Онлайн көптеген қатысушылармен байланыс түрлері

Кіріспе

Интернетте көптеген көптеген қарым-қатынас түрлері

Веб-конференциялар – вебинарлар (веб-семинарлар), веб-трансляциялар және веб-кеңестер сияқты әртүрлі онлайн конференциялар мен ынтымақтастық қызметтері үшін қолданылатын жалпы термин. Кейде оны әріптестер деңгейіндегі веб-кездесудің тар мағынасында қолдануға болады, бұл оны бірлескен сессиялар деп аталатын басқа түрлерден ажыратуға бағытталған. Осы технологияларға қатысты терминология веб-конференциялар стандарттарына сүйене отырып, нақты және келісілген, бірақ терминдерді қолдану бойынша анықтама беру үшін әртүрлі ұйымдардың тәжірибесі де бар. Жалпы, веб-конференциялар Интернет технологиялары, әсіресе TCP/IP қосылымдары арқылы мүмкін болады. Қызметтер нақты уақыт режимінде нүктеден нүктеге байланыс, сондай-ақ бір жіберушіден көптеген қабылдаушыларға көптүрлі таратуды қамтамасыз етеді. Ол географиялық тұрғыдан шашыраңқы орналасқан жерлерде мәтіндік хабарламалар, дауыс және бейне чаттар деректерін бір уақытта бөлісуге мүмкіндік береді. Веб-конференцияларға арналған қолданбаларға кездесулер, оқу шаралары, дәрістер немесе веб-қосылған компьютерден басқа веб-қосылған компьютерлерге жасалған презентациялар кіреді.

Орнату және пайдалану

Веб-конференциялық бағдарламалық жасақтама веб-кеңеске қатысушылардың барлығы қолданады. Кейбір технологиялар баяндамашылар мен қатысушылар үшін әртүрлі бағдарламалық қамтамасыз ету мен функционалдық мүмкіндіктерді қамтиды. Бағдарламалық жасақтама веб-браузердегі қолданба ретінде жұмыс істеуі мүмкін (әдетте Adobe Flash, Java немесе WebRTC негізінде операциялық платформаны қамтамасыз етеді). Басқа веб-конференциялық технологиялар әрбір қатысушының компьютеріне бағдарламалық жасақтаманы жүктеуді және орнатуды талап етеді, ол жергілікті қолданба ретінде қолданылады. Көптеген веб-конференция провайдерлері орталық байланысты және кездесулерге арналған "порттарды" немесе "орындықтарды" хостингтік веб-қызмет ретінде ұсынады, ал басқалары веб-конференция жүргізушілеріне бағдарламалық жасақтаманы өздерінің жергілікті серверлерінде орнатуға және іске қосуға мүмкіндік береді. Кейбір провайдерлер ұсынатын тағы бір орнату опциясы – хостингтік компанияның физикалық орнында орнатылған, меншік компьютерлік құрылғыны пайдалану. Қолданылатын технологияға байланысты қатысушылар стандартты телефон желілері арқылы немесе компьютерлік микрофондар мен динамиктер арқылы сөйлесіп, аудио тыңдай алады. Кейбір өнімдер қатысушыларды көрсету үшін веб-камераны пайдалануға мүмкіндік береді, ал басқалары сессияда көрсетілетін бейне ағынының өздерінің меншік кодтамасын немесе сыртқы кодтамасын (мысалы, IEEE 1394 интерфейсі арқылы қосылған кәсіби бейнекамерадан) талап етуі мүмкін. Провайдер ұйымдастырған веб-конференциялар әдетте үш бағалау моделінің біріне негізделген қызмет ретінде лицензияланады: бір пайдаланушыға бір минут үшін белгіленген төлем, сессияға белгіленген ең жоғары сыйымдылықпен шексіз пайдалануға мүмкіндік беретін айлық немесе жылдық бірыңғай төлем, немесе рұқсат етілген кездесу жүргізушілерінің саны мен сессияға қатысушылардың санына (орындықтар саны) байланысты жылжымалы тарифтік төлем. Көрнекі материалдар әдетте екі тәсілдің бірімен көрсетіледі. Веб-конференциялық бағдарламалық жасақтама баяндамашының компьютер экранының толық немесе бір бөлігін көрсетуі мүмкін. Рендерингке жарамды файлдар (PDF немесе Microsoft PowerPoint сияқты форматтарда) баяндамашы оларды жүктеп, компьютерлік сервер оларды ағынға ыңғайлы форматқа түрлендіргеннен кейін көрсетіледі.

