Кіріспе

Абергуингрегин – Уэльстегі Гвинеддтегі тарихи маңызы бар ауыл және қауымдастық. Абер Гарт Селин деген тарихи атымен Лливелин ап Груффудтың резиденциясы болды. Ол тарихи Каернарфоншир графтығында орналасқан. Ол А55 тас жолының жанында, Бангордан шығысқа қарай бес миль (8 шақырым), Конвиден батысқа қарай сегіз миль (13 шақырым) жерде орналасқан. Абер қауымдастығының ауданы – 4 км², халқы 240 адам (2011).

Тарих

Абервингрегин, көбінесе Абер деп қысқартылады, Гвинедтің солтүстік жағалауындағы ежелгі және жаулап алудан бұрын маңызды болған елді мекен. Оның шекарасы Менай бұғазынан басталып, Афон Гох және Афон Анафон өзендерінің бастауына дейін созылады. Шығысынан Пэнменмаур мүйісі, ал артынан Сноудония тауы қорғап тұрғандықтан, ол Лафан құмдары арқылы Англсиге дейінгі ежелгі өткелді бақылаған. Өзеннің шығыс жағында, Пен-и-Бриннен жоғары орналасқан Маэс-и-Гаер – римдік қорғаныс бекінісі, ашық күні Ирландия теңізін және Мэн аралын көруге болады. Осы жерде Честерден (Дева) шыққан, Кановиум (кейін Коновиум) және Сегонтиум бекіністерін байланыстырған римдік жол өзеннен өтіп кеткен. Бұл Уэльстің соңғы тума ханзадасы Лливелин ап Груффудтың ордасы болған, оның қызы Гвенлиан Уэльс 1282 жылдың маусым айында осында дүниеге келді. Оның әйелі Элеонора де Монфорт 1282 жылдың 19 маусымында босанғаннан кейін қайтыс болды. 1283 жылдың маусым айында Лливелиннің інісі Даффид ап Груффуд, Лливелиннің 1282 жылдың желтоқсанында өлтірілгенінен кейін Уэльс ханзадасы атағын алған, қазіргі ауылдың үстіндегі Бера тауында қолға түсті. Абервингрегин 2009 жылы Уэльстің мәдени мұрасын сақтау жобасы аясында таңдалған он орынның бірі болды.

Y Мŵd

Y Mŵd – ауылдың ортасындағы аңғардағы төмендікте орналасқан топырақ үйінді. Үйінді дөңгелек пішіндес, биіктігі 22 фут (7 метр), ал деңгейлі овал тәрізді жоғарғы жағы 57 фут (17 метр) ұзындығында және 48 фут (15 метр) енінде. Бұл Норман қамалының негізі деп есептелген, және осыған байланысты Ежелгі ескерткіштер кеңесі оны "Абер қамалы үйіндісі" деп атады. Е. С. Армитаж "Британ аралдарындағы ерте Норман қамалдары" еңбегінде оның Честер графы Хью д'Аванш тарапынан салынғанын болжады. "Mŵd" сөзі ерте Уэльс тілінде "күмбез" немесе "аркалы кеңістік" мағынасын білдіреді, және оңтүстік жағында ордың іздері болғанымен, басқа қорғаныс құрылымдары табылған жоқ. Осыған ұқсас басқа да үйінділер, мысалы Лланголен маңындағы Элисгег жотасы сияқты немесе Шотландиядағы Сконедегі үйінділер, әсіресе Ұлыбританияның солтүстік және батыс бөліктерінде кездеседі.

