Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Союз бағдарламасының алғашқы экипаждық ұшуы
First crewed flight of the Soyuz programme
Бұрынғы КГБ агенті Вениамин Русаевпен сұхбаттасуларға сәйкес, Союз-1 инженерлері партия басшыларына 203 конструкциялық ақау туралы хабарлаған, бірақ олардың алаңдаушылығы "Лениннің туған күнін мерекелеу үшін бірқатар ғарышқа ұшуларға саяси қысым көрсетіліп, ескерілмеді". Сонымен қатар, Комаров бұл миссияның қауіпті екеніне сенсе де, оны басқаға тапсырудан бас тартты. Ол Гагариннің өмірін қауіпке тігуге дайын емес еді. Миссия жоспарлаушылар келесі күні Валерий Быковский, Евгений Хрунов және Алексей Елисеевті алып жүретін екінші "Союз" ұшуын іске қосуды жоспарлаған, ал Хрунов пен Елисеевтің "Союз-1" кемесіне ашық ғарышқа (EVA) шығуы көзделген.
According to interviews with Venyamin Russayev, a former KGB agent, prior to launch, Soyuz 1 engineers are said to have reported 203 design faults to party leaders, but their concerns "were overruled by political pressures for a series of space feats to mark the anniversary of Lenin's birthday". At the same time, Komarov refused to pass on the mission, even though he believed it to be doomed. He explained that he could not risk Gagarin's life. Mission planners intended to launch a second Soyuz flight the next day carrying cosmonauts Valery Bykovsky, Yevgeny Khrunov, and Aleksei Yeliseyev, with Khrunov and Yeliseyev scheduled to do an EVA over to Soyuz 1.
Миссияның егжей-тегжейі
Союз 1 1967 жылғы 23 сәуірде сағат 00:32 GMT-де Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылды. 7K OK No. 4 капсуласында Комаров, кеңестік космонавт, ғарышқа екі рет ұшқан алғашқы адам болды. Проблемалар ұшырылғаннан кейін көп ұзамай басталды, бір күн панелі толық ашылмады, бұл ғарыш кемесі жүйелеріне қуат жетіспеуіне әкелді. Бағытталғыш датчиктердегі ақаулар кемені басқаруды қиындатты. 13-ші орбитада автоматты тұрақтандыру жүйесі толығымен істен шықты, ал қолмен басқару жүйесі тек жартылай ғана тиімді болды. "Союз-2" экипажы өздерінің миссиялық мақсаттарын өзгертті, "Союз-1" күн панелін жөндеуді қамтитын ұшырылуға дайындалды. Бірақ сол түні Байқоңырдағы дауылдар бустердің электр жүйесіне әсер етіп, миссия тоқтатылды. Комаровтың 13-ші орбитадағы есебінен кейін, ұшу директоры миссияны тоқтату туралы шешім қабылдады. 18 орбитадан кейін "Союз-1" кері реактивтік қозғалтқыштарын іске қосып, Жер атмосферасына қайта кірді. Осыған дейін болған техникалық қиындықтарға қарамастан, Комаров қауіпсіз жерге қона алуы мүмкін еді. Апатқа бірнеше минут қалғанда Комаров Гагаринмен радиобайланыс жасап, былай деді: "Қозғалтқыш 146 секунд бойы жұмыс істеді. Барлығы жақсы. Барлығы жақсы! Кеме дұрыс бағытталған. Мен орталық креслодамын. Белдікпен байланғанмын." Төмен түсу жылдамдығын азайту үшін алдымен тарту парашюті, содан кейін негізгі парашют ашылды. Бірақ ақау болғандықтан негізгі парашют ашылмады; негізгі парашюттің істен шығуының нақты себебі әлі де даулы. Комаров содан кейін қолмен іске қосылған резервтік парашютті іске қосты, бірақ ол тарту парашютімен араласып, қажеттідей босатылмады. Нәтижесінде "Союз" сүңгуіш модулі Орынбор облысына дерлік тоқтаусыз құлады. Құтқару тікұшағы жерге жақын парашютпен бірге жатқан сүңгуіш модулін көрді. Содан кейін кері реактивтік қозғалтқыштар іске қосылды, бұл құтқарушыларды алаңдатты, өйткені олар жерге қонғанға дейін бірнеше секунд бұрын іске қосылуы керек еді. Олар жерге қонғаннан кейін жақындағанда, сүңгуіш модуль өртеніп жатты, ауа қара түтінге толып, сыртынан балқыған металл тамшылап тұрды. Капсуланың бүкіл негізі өртеніп кетті. Осы кезде Комаровтың аман қалмағаны анық болды, бірақ космонавттың қазасына байланысты ешқандай кодты сигнал болмады, сондықтан құтқарушылар медициналық көмекке шақыру үшін сигнал шамы жақты. Содан кейін ұшақта келген құтқарушылардың тағы бір тобы өрт сөндіру құралдарымен жанып жатқан ғарыш кемесін сөндіруге тырысты. Бұл жеткіліксіз болды, сондықтан олар оның үстіне топырақ лақтыра бастады. Сүңгуіш модуль толығымен қирады, тек кіру люгінің үстінде қалдықтар үйіндісі қалды. Өрт толық сөнгеннен кейін құтқарушылар қираған орыннан Комаровты орталық креслоға байланған күйі тапты, оның денесі күйген киім мен етке айналған. Дәрігерлер өлімнің себебін көптеген жарақаттардан болған деп анықтады. Денесі Мәскеуге әскери госпитальда ресми сараптама жасау үшін жеткізілді, онда өлімнің себебі далалық дәрігерлердің қорытындысына сәйкес екені расталды. "Союз-1" апат орнының координаттары – , ол Қарабутақтан батысқа қарай, Оренбургтен оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Осы жерде Комаровтың бюсті орнатылған қара бағана түріндегі ескерткіш бар, ол жол бойындағы шағын саябақта орналасқан. Комаровтың қазасынан кейін ол екінші рет Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды және Ленин орденімен марапатталды. Оған мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізіліп, оның күлі Мәскеудегі Қызыл алаңдағы Кремль қабырғасының некрополіне жерленді. Комаровтың қазасынан сегіз жыл өткен соң, Комаровтың инженерлер мен ұшқыштарға қарғыс айтқаны және төмен түскенде әйелімен сөйлескені туралы әңгіме тарады, бұл хабарламалар Стамбулға жақын жердегі NSA тыңдау станциясымен қабылданды. Асиф Азам Сиддики сияқты тарихшылар бұл ақпараттың дұрыс емес екенін айтады. Комаровтың соңғы жазылған сөздері Симферополь маңындағы бақылау станциясымен "Союз" модульдерінің ажыратылуы туралы әңгіме болды.
Soyuz 1 was launched on 23 April 1967 at 00:32 GMT from Baikonur Cosmodrome carrying Komarov, the first Soviet cosmonaut to fly in space twice, in the 7K OK No. 4 capsule. Problems began shortly after launch when one solar panel failed to unfold, leading to a shortage of power for the spacecraft's systems. Further problems with the orientation detectors complicated manoeuvring the craft. By orbit 13, the automatic stabilisation system was completely dead, and the manual system was only partially effective. The crew of Soyuz 2 modified their mission goals, preparing themselves for a launch that would include fixing the solar panel of Soyuz 1. However, that night, thunderstorms at Baikonur affected the booster's electrical system, causing the mission to be called off. As a result of Komarov's report during the 13th orbit, the flight director decided to abort the mission. After 18 orbits, Soyuz 1 fired its retrorockets and reentered the Earth's atmosphere. Despite the technical difficulties up to that point, Komarov might still have landed safely. A few minutes before the tragedy, Komarov maintained radio contact with Gagarin, in particular, stating: "The engine was running for 146 seconds. Everything is going fine. Everything is going fine! The ship was oriented correctly. I am in the middle chair. Tied with straps." To slow the descent, first the drogue parachute was deployed, followed by the main parachute. However, due to a defect, the main parachute did not unfold; the exact reason for the main parachute malfunction is disputed. Komarov then activated the manually deployed reserve chute, but it became tangled with the drogue chute, which did not release as intended. As a result, the Soyuz descent module fell to Earth in Orenburg Oblast almost entirely unimpeded, at about A rescue helicopter spotted the descent module lying on its side with the parachute spread across the ground on fire. The retrorockets then started firing which concerned the rescuers since they were supposed to activate a few moments prior to touchdown. By the time they landed and approached, the descent module was in flames with black smoke filling the air and streams of molten metal dripping from the exterior. The entire base of the capsule burned through. By this point, it was obvious that Komarov had not survived, but there was no code signal for a cosmonaut's death, so the rescuers fired a signal flare calling for medical assistance. Another group of rescuers in an aircraft then arrived