Келіп жатқан орыстар, Келіп жатқан орыстар

Кіріспе

1966 жылы Норман Джуисонның түсірген фильмі

"Орыстар келеді, орыстар келеді" – 1966 жылы Норман Джуисон режиссерлік еткен және продюсерлікке қатысқан американдық "Қырық жылдық соғыс" комедиялық фильмі. Сатирикалық оқиғада Кеңес Одағының "Спрут" ( "сілтеме" деп айтылады және "асьтапай" деген мағынаны білдіреді) теңіз асты қайығы шағын Жаңа Англия аралының жағасында апатқа ұшырағаннан кейін туған шатақ суреттеледі. Фильмде Алан Аркин өзінің алғашқы маңызды кино рөлінде, сондай-ақ Карл Райнер, Ева Мари Сент, Брайан Кит, Теодор Бикель, Джонатан Винтерс, Джон Филипп Лоу, Тесси О’Шиа және Пол Форд ойнаған. Сценарий 1961 жылы Натаниел Бенчлидің "Араластықтар" романы негізінде жазылған және Уильям Роузбен экранға бейімделген. Фильм атауы Пол Ревирдің түн ортасындағы шабуыл туралы ескерту сапарына сілтеме жасайды, сондай-ақ қаладағы мас адам (Бен Блю) "басқыншылық" туралы хабарлау үшін жылқымен жүреді. Фильм 1966 жылдың 25 мамырында көрсетілімге шығып, кеңінен танылып, коммерциялық сәттілікке жетті. 39-шы "Оскар" марапаттау салтанатында фильм төрт номинацияда ("Үздік фильм", "Үздік бейімделген сценарий" және Алан Аркин үшін "Үздік актер") ұсынылды. Сонымен қатар, ол екі "Алтын глобус" сыйлығын жеңіп алды: "Үздік фильм – музыкалық немесе комедия" және "Үздік актер – музыкалық немесе комедия" (Аркин үшін).

