Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дизайн немесе жоспарлау қызметінің қарқынды кезеңі
Intense period of design or planning activity
Шаррет (американдық айтылуы: /ʃ//ɑː/'/ɹ//ɛ//t///; ʃaʁɛt), көбінесе шаррет немесе шарет деп ағылшыншаланады және кейде дизайн шаррет деп аталады, – бұл дизайн немесе жоспарлау қызметінің қарқынды кезеңі. «Шаррет» сөзі дизайнерлер тобының дизайн мәселесіне шешім табу үшін бірлесіп жұмыс істеу процесін білдіреді, ал кең мағынада шешім қабылдаушылар мен мүдделі тараптар арасындағы диалог арқылы мемлекеттік саясатты әзірлеуге де қолданылуы мүмкін. Дизайн саласында шарреттің құрылымы мәселенің өзіне және топ мүшелеріне байланысты, бірақ көбінесе шаррет бірнеше сессияда өтеді, онда топ кіші топтарға бөлінеді. Әр кіші топ өз жұмысын толық топқа одан әрі талқылау үшін материал ретінде ұсынады. Мұндай шарреттер әртүрлі адамдардың біліктіліктері мен қызығушылықтарын ескере отырып, дизайндық шешімді жылдам табуға мүмкіндік береді. Шарреттің басты идеясы – әртүрлі мүдделі тараптар тобының «болашаққа қатысты көріністерді жасау» үшін бірлесіп жұмыс жасай алатын шығармашылық атмосфераны құру. Бұл термин АҚШ-тың солтүстік-шығысында танымал өнер мен сәулеттік жабдықтар сататын Charrette (1969–2009) дүкендер желісі арқылы көпке танылды.
A charrette (American pronunciation: /ʃ//ɑː/'/ɹ//ɛ//t///; ʃaʁɛt), often Anglicized to charette or charet and sometimes called a design charrette, is an intense period of design or planning activity. The word charrette may refer to any collaborative process by which a group of designers draft a solution to a design problem, and in a broader sense can be applied to the development of public policy through dialogue between decision makers and stakeholders. In a design setting, whilst the structure of a charrette depends on the problem and individuals in the group, charrettes often take place in multiple sessions in which the group divides into sub groups. Each sub group then presents its work to the full group as material for further dialogue. Such charrettes serve as a way of quickly generating a design solution while integrating the aptitudes and interests of a diverse group of people. The general idea of a charrette is to create an innovative atmosphere in which a diverse group of stakeholders can collaborate to "generate visions for the future". The term was introduced to many in the Northeast US by a popular art and architecture supply store chain Charrette (1969 2009).
Шығу тегі
Шаррет сөзі француз тілінде "көлік" немесе "көліктік құрал" дегенді білдіреді. Дизайн және жоспарлау саласындағы қолданысы 19 ғасырда Париждегі Эколь де Бё-Арт мектебінде пайда болды. Студент-архитекторлардың командалары мерзім бітіп қалғанға дейін жұмыс істеуі жиі кездесетін жағдай еді, олардың масштабты модельдері мен басқа да жұмыстарын жинау үшін шаррет көлігі олардың арасымен жүріп тұратын. Соңғы жұмыстарды аяқтауға тырысып, қарқынды жұмыс істеу "шарретте жұмыс істеу" деп аталды. Эмиль Зола "L'Œuvre" (1885 жылы жарияланған, 1886 жылы басылған) романында, Поль Сезанмен достығы туралы көркем әңгімесінде, осындай қызу белсенділік көрінісін бейнелеген, "nuit de charrette" – "шаррет түні" деп аталатын бір түнді суреттеді. Бұл термин мерзімге дейін жұмыс істеумен байланысты қазіргі дизайнға қатысты қолданысқа дейін дамыды.
The word charrette is French for 'cart' or 'chariot'. Its use in the sense of design and planning arose in the 19th century at the École des Beaux Arts in Paris, where it was not unusual at the end of a term for teams of student architects to work right up until a deadline, when a charrette would be wheeled among them to collect up their scale models and other work for review. The furious continuation of their work to apply the finishing touches came to be referred to as working en charrette 'in the cart'. Émile Zola depicted such a scene of feverish activity, a nuit de charrette 'charrette night', in L'Œuvre (serialized 1885, published 1886), his fictionalized account of his friendship with Paul Cézanne. The term evolved into the current design related usage in conjunction with working right up until a deadline.