Этимология

"Вебинар" термині "web" және "семинар" сөздерінің қосылуынан пайда болған, яғни интернет арқылы жүзеге асырылатын презентация, лекция немесе семинарды білдіреді. Бұл термин дұрыс құрылмағаны үшін сынға ұшырады, себебі "inar" жеке түбір болып саналмайды. "Вебинар" сөзі 2008 жылы Лейк-Супериор университетінің қолдануға тыйым салынған сөздер тізіміне енгізілген, бірақ сол жылдың өзінде Merriam Webster сөздігіне де қосылды. "Веб-трансляция" термині бастапқыда радио немесе теледидар хабарларымен ұқсастығынан туындаған. Алғашқыда бұл термин тек World Wide Web желісі арқылы аудио және бейне ағынын тарату және оны қабылдауға қатысты. Бірақ уақыт өте келе, веб-трансляция бағдарламалық қамтамасыз ету әзірлеушілері вебинар бағдарламалық қамтамасыз етуіндегідей көптеген функционалдық мүмкіндіктерді қосты, осылайша екі термин арасындағы шекараны жойды. Қазіргі веб-трансляциялар аудиторияға сауалнамаларға жауап беруге, презентаторлармен немесе басқа аудитория мүшелерімен мәтіндік түрде байланысуға, сондай-ақ таратылатын аудио/бейне контентті толықтыратын екі жақты коммуникацияға мүмкіндік береді.

Қолдану үлгілері

Веб-конференциялар үш модельде қолжетімді: хостинг қызметі, бағдарламалық қамтамасыз ету және аппараттық құрал. Онлайн-хостинг шешімінен өзгеше, аппараттық құрал физикалық түрде ұсынылады. Ол сондай-ақ "ішкі" немесе "құрылымдық" веб-конференциялар деп те аталады. Ол тікелей эфирде кездесулер, қашықтықтан оқыту немесе интернет арқылы презентациялар жүргізу үшін пайдаланылады.