Сюжет

Бір қыркүйек күні таңында, "Спрут" атты Кеңес Әскери-теңіз флотының суасты қайығы Солтүстік Американы көргісі келген капитанының тілегімен Жаңа Англия жағалауына тым жақын келіп, Глостер аралының жанындағы құмға отырып қалады. Аралда шамамен 200 адам тұрады. Қапалан болған капитан, ұятты халықаралық оқиғаға жол бермеу үшін көмек сұраудың орнына, өзінің замполиті, лейтенант Юрий Розанов басқаратын тоғыз адамнан тұратын десант тобын суасты қайықты құтқару үшін моторлы қайық табуға жібереді. Топ Нью-Йорк қаласынан демалысқа келген драматург Уолт Уиттакердің үйіне жетеді. Уиттакер жаз бітіп қалғандықтан әйелі Эльспет пен екі баласы – 9 жарым жасар Пит және 3 жасар Энниді аралдан алып кетуге асығып жатыр. Пит әкесіне сенбесе де, үйдің жанында тоғыз қарулы орыс адамдары бар екенін айтады. Бірақ Уолт Розанов пен оның бір серігі Алексей Колчинмен кездеседі. Олар өздерін аралдағы бейтаныс адамдар деп таныстырып, қайықтардың бар-жоғын сұрайды. Уолт күдікпен қарап, олардың қарулы орыстар екенін сұрайды. Бұл Розановты олардың орыс екенін мойындауға және Уолтке қаруын бағыттауға мәжбүр етеді. Розанов Уиттакерлерге, егер олар өздерінің универсалын берсе, ешқандай зиян келтірмейтініне уәде береді. Эльспет кілттерді береді, бірақ орыстар кетер алдында Розанов Алексейге Уиттакерлердің қашуына жол бермеуді бұйырады. Уиттакерлердің машинасы тез бензин бітіріп, орыстарды жаяу жүруге мәжбүр етеді. Олар пошта бөлмесінің меңгерушісі Мюриэл Эверетттен ескі седанды ұрлайды. Ол телефон станциясының шалақыз операторы Элис Фоссқа қоңырау шалады, содан кейін аралды араздан қоздыратын орыс парашютистері және әуежайға жасалған шабуыл туралы қауесет таралады. Полиция бастығы Линк Маттокс пен оның көмекшісі Норман Джонас Фендалл Хокинс басқаратын азаматтық жасақ құруға тырысады. Осы уақытта Уолт, Эльспет пен Питтің көмегімен Алексейді жеңіп алады. Сол күні жұмысқа келген 18 жасар көрші қыз Элисон Палмер Уолтке мүмкіндік береді. Алексей шатасу кезінде қашып кетеді, бірақ Уолт, Эльспет және Пит көмек іздеп кеткенде, ол үйден қаруын алуға оралады, онда Элисон мен Энни ғана қалады. Алексей ұрысқысы келмесе де, үйді күзетудегі басшылығына бағынуға тиіс. Ол ешкімге зиян келтірмейтініне уәде береді және оның қаруын дәлел ретінде тапсыруға ұсыныс жасайды. Элисон оған сеніп, оның қаруын қаламайтынын айтады. Ресейліктерді өзі іздеп жүрген Уолт оларды телефон орталық кеңсесінде қайтадан ұстайды. Фосс ханымды жеңіп, Уолт пен оны бірге байлап, аралдың телефон станциясын істен шығарады. Содан кейін жеті орыс киім дүкенінен азаматтық киімдерді ұрлап, кабиналық қайыққа мініп, суасты қайығына беттейді. Уиттакерлер үйінде Алексей мен Элисон сөйлесіп, жақындасып, ғашық болады. Телефон станциясында Уолт пен Фосс ханым кеңседен шығып кетеді. Оларды Эльспет пен Пит табады және байлап тастаған жіпті шешеді. Олар үйлеріне оралады, ал Уолт Розановты атып, жартылай өлтіреді, ол олардан бұрын жетіп келген еді. Түсініспеушіліктер шешілгеннен кейін Уиттакерлер, Розанов және Алексей қалаға барып, болған жағдайды түсіндіруді шешеді. Су көтерілгенде, суасты қайық құмнан шығып, аралдың негізгі портына беттейді. Басшы Маттокс әуе шабуылы туралы қауесетті тергеп, жоққа шығарғаннан кейін, азаматтық жасақпен қалаға қайта оралады. Розанов аудармашы ретінде әрекет етеді, орыс капитаны жеті жоғалған теңізшісіне қайтарылмаса, қалаға оқ атумен қорқытады. Оның экипажы 100-ден астам қарулы қала тұрғындарына қарсы тұрады. Жағдай шиеленіскен кезде, екі кішкентай бала жақсырақ көру үшін шіркеудің мұнарасына көтеріледі, біреуі сырғып құлайды, бірақ белбеуі арыққа ілініп, 40 фут биіктікте қалдырады. Америкалық арал тұрғындары мен орыс суасты қайықшылары бірігіп, адам пирамидасын құрастырып, баланы құтқарады. Екі жақ арасында бейбітшілік орнады. Алайда Хокинс радио арқылы Әскери-әуе күштерімен байланысқан. Бірлескен шешім бойынша, суасты қайық порттан кетеді, оны қайықтағы ауыл тұрғындары қорғайды. Алексей Элисонмен қоштасады, жоғалған орыс теңізшілерімен ұрланған қайық екі Әскери-әуе күштері ұшақтары келгенге дейін суасты қайығымен кездеседі. Алайда ұшақтар шағын кемелерден құралған эскорт флотилиясын көргеннен кейін тоқтап қалады. Арал тұрғындарының шуылымен, "Кепе" суасты қайығы терең суға және қауіпсіздікке шығады.

One September morning, a Soviet Navy submarine called Sprut draws too close to the New England coast when its captain wants to see North America and runs aground on a sandbar near Gloucester Island, off the New England coast, with a population of about 200 people. Rather than radio for help and risk an embarrassing international incident, the captain sends a nine man landing party, headed by his zampolit Lieutenant Yuri Rozanov, to find a motor launch to help free the submarine. The men arrive at the house of Walt Whittaker, a vacationing playwright from New York City. Whittaker is eager to get his wife Elspeth and two children, 9 1/2 year old Pete and 3 year old Annie, off the island now that summer is over. Pete tells his disbelieving dad that nine armed Russians are near the house, but Walt is soon met by Rozanov and one of his men, Alexei Kolchin, who identify themselves as strangers on the island and ask if there are any boats available. Walt is skeptical and asks if they are armed Russians. This startles Rozanov into admitting that they are Russians, and pulling a gun on Walt. Rozanov promises no harm to the Whittakers if they hand over their station wagon. Elspeth provides the car keys, but before the Russians depart, Rozanov orders Alexei to prevent the Whittakers from fleeing. The Whittakers' station wagon quickly runs out of gasoline, forcing the Russians to walk. They steal an old sedan from Muriel Everett, the postmistress; she calls Alice Foss, the gossipy telephone switchboard operator, and soon, wild rumors about Russian parachutists and an air assault on the airport throw the island into confusion. Police Chief Link Mattocks and his assistant Norman Jonas try to squelch a citizens' militia led by Fendall Hawkins. Meanwhile, Walt, accompanied by Elspeth and Pete, overpowers Alexei when Alison Palmer, an 18 year old neighbor who works as Annie's babysitter, arrives for work that day and gives Walt an opening. Alexei flees during the commotion, but when Walt, Elspeth, and Pete leave to find help, he returns to retrieve his weapon from the house, where only Alison and Annie remain. Despite wanting no fighting, Alexei must obey his superiors in guarding the residence. He promises not to harm nobody and offers to surrender his gun as proof. Alison says that she trusts him and does not want his firearm. Trying to find the Russians himself, Walt is recaptured by them in the telephone central office. After subduing Mrs. Foss, tying Walt and her together, and disabling the island's telephone switchboard, seven Russians appropriate civilian clothes from a dry cleaner's, steal a cabin cruiser, and head to the submarine. Back at the Whittaker house, Alexei and Alison have talked, kissed and fallen in love. At the phone exchange, Walt and Mrs. Foss hop outside the office. They are evntually discovered by Elspeth and Pete, who untie them. They return to their house, and Walt shoots at and almost kills Rozanov, who reached there just ahead of them. With the misunderstandings cleared up, the Whittakers, Rozanov, and Alexei decide to head into town together to explain to everyone what is happening. As the tide rises, the sub floats off the sandbar, and it proceeds on the surface to the island's main harbor. Chief Mattocks, having investigated and debunked the rumor of an aerial assault, arrives back in town with the civilian militia. With Rozanov acting as translator, the Russian captain threatens to open fire on the town unless the seven missing sailors are returned to him; his crew faces upwards of 100 armed townspeople. As the situation nears the breaking point, two small boys climb up to the church steeple to see better and one slips and falls, but his belt catches on a gutter, leaving him hanging 40 feet in the air. The American islanders and the Russian submariners unite to form a human pyramid and rescue the boy. Peace is established between the two parties. However, Hawkins contacted the Air Force by radio. In a joint decision, the submarine leaves the harbor with villagers in boats protecting it. Alexei says goodbye to Alison, the stolen boat with the missing Russian sailors meets the sub, which they board, before two Air Force jets arrive. The jets, however, break off after seeing the escorting flotilla of small craft. To the cheers of the islanders, the Octopus is free to proceed to deep water and safety.