Мысалдар
Шареттер көптеген салаларда қолданылады, соның ішінде жерді пайдалану жоспарлау немесе қала құрылысы. Жоспарлауда шаррет барлық мүдделі тараптармен консультация жасау тәсіліне айналды. Бұл типтегі шаррет (кейде оны жобалау бойынша сауалдасу деп атайды) әдетте муниципалитет қызметкерлері, девелоперлер және тұрғындарды қатыстыратын қарқынды және бірнеше күндік кездесулерді қамтиды. Сәтті шаррет шешімдерге бірлесіп ие болуға және тұрғындар мен девелоперлер арасындағы қақтығысты азайтуға көмектеседі. Шарреттер көбінесе шағын топтармен өтеді, бірақ қатысатын тұрғындар барлық тұрғындарды өкілдік етпеуі мүмкін, сондай-ақ оларға ресми түрде өкілдік етуге моральдық құқықтары болмауы да мүмкін. Қатысатын тұрғындар жоспарлау процесіне ерте үн қосады. Девелоперлер мен муниципалитет қызметкерлері үшін шарреттер қоғамдық қатысуды қамтамасыз етеді, консультациялық талаптарды орындайды және қымбат сот дауларынан сақтауға көмектеседі. "Шаррет" термині академиялық немесе кәсіби ортада да қолданылады, ал қала жоспарлаушылары көпшілікті өздерінің жоспарлау шарреттеріне шақырады. Сондықтан көптеген адамдар (егер олар дизайн студенттері болмаса) "шаррет" терминімен қала құрылысы саласында танысады. Дизайн салаларында, мысалы сәулет, ландшафттық сәулет, өнеркәсіптік дизайн, интерьер дизайны, интерактивтік дизайн немесе графикалық дизайн, шаррет термині бір немесе бірнеше адамның мерзімге дейін қарқынды жұмыс істеу кезеңін білдіруі мүмкін. Шаррет кезеңі көбінесе назарлы және үздіксіз күш-жігерді қажет етеді. "Шаррет" сөзі етістік ретінде де қолданылуы мүмкін, мысалы, "Мен шарреттемін" немесе "Мен шарреттемін [немесе: en charrette]," дегеніміз, мен түндік уақытта қарқынды жұмыс істеп, мерзімді сақтауға тырысып жатырмын. 1973 жылы Флоридада өткен шарреттің мысалы: Таллахассидегі Микосуки Лэнд Кооптың болашақ тұрғындары автокөлікпен Орландоға сапар шегіп, демалыс күндерін Орландодағы Король Хели Планинг тобының кеңсесінде өткізді (еденде ұйықтап), қоғамдық жерді пайдалану жоспарларын жасау үшін олардың қызметкерлерімен бірлесіп жұмыс істеді; жеке мүшелер қалаған және топқа қолайлы ерекшеліктерге – түзу дөңгелек учаске, үлкен ағаш үйі және Битлз әндерімен аталған көшелер ("Ұзын және бұрмалы жол" сияқты, "Пенни Лейн", "Абби Роуд") кірді. Жақында Жаңа Флорида колледжінен алынған мысал – 2005 жылы бір апта бойы өткен Мастер-жоспарды жобалау шарреттері, онда студенттер, түлектер, әкімшілер, профессорлар, аудан тұрғындары және жергілікті мемлекеттік қызметкерлер, сондай-ақ Moule & Polyzoides, The Folsom Group, Florida House Institute for Sustainable Development, Hall Planning & Engineering және Biohabitats архитекторлары, дизайнерлері мен жоспарлаушылары қатысты. Бұл процесс кампустың жоспарын, ландшафтын, сәулетін және көлік дәліздерін ұзақ мерзімді ұсыныстар жасауға бағытталған. Кейбір жағдайларда шарреттер жүйелі түрде өткізілуі мүмкін, мысалы Юта штаты университетінің Ландшафттық сәулет және қоршаған ортаны жоспарлау бөлімі жыл сайын өткізетін шаррет. Әр ақпанда факультет Юта штатының қауымдастықтарымен және топтарымен бірлесіп, бір учаске таңдайды және сол қауымдастықтағы немесе аймақтағы нақты мәселелерге бағытталған бес күндік дизайн шарретін өткізеді. Шаррет далалық сапармен басталады, содан кейін жобаның мүдделі тараптарымен және ерікті ландшафт сәулетшілерімен және басқа да мамандармен бірге жұмыс істеу күні болады, оған аға және аспирант студенттер бақылайды. Соңғы жұмыс қоғамдыққа ұсынылады. Мұндай шарреттер студенттер мен мамандарға нақты дизайн сценарийлерінде тығыз байланыста жұмыс істеу мүмкіндігін береді және көбінесе қауымдастықтарға ондаған мың долларлық дизайн жұмысын тегін ұсынады. Райс университеті мен Вирджиния университетінің сәулет мектептері сабақтар аяқталар алдындағы соңғы аптаны Шаррет деп атайды. Мектеп белгілеген соңғы мерзімде барлық студенттер "қарындастарын" қойып, жұмысты тоқтатуы керек. Студенттер өз жұмыстарын сыныптастары мен профессорлық-оқытушылар алдында сынға түсетін презентация түрінде ұсынады. Әлемдегі көптеген муниципалитеттер ұзақ мерзімді қала жоспарларын немесе тұжырымдамаларын бірнеше шарреттер арқылы, соның ішінде қоғамдық және кәсіби шарреттер арқылы әзірлейді. Канаданың батыс жағалауындағы сәтті мысалдарға Ванкувер қаласы, Британдық Колумбия және Тофино округі кіреді. Тофино сәтті көп күндік шарреттен кейін жоспарлаудағы үздік сыйлықты жеңіп алды. "The Best of Enemies" (2019) фильмінде көрсетілгендей, 1971 жылы Солтүстік Каролина штатының Дарем қаласында мектептегі нәсілдік шиеленісті азайту үшін шаррет қолданылды.
