Кіріспе

Жеміс беретін ағаш – жануарлар мен адамдар жейтін немесе пайдаланатын жеміс беретін ағаш. Барлық гүлді өсімдіктер жеміс береді, олар гүлдердің піскен аналық бездері болып табылады және бір немесе бірнеше тұқымдарды қамтиды. Бағбандық саласында "жеміс ағашы" термині тек адам тамағына қолданылатын жеміс беретін ағаштарға ғана қатысты. Жемістердің түрлері және олардың сипаттамалары басқа жерде келтірілген (Жеміс деген мақаланы қараңыз), бірақ бұл термин аспаздық мағынадағы "жеміс" түсінігін, сондай-ақ жаңғақтар сияқты жаңғақ беретін кейбір ағаштарды да қамтиды. Өсімдік морфологиясы мен анатомиясы негізінде жемістерді топтарға бөліп зерттейтін және оларды өсірумен айналысатын ғылым – помлогия. Осы топтардың ішінде алма мен алмұрт сияқты жеміс-жидектер, сондай-ақ шабдалы/нектарин, бадам, әбдікерек, өрік және шие ағаштары бар.

Артықшылықтар

Жеміс ағаштары терең тамыр жүйесі және көп жылдық өсу ерекшелігінің арқасында, бір жылдық егістерге қарағанда жауын-шашынның өзгеруіне төтеп беруге қабілетті.

Кемшіліктер

Климаттың өзгеруі жеміс ағаштарына елеулі әсер етеді, оның әсері географиялық аймаққа және жеміс ағашының түріне байланысты әртүрлі болады. Мысалы, Жапониядағы жылдық температура 1898 жылдан 2019 жылға дейін он жылдыққа 0,124°C-қа көтерілді, бұл жеміс ағаштарының гүлдену мерзіміне әсер етеді және жапон алмұртында "гүлденудің бұзылуы" деп аталатын физиологиялық бұзылысқа алып келуі мүмкін, ол бұрыс гүлденуден, ұйықтаудан немесе екеуінен де туындауы мүмкін. Австралияда 2030 жылға қарай климаттың өзгеруі жеміс шаруашылығында маңызды өзгерістерге әкелуі күтілуде, бұл жеміс өндіру үшін қажетті қысқы суық кезеңге әсер етеді. Сонымен қатар, климаттың өзгеруі ерте көктем, кеш аяз, су тасқыны, құрғақшылық және ыстық сияқты қиындықтарға себеп болды, бәрі де жеміс ағаштарына әсер етеді. Құрғақшылық пен су тасқыны ағаштардың өсуына зиян келтіріп, оларды жәндіктер мен ауруларға осал етеді. Шығымды ыстық ағашта өсіп жатқан жемістерге тікелей зақым келтіруі мүмкін. Бұл жағдай топырақтағы органикалық заттардың азаюына бағытталған жаһандық тенденциялармен күшейеді, сондықтан егін өнімділігі мен сапасын қамтамасыз ету үшін суды сақтау және басқарудың жаңа стратегияларын қолдану қажет.