Өндіріс

Фильмнің оқиғасы Массачусетс штатының жағалауындағы ойдан шығарылған "Глостер аралында" орын алса да, түсірілім Солтүстік Калифорния жағалауында, негізінен Мендосинода өтті. Порт көріністері Мендосинодан солтүстікке қарай шамамен 11 шақырым жерде орналасқан Форт-Брэгг қаласындағы Нойо гаванінде түсірілді. Түсірілім батыс жағалауда болғандықтан, фильмнің басындағы таңғы көрініс іс жүзінде қараңғыда қызғылт сүзгі арқылы түсірілген. Су асты кемесі жасалма болды. АҚШ Әскери-теңіз күштері оны өндіріске беруден бас тартқандықтан, продюсерлер Ресей елшілігінен кеңестік су асты кемесін сұрады, бірақ олар да бас тартты. Mirisch Company 1965 жылғы "Morituri" фильмінде қолданылған су асты кемесінің макетін жалдады. Фильмде пайдаланылған ұшақтар – жақын орналасқан Гамильтон әуе күштері базасындағы 84-ші истребитель-перехватчик эскадрильясына қарасты F-101 Voodoo әуе кемелері. Олар аралдың орналасқан жеріне ең жақын орналасқан әуе күштерінің ұшақтары болды. Фильм атауы Пол Ревирдің түндегі шапқынына сілтеме жасайды, сондай-ақ қаладағы мас адамның (Бен Блю) "басқындық" туралы хабарлау үшін жылқыға мініп жүруі де осы сюжеттік желіге байланысты. Пабло Ферро басты титрлер тізбегін жасады, онда американдық тудың қызыл, ақ және көк түстері мен кеңестік балға мен орақ ауыспалы элементтер ретінде қолданылды, олар монтаж жасау үшін үлкейтілді, бұл фильмнің атмосферасын қалыптастыруға көмектесті. Титрлер тізбегіндегі музыка американдық "Yankee Doodle" маршы мен орыс әндерінің "Полюшко Поле" (әдетте ағылшын тілінде "Meadowlands" деп аударылады) және "Волга қайықтарының әні" арасында ауысады. Диалогтың көп бөлігін орыс тілінде американдық актерлер орындады, олар орыс акцентін жақсы меңгермеген. Музыкант және актер Леон Беласко, Ресейде туған, орыс тілінде еркін сөйлейтін және 60 жылдық мансабында шетелдік акценттерде маманданған, диалог режиссері болды. Алан Аркин лейтенант Розанов рөліне дайындалу үшін орыс тілін жан-жақты зерттеді. 2017 жылы ол фильмдегі орыс тіліндегі сөздерін әлі есінде сақтап қалған. Теодор Бикель орыс тілін өте жақсы айта білді (бірақ ол бірнеше сабақ алған, бірақ тілді толық меңгермеген), сондықтан ол су асты кемесінің капитаны рөлін орындауға лайық деп танылды. "The Limelighters" тобының мүшесі Алекс Хассилев те орыс тілінде еркін сөйлеп, Хрушевский теңізшісінің рөлін сомдады. Джон Филипп Лоудың қиын ағылшын дыбыстарын дұрыс айта алмауы, әсіресе Элисон Палмердің атында ("ah LYEE sown PAHL myerr"), сол кездегі стандарттарға қарағанда ерекше шынайы болды. Брайан Кит, орыс тілінде де еркін сөйлей білгенімен, фильмде орыс тілінде сөйлемеді.