Charrettes take place in many disciplines, including land use planning, or urban planning. In planning, the charrette has become a technique for consulting with all stakeholders. This type of charrette (sometimes called an enquiry by design) typically involves intense and possibly multi day meetings, involving municipal officials, developers, and residents. A successful charrette promotes joint ownership of solutions and attempts to defuse typical confrontational attitudes between residents and developers. Charrettes tend to involve small groups, however the residents participating may not represent all the residents nor have the moral authority to represent them. Residents who do participate get early input into the planning process. For developers and municipal officials charrettes achieve community involvement, may satisfy consultation criteria, with the objective of avoiding costly legal battles. Other uses of the term "charrette" occur within an academic or professional setting, whereas urban planners invite the general public to their planning charrettes. Thus most people (unless they happen to be design students) encounter the term "charrette" in an urban planning context. In fields of design such as architecture, landscape architecture, industrial design, interior design, interaction design, or graphic design, the term charrette may refer to an intense period of work by one person or a group of people prior to a deadline. The period of a charrette typically involves both focused and sustained effort. The word "charrette" may also be used as a verb, as in, for example, "I am charretting" or "I am on charrette [or: en charrette]," simply meaning I am working long nights, intensively toward a deadline. An example of a charrette occurred in Florida in 1973 when the future residents of the Miccosukee Land Co op in Tallahassee traveled by auto caravan to Orlando and spent the weekend at the offices of the King Helie Planning Group of Orlando (sleeping on the floor) working with its staff to develop the community's land use plans; features desired by individual members and acceptable to the group included a perfectly circular lot, a huge treehouse lot, and streets named after Beatles songs (such as "The Long and Winding Road". "Penny Lane", "Abbey Road"). A more recent example, from New College of Florida, is their Master Plan Design Charrettes that took place over a week in 2005 involving students, alumni, administrators, professors, area residents, and local government staff members as well as architects, designers, and planners from Moule & Polyzoides, The Folsom Group, the Florida House Institute for Sustainable Development, Hall Planning & Engineering, and Biohabitats in a process to make long range suggestions for the campus layout, landscaping, architecture, and transportation corridors of the master plan for its campus. In some cases, a charrette may be held on a recurring basis, such as the annual charrette held by the Landscape Architecture and Environmental Planning department at Utah State University. Each February, the faculty choose a site in partnership with communities and groups throughout Utah, and hold an intense five day design charrette focusing on particular issues in that community or region. The charrette begins with a field visit, followed by all day work sessions accompanied by project stakeholders and volunteer landscape architects and other professionals, and overseen by senior and graduate level students. The final work is then presented to the community. Charrettes such as these offer students and professionals the opportunity to work together in a close setting on real world design scenarios, and often provide communities with tens of thousands of dollars of design work for free. The Schools of Architecture at Rice University and at the University of Virginia call the last week before the end of classes Charrette. At the final deadline time (assigned by the school), all students must put their "pencils down" and stop working. Students then present their work to fellow students and faculty in a critiqued presentation. Many municipalities around the world develop long term city plans or visions through multiple charrettes both communal and professional. Notable successes on the west coast of Canada include the city of Vancouver, British Columbia , as well as the District of Tofino. Tofino won an Award of Excellence in Planning after a successful multi day charrette. As dramatised for the film The Best of Enemies (2019), in 1971 a charette was used to address inter racial tensions in order to facilitate school desegregation in the city of Durham, North Carolina.