and attempted to extinguish the blazing spacecraft with portable fire extinguishers. This proved insufficient and they instead began using shovels to throw dirt onto it. The descent module then completely disintegrated, leaving only a pile of debris topped by the entry hatch. When the fire at last ended, the rescuers were able to dig through the rubble to find Komarov strapped into the center couch, his body had turned into charred clothing and flesh. Doctors pronounced the cause of death to be from multiple blunt force injuries. The body was transported to Moscow for an official autopsy in a military hospital where the cause of death was verified to match the field doctors' conclusions. The Soyuz 1 crash site coordinates are , which is west of Karabutak, about east southeast of Orenburg. There is a memorial monument at the site in the form of a black column with a bust of Komarov at the top, in a small park on the roadside. Posthumously, Komarov was named a Hero of the Soviet Union for the second time, and awarded the Order of Lenin. He was given a state funeral, and his ashes were interred in the Kremlin Wall Necropolis at Red Square, Moscow. Eight years after Komarov's death, a story began circulating that Komarov cursed the engineers and flight staff, and spoke to his wife as he descended, and these transmissions were received by an NSA listening station near Istanbul. Historians such as Asif Azam Siddiqi regard this to be untrue. Komarov final recorded words appear to have been a conversation with a tracking station located near Simferopol on the topic of the separation of the Soyuz modules just before reentry.
Мұра
Союз-1 апаты Союз-2 және Союз-3 ғарыш кемелерін 1968 жылдың 25 қазанына дейін ұшыруды кешіктірді. Бұл 18 айлық үзіліс, 1969 жылдың 3 шілдесінде ұшқышы жоқ N 1 зымырасының жарылуымен қосылып, кеңестік жоспарларды Айға космонавтты қондырудан айырды. Союз-1 және Союз-2 ғарыш кемелерінің бастапқы миссиясын Союз-4 және Союз-5 сәтті орындады. Осы он сегіз айлық кешіктіруден кейін "Союз" бағдарламасы күрт жақсарды, бұл "Аполлон-1" апатынан кейін "Аполлон" бағдарламасында жасалған жақсартулардың нәтижесі болды. Айға жетпесе де, "Союз" Зонд айлық бағдарламасының негізгі бөлігінен Салют ғарыш станциясы, "Мир" ғарыш станциясы және Халықаралық ғарыш станциясының экипажын тасымалдауға арналған ғарыш кемесіне айналды. 1971 жылы Союз-11 апаты кезінде тағы бір қайғылы оқиғаға ұшыраса да, бірнеше рет қауіпсіздік жүйесі жұмыс істеп, ұшыру тоқтатылып, қону кезінде қиындықтар туған, ол жасалған ең ұзақ өмір сүрген және ең сенімді экипаждық ғарыш кемелерінің біріне айналды. Комаровты Ай бетіндегі екі ескерткіш мәңгі есте сақтайды: біреуі "Аполлон-11" экипажы Тынчтылық базасында қалдырды, екіншісі "Аполлон-15" экипажының "Құлаған астронавт" мүсіні мен тақтасы.
The Soyuz 1 tragedy delayed the launch of Soyuz 2 and Soyuz 3 until 25 October 1968. This 18 month gap, with the addition of the explosion of an uncrewed N 1 rocket on 3 July 1969, scuttled Soviet plans of landing a cosmonaut on the Moon. The original mission of Soyuz 1 and Soyuz 2 was ultimately achieved by Soyuz 4 and Soyuz 5. A much improved Soyuz programme emerged from this eighteen month delay, mirroring the improvements made in the Apollo program after the Apollo 1 tragedy. Although it failed to reach the Moon, the Soyuz went on to be repurposed from the centrepiece of the Zond lunar program to the people carrier of the Salyut space station program, the Mir space station, and the International Space Station. Although it suffered another tragedy with the Soyuz 11 accident in 1971, and went through several incidents with non fatal launch aborts and landing mishaps, it has become one of the longest lived and most dependable crewed spacecraft yet designed. Komarov is commemorated in two memorials left on the lunar surface: one left at Tranquility Base by Apollo 11, and the Fallen Astronaut statue and plaque left by Apollo 15.