Тарих

Нақты уақыт мәтіндік чат мүмкіндіктері, мысалы IRC, 1980-ші жылдардың соңында пайда болды. Веб-негізгі чат және жедел хабар алмасу бағдарламалық жасақтамасы 1990-шы жылдардың ортасында қолданысқа енді. PLATO компьютерлік оқу жүйесі студенттерге 1960-шы жылдары оқу тапсырмаларын орындау үшін желілік компьютерлерде бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік берді, бірақ алғашқы желілік байланыс Дүниежүзілік желі арқылы емес, PLATO-ның бірлескен мақсаттары веб-конференция жүйелеріне тән баяндамашы-көрермен динамикасына сәйкес келмеді. 1961 жылы PLATO II бір уақытта екі пайдаланушыға қолдау көрсетті. 1992 жылы InSoft Inc. Communique бағдарламалық Unix телеконференция өнімін ұсынды, ол жұмыс станцияларында бейне/дыбыс/деректер конференциясын жүргізуге мүмкіндік берді. Communique 10 пайдаланушыға дейін қолдайтын, сондай-ақ қолданбаларды ортақ пайдалану, дыбысты басқару, мәтін, графика және ақ тақта сияқты революциялық мүмкіндіктерді қамтитын, бұл желілік пайдаланушыларға графикалық нысандар мен файлдарды қарапайым бояу құралдарын пайдаланып бөлісуге және өңдеуге мүмкіндік берді. 1990-шы жылдары бірнеше нүктеден нүктеге және жеке желілік бейнеконференция өнімдері ұсынылды, мысалы, CU SeeMe, ол Global SchoolNet-тің Global Schoolhouse жобасының бөлігі ретінде Америка Құрама Штаттарының таңдалған мектептерін нақты уақыттағы ынтымақтастық байланыс арқылы байланыстырды. 1995 жылдың мамырында PictureTel Windows негізіндегі жеке компьютерлер үшін LiveShare Plus жалпы пайдалану деректер ынтымақтастығы өнімін жариялады. Бағдарламалық қамтамасыз ету қолданбаларды ортақ пайдалануға, пайдаланушыға қашықтан компьютерді басқаруға, ортақ ақ тақтаға белгілер қоюға, файлдарды ауыстыруға және мәтіндік хабарламалар жіберуге мүмкіндік берді. Бір компьютерге арналған бағасы 249 долларға бағаланды. PictureTel баспасөз хабарламасында Microsoft-пен келісімге сілтеме жасады, ал Билл Гейтстің 1995 жылғы 26 мамырдағы Microsoft атқарушы қызметкерлері мен тікелей есеп берушілеріне жолдаған хабарламасында: «Біздің PictureTel экранын бөлісу клиентіміз терезелерді бөлісуге мүмкіндік беруі керек және ол Интернетте оңай жұмыс істеуі тиіс» делінген. 1996 жылдың мамырында Microsoft Internet Explorer 3.0 құрамына кіретін компонент ретінде NetMeeting-ті жариялады. Ол кезде Microsoft NetMeeting-ті «халықаралық конференция стандарттарын қолдайтын және шынайы көп пайдаланушы қолданбаларын ортақ пайдалану және деректерді конференциялық байланыс мүмкіндіктерін қамтитын Интернеттегі алғашқы нақты уақыт коммуникациялық клиенті» деп атады. 1996 жылы PlaceWare Xerox PARC компаниясынан бөлініп құрылды. Сол жылдың қарашасында Стэнфорд университетінде өткен қоғамдық баяндамада PlaceWare Auditorium «бір немесе бірнеше адамға Интернет арқылы жүздеген немесе мыңдаған бір мезгілде қатысушыларға интерактивті, онлайн, мультимедиалық презентация жасауға мүмкіндік береді; презентацияға слайдтар (PowerPoint немесе кез келген GIF кескін редакторында жасалған), слайд суреттеріне тікелей түсініктемелер, аудиторияның нақты уақыт сауалнамалары, баяндамашы мен сұрақ қоюшылардың тікелей аудиосы, аудиторияның «қатарларындағы» жеке мәтін және аудио әңгімелері және басқа да мүмкіндіктер кіре алады» делінген. PlaceWare Auditorium 1997 жылдың наурыз айында бір уақытта пайдаланушыға 150 доллар бағамен ресми түрде жарияланды. 1996 жылы InSoft Inc. ұсынған CoolTalk – бұл компьютерлік пайдаланушыларға ортақ ақ тақтада көрсетілген деректерді көруге, чат құралы арқылы нақты уақытта хабар алмасуға немесе TCP/IP дауыстық байланысы арқылы бір-бірімен сөйлесуге мүмкіндік беретін мультимедиалық бағдарламалық құрал. Өнім Microsoft Sound System-мен үйлесімді дыбыс карталарымен жұмыс істеді және 14,4 кбит/с немесе 28,8 кбит/с нұсқасында қол жетімді болды. Кейін CoolTalk сол кездегі танымал веб-браузерлерге қосылды. CoolTalk 14.4 және 28.8 1996 жылы тиісінше 49,95 және 69,95 долларға сатылды. 