Кіріспе

Солтүстік аймақтарда таралған қылышшөп түрі

Isoetes lacustris, көл қылышшөбі немесе Мерлин шөбі, Солтүстік Атлант мұхитының екі жағында да өсетін боралдық қылышшөп. Синонимдері: Isoetes hieroglyphica.

Сипаттама

Көл құртшасының жапырақтары ұзын, тар болып, 8–20 см ұзындықта және 0,5–2 мм енде болады, түбіне қарай 5 мм-ге дейін кеңейеді. Әрбір жапырақ табанында спора түзетін қапша бар. Өсімдіктің сабағы өте қысқа, корм деп аталады, оған барлық жапырақтар мен тамырлар тығыз орналасқан. Нақты тамырлары болмайды, бірақ кейбір жапырақтары тамыр қызметін атқару үшін өзгерген. Бұл жалған тамырлар ризоморфтар деп аталады және олар кормның төменгі бөлігіне бекітіледі. Жоғарғы жапырақтары жасыл түсті және шоғыр болып өседі. Көбею көбінесе жаздың соңында немесе күздің басында жүзеге асады. Жапырақ табанындағы қапшалар екі түрлі спора – аналық (мегаспора, диаметрі шамамен 0,5 мм) және аталық (микроспора, диаметрі бірнеше микрометр) түзетін болады. Бұл споралар өмірлік циклдің гаметофит фазасын көрсетеді.

Таксономия

Изоэтес лакустристі Иоганн Рейнке ашқан, ал алғаш рет Карл Линней сипаттаған. Isoetes hieroglyphica бұрын жеке түр деп есептелген, бірақ қазір I. lacustris-тің синонимі саналады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Еуропада Польшадан батысқа қарай Францияның солтүстік-шығысына дейін, Скандинавияның барлық аймақтарында, Ұлыбритания аралдарының батысы мен солтүстігінде, Фарер аралдарында және Исландияда таралған. Оңтүстікке қарай Болгариядағы Пирин тауларының мұздық көлдерінде шашыраңқы топтары кездеседі. Солтүстік Америкада Мэн, Вермонт, Нью-Гэмпшир, Род-Айленд және Массачусетс штаттарында (Жаңа Англия штаттары) және Канадада Нью-Брансуик және Нова-Скотия провинцияларында өседі. Ол тас немесе құмды түбі бар, әдетте, сәл қышқыл тоғандарда, көбінесе тау шараптарында, 5–460 см тереңдікте кездеседі. Олар көп жылдық өсімдіктер, әдетте әр жылы көктемде және күзде екі рет жаңа жапырақтар шығарады.

Қолданылуы

Бұл түр, аквариум өсімдігі ретінде немесе оқу-білім беру құралы ретінде өсірілетін сиырқаздықтардың (quillworts) сирек кездесетін егілген түрлерінің бірі.