Although set on the fictional "Gloucester Island" off the coast of Massachusetts, the movie was filmed on the coast of Northern California, mainly in Mendocino. The harbor scenes were filmed in Noyo Harbor in Fort Bragg, California, about 7 miles (11 km) north of Mendocino. Because of the filming location on the West Coast, the dawn scene at the beginning of the film was actually filmed at dusk through a pink filter. The submarine used was a fabrication. The United States Navy refused to lend one for the production, so the producers asked the Russian Embassy for a Soviet submarine, which was similarly refused. The Mirisch Company rented a mockup of a submarine that had been used in the 1965 film Morituri. The planes used were actual F 101 Voodoo jets from the 84th Fighter Interceptor Squadron, located at the nearby Hamilton Air Force Base. They were the only Air Force planes that were based near the location of the supposed island. The title alludes to Paul Revere's midnight ride, as does the subplot in which the town drunk (Ben Blue) rides his horse to warn people of the "invasion". Pablo Ferro created the main title sequence, using the American flag's red, white, and blue colors and the Soviet hammer and sickle as transitional elements, zooming into each to create a montage, which ultimately worked to establish the tone of the film. The music in the sequence alternates between the American "Yankee Doodle" march and a combination of the Russian songs "Polyushko Pole" (Полюшко Поле, usually "Meadowlands" in English) and the "Song of the Volga Boatmen". Much of the dialog was spoken by the Russian characters, played by American actors at a time when few American actors were adept at Russian accents. Musician and character actor Leon Belascowho was born in Russia, spoke fluent Russian and specialized in foreign accents during his 60 year careerwas the dialog director. Alan Arkin extensively studied Russian in preparation for his role as Lt. Rozanov. As of 2017, he could still remember his Russian lines from the film. Theodore Bikel was able to pronounce Russian so well (he had taken a few classes, but was not at all fluent in the language) that he won the role of the submarine captain. Alex Hassilev, of The Limelighters, also spoke fluent Russian and played the sailor Hrushevsky. John Phillip Law's incorrect pronunciation of difficult English phonemes, most notably in Alison Palmer's name ("ah LYEE sown PAHL myerr"), was unusually authentic by the standards of the day. Brian Keith, who also spoke fluent Russian, did not do so in the film.

Қабылдау

Роберт Алден («Нью-Йорк Таймс» газетінен) оны «әлемдегі өте күлкілі емес жағдай туралы керемет күлкілі және терең фильм» деп атады. Артур Д. Мерфи («Variety» журналынан) оны «керемет суық соғыс комедиясы» деп жариялап, Джуисонның «комедияның барлық түрлерін шеберлікпен қолданғанын, ал сценарий мен актерлік шеберлігі кәсіби актерлер мен жаңа таланттардың еңбегінің нәтижесі» деді. Филип К. Шеуэр («Лос-Анджелес Таймс» газетінен) былай жазды: «Бір тақырыптың әртүрлі нұсқаларынан тұратын фильмнің өте шығармашыл екендігі таң қалдырады. Ал бұл фильм ешқашан сахнада қойылмағандықтан (онда күлкіні алдын ала сынап, кемшіліктерді түзетуге болады), оның көрсеткіштері өте жоғары, бірақ оның да кемшіліктері бар, кейбір тұстары күштеп жасалған, олар туралы саудагерлер айтқандай, тым әсерлі». Ричард Л. Коу («Вашингтон Пост» газетінен) оны «жаңартылған, тапқыр тақырыптық комедия» деп сипаттады. «The Monthly Film Bulletin» журналы фильмнің «ресейліктер мен американдықтардың бейбіт бірге өмір сүру қажеттілігі туралы ойша толқып, сәл әлсірегенін» жазды, бірақ «бұрынғы Ealing студиясының сценарисін жазған Уильям Роуздың жақсы сценарийі фильмге Ealing комедияларының ең жақсы үлгілеріне тән жоғары сатираны сыйлайды». Брендан Гилл («Нью-Йоркер» журналынан) оны «күлкісіз үлкен сатира» деп атады. Фильмнің продюсері және режиссері Норман Джуисон фильмнің әр минутына екі есе көп түс, екі есе көп дыбыс және екі есе көп шатақтық қосты; бұл өкінішті, өйткені актерлік құрамында көптеген талантты комедия актерлері бар еді». Норман Джуисонның сөзіне сәйкес, суық соғыстың қақ ең қызу кезінде шыққан бұл фильм Вашингтон мен Мәскеуде де үлкен әсер етті. Бұл сол кездегі американдық фильмдердің ішінде ресейліктерді жағымды жарықтан көрсететін сирек фильмдердің бірі болды. Сенатор Эрнест Грунинг Конгресте сөйлеген сөзінде осы фильмді атады, ал оның көшірмесі Кремльде көрсетілді. Джуисонның айтуынша, фильмді Совет киносценаристтері одағында көрсеткен кезде Сергей Бондарчук көзіне жас алған. Джуисон интервьюде ресейліктердің фильмге ғана емес, сюжетті бірінші болып ойлап таппағанына да көңілдері қалғанын айтты.