1998 жылдың ақпан айында Starlight Networks StarLive! (таңдау белгісі өнім атауының бөлігі) өнімін ұсынды. Баспасөз хабарламасында «клиенттер таныс веб-браузер интерфейстеріне кіріп, тікелей эфирде және алдын ала жазылған корпоративтік презентацияларды, сондай-ақ синхронды слайдтарды көре алады. Соңғы пайдаланушылар тікелей таныстырушымен нақты уақыт чаты арқылы және басқа веб-негізгі ынтымақтастық құралдары арқылы байланыса алады» делінген. 1998 жылдың маусым айында PlaceWare 2.0 Conference Center ұсынылды, ол кездесу сессиясында 1000-ға дейін тікелей қатысушыларға мүмкіндік берді. 1999 жылдың ақпан айында ActiveTouch WebEx Meeting Center және webex.com сайты жарияланды. 1999 жылдың шілдесінде WebEx Meeting Center 1000 адамдық кездесу сыйымдылығымен ресми түрде ұсынылды. Сол жылдың қыркүйек айында ActiveTouch компаниясы өзінің атауын WebEx деп өзгертті. 1999 жылдың сәуірінде Vstream веб-конференция үшін Netcall өнімін «ақы төленетін Интернет бағдарламалық құралы ретінде ұсынды, ол сізге бизнес презентацияларын және басқа графикалық ақпаратты Vstream серверіне электрондық пошта арқылы жіберуге мүмкіндік береді. Vstream мазмұнды қайтадан ағымдық технологияны пайдаланып түрлендіреді және презентацияны бір уақытта 1200 адамға дейін көруге қол жетімді етеді». Vstream компаниясы 2000 жылы Evoke Communications деп өз атауын өзгертті, ал 2002 жылы Raindance Communications деп қайтадан өзгертті. 2006 жылдың ақпанында Raindance компаниясы West Corporation компаниясының InterCall бөлімімен сатып алынды. 2003 жылдың желтоқсанында Citrix Systems Expertcity компаниясын сатып алды, бұл оған GoToMyPC және GoToAssist өнімдерін берді. Сатып алынған компания Citrix Systems компаниясының Citrix Online бөлімі болып қайта аталды. 2004 жылдың шілдесінде Citrix Online GoToMeeting өнімін өз алдына веб-конференция өнімі ретінде ұсынды. 2006 жылдың маусымында GoToWebinar қосылды, ол қосымша тіркеу және есеп беру функционалдығын, сондай-ақ сессияларда үлкен сыйымдылықты қамтамасыз етті. 2003 жылдың қаңтарында Macromedia Presedia компаниясын сатып алды, оның ішінде Breeze Presentation өнімі де болды. Macromedia Breeze 4.0 нұсқасымен Breeze Live қосылды, ол веб-конференцияны қолдауға мүмкіндік берді. 2005 жылдың сәуірінде Adobe Systems Macromedia компаниясын сатып алу туралы хабарлады (2005 жылдың желтоқсанында аяқталды) және Breeze өнімінің атауын Adobe Connect деп өзгертті. WEBinar терминіне (бірінші үш әрпі үлкен әріппен) 1998 жылы Эрик Р. Корб (Сериялық нөмірі 75478683, USPTO) сауда белгісі тіркелді және ол InterCall компаниясына берілді. Сауда белгісінің тіркелуі 2007 жылы жойылды. Learn.com 2006 жылы «webinar» терминіне шрифт немесе стильге қарамастан талап қойды (Сериялық нөмірі 78952304, USPTO). Бұл сауда белгісі талабы 2007 жылы тоқтатылды және одан кейін тіркелген жоқ. COVID-19 пандемиясы кезінде вебинарлар көптеген мектептерде, университеттерде және жұмыс орындарында оқыту мен оқудың қалыпты формасына айналды. Білімді берудің осы жаңа формасы мекемелер мен оқытушыларға қиындықтар тудырды және оқытудың жаңа тәжірибелерін қалыптастырды. Сонымен бірге, осы жаңа оқыту формасы осы шараларды онлайн режиміне көшірудің артықшылықтарын көрсетті, өйткені виртуалды конференциялар көбірек кіріктірілген, қолжетімді, уақытты үнемдейтін және бүкіл әлемде, әсіресе карьераның басындағы зерттеушілер үшін қолжетімдірек болып табылды. Онлайн іс-шараларды қасаңдықпен ұйымдастыру үшін ең жақсы тәжірибелерді анықтауға зор мүмкіндік береді, осылайша осы шаралардың оң артықшылықтары жеке іс-шаралар қайта басталғанда сақталады.

