Кіріспе

Канадада туған американдық табиғатты қорғаушы және жазушы (1814-1910)

Гален Кларк (28 наурыз 1814 – 24 наурыз 1910) – Британдық Солтүстік Америкада туған американдық табиғатты қорғаушы және жазушы. Ол алып секвойя ағаштарының Mariposa Grove тобын ашқан алғашқы еуропалық америкалық ретінде белгілі, сонымен қатар оны және Йосемити аймағын қорғауға қатысты заңнама қабылдаудағы рөлімен және 24 жыл бойы Йосемити ұлттық паркінің сақшысы қызметін атқарғанымен есімдері танымал.

Өмірбаян

Гейлен Кларк 1814 жылы Төменгі Канаданың Шиптон қаласында дүниеге келген. Жастық шағында батысқа қарайғы көші-қонға қатысып, 1836 жылы Миссури штатының Уотерлоо қаласына көшіп барды. Миссуриде ол Ребекка Маккоймен танысып, 1839 жылы үйленді. Олардың бес баласы болды: Эльвира Миссури Кларк (1840–1912), Джозеф Локк Кларк (1842–1862), Мэри Энн Кларк (1844–1919), Кален Алонзо Кларк (1847–1873) және Солон Маккой Кларк (1848–1857). Олардың тек екеуі ғана ата-аналарының қайтыс болуынан кейін тірі қалды: Эльвира Кларк, ол Оуклендте (Калифорния) үйленді және дәрігер болды; сондай-ақ олардың тағы бір қызы Мэри Энн Кларк, Спрингфилдтен (Массачусетс) Джон Т. Реганға үйленді. Әйелі ерте қайтыс болғаннан кейін, Кларк 1854 жылы Калифорниядағы алтын асыру кезінде бақытын іздеу үшін Калифорнияға көшті. Өмірінің соңына қарай Кларк мүлдем кедей болып қалды. Ол Йосемити туралы үш кітап жазды, соның ішінде «Йосемити үндістері» (1904) және «Йосемити аңғары» (1910) кітаптары бар. Кларктың секвойя ағаштары туралы кітабы қарапайым, фактілерге негізделген және тікелей баяндалған. Ол Марипоза Гроуын ашу, танымал ету және қорғаудағы жеке рөлін жасырды. Кларк Йосемити мен Марипоза Гроуының қонақ үй иесі, гид және күзетшісі болды. Кларк Санта-Барбараға жақын, Оңтүстік Калифорниядағы спиритуалистік колония Саммерлендте біраз уақыт тұрды. Оның үйі Шелби көшесінде әлі де тұр. 1910 жылдың 24 наурызында ол Калифорния штатының Оукленд қаласындағы қызы, доктор Эльвира М. Лидің үйінде қайтыс болды. Ол өзінің қайтыс болуына ондаған жыл бұрын таңдап, қазып қойған Йосемити шарлауының жанында жерленді. Ол сондай-ақ граниттен жасалған қабір тасын таңдап, оның мазарының айналасына Марипоза Гроу секвойясынан өркендер отырғызды.

Мұра мен құрмет

Кларк Йосемити ұлттық паркіне айналған жерді сақтап қалды және жабайы табиғат туралы хабардарлықты арттырып, басқа да экожүйелер мен жабайы аумақтарды сақтауға үлгі көрсетті. Бүгінде Марипоза ровасында Кларк алғаш көрген алып секвойя, оның алып секвойя экожүйесін сақтауға қосқан үлесі мен ұлттық парктің идеясын еске сақтап, "Гален Кларк ағашы" (240 фут; орташа түбінен 10 фут биіктікте диаметрі 15,3 метр) деп аталып, белгіленген. Кларк тауы және Йосемити аңғарының шығысында орналасқан Кларк жотасы оның құрметіне аталған.

Танымал мәдениет

Кларктың өмірі мен Йосемитидегі алып секвойяларды сақтауға жасаған тыраны 1976 жылғы "Жайлаудың күзетшісі" (немесе "Тау адамы" деп те аталады) көркем фильмінде бейнеленген. Денвер Пайл оны сомдаған, ал аңызға айналған табиғатты зерттеуші Джон Мьюр рөлін Джон Дехнер, ал Авраам Линкольн рөлін Форд Рейни ойнады.