Тас ғимарат, ортағасырлық патшалық үй

Y Mŵd, темірші және су диірменінің арасындағы аңғардың түбіндегі үлкен құрылым 1993 және 2010 жылдары қазылып зерттелді. Бұл 14 ғасырға жататын жоғары мәртебелі ғимараттың қалдықтары болуы мүмкін, бәлкім Уэльстің соңғы тәуелсіз князьдерінің заманымен немесе жаулаудан кейінгі алғашқы он жылдықтармен бірге салынған. Қорғаныс құрылымдары табылған жоқ. Ғимараттың жоспары ортағасырлық зал ретінде түсіндірілді, ішкі өлшемдері 11,2 метрге 8,0 метр, екі басында үлкен қанаттары бар. Жеке қоршалған аумақ үлкен пештерді немесе металл өңдеу орындарын қамтуы мүмкін. 1993 жылғы қазба кезінде қоладан жасалған брошь, ортағасырлық керамика және жаулауға дейінгі жылдарға қатысты монета табылған. Уэльстің ежелгі және тарихи ескерткіштер жөніндегі Корольдік комиссиясы бұл орынның ортағасырлық корольдік llys ("княздық сарайы")мен байланысты болуы мүмкін деген пікірді білдіреді.

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша Абер қауымының халқы 240 адамды құрады; бұл 2001 жылы тіркелген 222 адамнан 8,2% арттық. 2011 жылғы халық санауы көрсеткендей, халықтың 48,5% валли тілінде сөйлей біледі, бұл 2001 жылы 44,0% болғаннан жоғары. Қауымдық шіркеу жақында жабылды.

Пен-и Брин

Pen y Bryn – Якоб дәуірінен жазылған, одан бұрынғы төменгі тас қанаттары бар, ауыл орталығынан шамамен екі жүз метр шығысқа қарайғы мүйісте орналасқан сарай. Ол ауыл мен Мэйни бұғазына, сондай-ақ Англсиге қарап тұрады. Іргелес ғимараттары мен жер жұмыстарымен бірге ол қазір Гарт Селин деп аталатын қос жағалаулы және арықты қоршау құрайды. Бұл жер сонымен қатар Норманд жауапынан бұрынғы патшалық резиденциясы (llys) екендігі де айтылады. 1824 жылы сарайға жол салынған кезде неолиттік жерлеу құмырасы табылған.

Абер құлауы

Аңғар Уэльстің ең әдемі шарлауықтарының бірі – Абер шарлауығына жол ашады. Афон Гох өзені магмалық тау жынысының тіктеу бетінен шамамен 120 фут (37 метр) биіктіктен батпақты жерге құлайды, онда оған екі сала өзені қосылады. Көлемі ұлғайған Афон Рхаэдр Фавр өзені Менай бұғазына және теңізге қарай ағып кетеді. Өзеннің бір бөлігі Афон Абер деп аталады.

Бонт Ньюл

Афон-Абердегі жалғыз күмбезді көпір өзен арқылы 25 фут (8 метр) енімен жол салады. Құрылыс мерзімі белгісіз, бірақ оның бар екендігі 1822 жылғы Ordnance Survey картасында көрсетілген. Көпір малшыларға аңғарға мал айдап қауіпсіз өтуге мүмкіндік берді. Көпір астындағы өзендегі ірі тастар бұрынғы бродының орнын көрсетеді. Абер – ежелгі малшылар және кейіннен Лафан құмдары арқылы Англсиге дейін созылған римдік жолдың жағалаудағы өткел нүктесі. Честерден келген римдік жол Тал-и-Кафнның оңтүстігінде Конви өзенін кесіп өтіп, Коновиум Кэрхун фортымен қысқа тармақ арқылы байланысты, содан кейін Роуэн және Булч-и-Ддеуфаен, Екі Тастың өткелі арқылы, бұрынғы британдық жолдың үстінен инженерлік жабық ретінде Сноудонияға дейін жетті. Римдік жол Ривиудан төмен түсіп, Лланфайрфечан мен Абер арасындағы аңғардан өтеді, батысқа қарай жағалау жолымен қозғалып, өзенді броды арқылы кесіп өтеді, шіркеудің жанынан өтіп, Сегонтиумдағы ірі римдік форты – Кернарфонға жетеді. Англсиден келген малшылар жолы аңғардың батыс жағалауындағы аңғар түбіндегі елді мекенге кірді, онда малдарды қамауға және аяқ кигізуге, ал қаздардың аяқтарын шайырмен жабуға жағдай жасалды, содан кейін Римдік жолға қосылу үшін аңғар бойымен жүрді. Аймақта үш римдік тіреу табылған. 1883 жылы Ривиу-Ушаф шаруашылығындағы Каегваг деген жерде табылған олардың екеуі қазір Лондонның Британ мұражайында сақтаулы.