Robert Alden of The New York Times called it "a rousingly funny – and perceptive – motion picture about a desperately unfunny world situation." Arthur D. Murphy of Variety declared it "an outstanding cold war comedy," adding that Jewison "has made expert use of all types of comedy technique, scripted and acted in excellent fashion by both pros and some talented newcomers to pix." Philip K. Scheuer of the Los Angeles Times wrote, "Considering that it is made up of variations on a single theme, the picture is astonishingly inventive. And considering that it was never done as a play on the stage (where laughs can be pre tested and rough spots ironed out) it racks up a high average indeed, though it has its lapses and some of its points are forced—over milked, as they say in the trade." Richard L. Coe of The Washington Post called it "a refreshingly witty topical comedy Some exceptionally skilled comics, familiar and unfamiliar, are extremely amusing." The Monthly Film Bulletin wrote that the film "almost falls flat when it indulges in sententious philosophising about the need for Russians and Americans to live peacefully together," but is "considerably helped by an amiable script (by former Ealing writer William Rose) which often manages to invest the film with the high farce of the best of the Ealing comedies." Brendan Gill of The New Yorker called it "an unfunny big farce The heavy handed producer and director of the picture, Norman Jewison, has permitted nearly every moment of it to become twice as brightly colored, twice as noisy, and twice as frantic as it needed to be; this is all the more a pity because the cast includes a number of excellent comic actors." According to Norman Jewison, the filmreleased at the height of the Cold Warhad considerable impact in both Washington and Moscow. It was one of the few American films of the time to portray the Russians in a positive light. Senator Ernest Gruening mentioned the film in a speech in Congress, and a copy of it was screened in the Kremlin. According to Jewison, when screened at the Soviet film writers' union, Sergei Bondarchuk was moved to tears. Jewison, in an interview, also stated that not only were the Russians thrilled with the movie, they were a little disappointed they hadn't thought of the plot first.

Марапаттар мен құрметтер

Наградалар санаты Тұрақты (Номинанттар) Нәтижесі Академия сыйлығы Ең жақсы фильм Норман Джуисон Ең жақсы актер Алан Аркин Ең жақсы сценарий – Басқа ортадан алынған материал негізінде Уильям Роуз Ең жақсы фильм монтажы Хал Эшби және Дж. Терри Уильямс Британдық академия кино сыйлығы Басты рөлдерге ең жақсы жаңа актер Аллан Аркин Біріккен Ұлттар Ұйымы сыйлығы Норман Джуисон Америка режиссерлер гильдиясы сыйлығы Кинодағы ең көрнекті режиссерлік жетістіктері Алтын глобус сыйлығы Ең жақсы фильм – Музыкалық немесе комедия Ең жақсы актер – Музыкалық немесе комедия Алан Аркин Ең жақсы сценарий – Фильм Уильям Роуз Ең жақсы жаңа актер – Ер адам Алан Аркин Джон Филипп Лоу Лорел сыйлығы Ең жақсы комедия Ең жақсы комедиялық рөлдегі актер Алан Аркин Ұлттық киносыншылар кеңесі сыйлығы Топ-10 фильм 9-орын Нью-Йорк киносыншылар шеңбері сыйлығы Ең жақсы актер Алан Аркин Фотоплэй сыйлығы Алтын медаль Америка сценаристтер гильдиясы сыйлығы Ең жақсы жазылған американдық комедиясы Уильям Роуз