Real time text chat facilities such as IRC appeared in the late 1980s. Web based chat and instant messaging software appeared in the mid 1990s. The PLATO computer learning system allowed students to collaborate on networked computers to accomplish learning tasks as early as the 1960s, but the early networking was not accomplished via the World Wide Web and PLATO's collaborative goals were not consistent with the presenter audience dynamic typical of web conferencing systems. PLATO II, in 1961, featured two users at once. In 1992, InSoft Inc. launched Communique, a software based Unix teleconferencing product for workstations that enabled video/audio/data conferencing. Communique supported as many as 10 users, and included revolutionary features such as application sharing, audio controls, text, graphics, and whiteboarding which allowed networked users to share and manipulate graphic objects and files using simple paint tools. Several point to point and private network video conferencing products were introduced in the 1990s, such as CU SeeMe, which was used to link selected schools around the United States of America in real time collaborative communications as part of the Global Schoolhouse project from Global SchoolNet. In May 1995, PictureTel announced LiveShare Plus as a general use data collaboration product for Windows based personal computers. The software allowed application sharing, user granted control of a remote PC, shared whiteboard markup, file transfer, and text messaging. List price was given as $249 per computer. PictureTel referenced an agreement with Microsoft in its announcement press release, and a May 26, 1995 memo from Bill Gates to Microsoft executive staff and direct reports said "Our PictureTel screen sharing client allowing Window sharing should work easily across the Internet." In May 1996, Microsoft announced NetMeeting as an included component in Internet Explorer 3.0. At the time, Microsoft called NetMeeting "the Internet's first real time communications client that includes support for international conferencing standards and provides true multiuser application sharing and data conferencing capabilities." In 1996, PlaceWare was founded as a spinoff from Xerox PARC. In November of that year, PlaceWare Auditorium was described in a public talk at Stanford University as allowing "one or more people to give an interactive, online, multimedia presentation via the Web to hundreds or thousands of simultaneous attendees; the presentation can include slides (made in PowerPoint or any GIF image editor), live annotation on the slide images, real time polls of the audience, live audio from the presenter and those asking questions, private text and audio conversations in the auditorium's "rows", and other features." PlaceWare Auditorium was formally announced in March 1997 at a price of $150 per simultaneous user. Unveiled in 1996 by InSoft Inc., CoolTalk was a multimedia software tool that let PC users view data displayed on a shared whiteboard, exchange real time messages via a chat tool or speak with each other via a TCP/IP voice connection. The product worked with Microsoft Sound System compatible audio boards and was available in a 14.4 kbit/s version or 28.8 kbit/s version. CoolTalk was later packaged with popular Web browsers of the time. CoolTalk 14.4 and 28.8 sold for $49.95 and $69.95, respectively, in 1996. In February 1998, Starlight Networks released StarLive! (the exclamation point being part of the product name). The press release said "customers can access familiar Web browser interfaces to view live and pre recorded corporate presentations, along with synchronized slides. End users can communicate directly with the presenter using real time chat technology and other Web based collaboration tools." In June 1998, PlaceWare 2.0 Conference Center was released, allowing up to 1000 live attendees in a meeting session. In February 1999, ActiveTouch announced WebEx Meeting Center and the webex. com website. In July 1999 WebEx Meeting Center was formally released with a 1000 person meeting capacity demonstrated. In September of the same year, ActiveTouch changed its company name to WebEx. In April 1999, Vstream introduced the Netcall product for web conferencing as "a fee based Internet software utility that lets you send business presentations and other graphic information via e mail to a Vstream server. Vstream converts the content, again using streaming technology, and makes the presentation available for viewing by up to 1,200 people at a time." Vstream changed the company name to Evoke Communications in 2000, with a further change to Raindance Communications in 2002. In February 2006, Raindance was acquired by the InterCall division of West Corporation. In December 2003, Citrix Systems acquired Expertcity, giving it the GoToMyPC and GoToAssist products. The acquired company was renamed as the Citrix Online division of Citrix Systems. In July 2004, Citrix Online released GoToMeeting as its first generic web conferencing product. In June 2006, GoToWebinar was added, allowing additional registration and reporting functionality along with larger capacity in sessions. In January 2003, Macromedia acquired Presedia, including the Breeze Presentation product. Breeze Live was added with the 4.0 release of Macromedia Breeze to support web conferencing. In April 2005, Adobe Systems announced acquisition of Macromedia (completed in December 2005) and changed the Breeze product name to Adobe Connect. A trademark for the term WEBinar (first three letters capitalized) was registered in 1998 by Eric R. Korb (Serial Number 75478683, USPTO) and was reassigned to InterCall. The trademark registration was cancelled in 2007. Learn. com filed a claim for the term "webinar" without regard to font or style in 2006 (Serial Number 78952304, USPTO). That trademark claim was abandoned in 2007 and no subsequent filing has been made. During the COVID 19 pandemic, webinars became the norm of teaching and instruction in numerous schools, universities and workplaces around the world. This new form of transferring knowledge challenged institutions and instructors, and it fostered new practices of teaching. At the same time this new form of teaching also demonstrated the advantages of moving these events online, as virtual conferences were found to be more inclusive, more affordable, less time consuming and more accessible worldwide, especially for early career researchers. Providing a great opportunity to identify best practices for designing intentionally inclusive online events, so the positive advantages of these can continue when in person conferences resume.