Маес и Гэр

Бұл қорғаныс қоршауы, аңғарға көрінетін шығырдың батыс ұшын құрайтын төбеде салынған. Биктігі шамамен 730 фут (223 м) тең. Қоршаудың қабырғалары алмұрт пішіндес және 400 фут (122 м) ұзындығы мен 220 фут (67 м) ені бар аумақты қорғайды. Маес-и-Гэрдің барлық жағы тік құлайды, тек шығыс жағында ғана жайылымдық жерге бастайтын көлбеу еңіс бар. Кіреберісі оңтүстік-шығыста орналасқан, қазір қираған, бірақ бастапқыда 3 метр ені болған, ал ішкі жаққа апаратын өткелдің ұзындығы 6 метрді құрайды.

Хафод Селин, Хафод Гарт Селин

Бұл Гарт Селиннің жазғы жайылымы, ашық далалық жерде, Орданс Датумнан 244 метр (800 фут) биіктікке дейін көтеріледі. Бұл жердегі кішкентай ғимарат, қазір қираған, 18 ғасырда одан бұрынғы, батысқа қарай кеңейген ғимараттың орнында қайта салынған.

Жабайы табиғат

Коэддд Абер табиғи сұлулығымен әйгілі аймақта орналасқан. Нант-Абер-Гарт-Селлин атымен белгілі тік беткейлі орманды аңғар, Y Карнеддау тауының етегіне дейін созылады. Бұл өзеннің Уэльс пен Англиядағы барлық өзендерден ең тік құлауы бар. Аңғарда ормандық жерлер, ашық шабындықтар және бұталы өсімдіктер сияқты әртүрлі орталар кездеседі. Мұнда қарға, бүркіт, саяшы соқыр, теңіз жартастарында көкпар және шоқшаяқ, орман шетінде ағаш пипиті мен қызылқұйрық, ал Уэльс емен ормандарында пид ұшқыштары мен ағаш шыршалары сияқты әртүрлі құстарды кездестіруге болады. Жағалауда Менай бұғазының жиегінде құстарды бақылауға арналған жасырын орын салынған, ол Лафан құмдарындағы теңіз құстарын жақсы көруге мүмкіндік береді. Жас кезінде сэр Питер Скотт Ирландия теңізінен ұшып келетін құстарды бақылау үшін телескопын орнату үшін Pen y Bryn-нің бөлігі болған Twr Llywelyn-ді пайдаланған. Белгіде көрсетілгендей, қызыл сүрегілер соңғы рет 1978 жылы көрінген.

Мұздық

2,6 миллион жыл бұрын, төртінші кезеңнің басынан бері Солтүстік Уэльстің жоталары бірнеше мұз басу кезеңдеріне тап болды. Абер аңғары шамамен 28 000–16 000 және 12 970–11 770 жылдар аралығында болған ең соңғы екі мұз басу фазасының физикалық куәлігін ұсынады. Карнеддау мұздық және перигляциалдық ерекшеліктерінің айқын жиынтығына ие, оны геологтар, соның ішінде Чарльз Дарвин бір ғасырдан астам уақыт бойы зерттеді, және бұл жер бедерін зерттеуде ғана емес, сонымен қатар климаттың өзгеруі мен өсімдік жамылғысының тарихында да маңызды рөл атқарады.

Климат

Ұлыбританияның көп бөлігі сияқты, Аберде де мұхиттық климат басым, жылы жаздар, салқын қыстар, температураның күрт өзгеруі сирек және жыл бойы орташа жауын-шашын жауады. Абер Ұлыбританиядағы ең жылы қаңтар күнінің рекордын ұстап тұр – 1958 жылғы 27 қаңтарда және 1971 жылғы 10 қаңтарда тіркелген 18,3 °C (64,9 °F). Бұл рекордты Шотландиядағы Абойн және Инчмарломен де бөліседі. 1990 жылдан бері Аберде тіркелген ең жоғары температура 2017 жылғы маусым айында 28 °C (82 °F) ал ең төменгі температура 2009 жылғы қаңтарда 10 °C (14 °F) құрады.