетінің деканы Клаудио Каджахуаринга да профессор Уго Муньос Санчес пен студент Бертиля Лозано Торрес "Шайнинг Пэтх" ұйымымен байланысты болғанын айтты. Лозаноға қатысты мәлімдемеде, оның иелігінде болған деген құжаттар оның сол көтерілісші ұйымның нағыз мүшесі екенін көрсеткені хабарланды. Осы сот шешімі Фухимориді адамзатқа қарсы қылмыстары үшін 25 жылға бас бостандығынан айырды.