Алжирлік партизан көшбасшысы Мустафа Буяли

Кіріспе

Алжирлік партизандық көшбасшы Мұстафа Буяли (арабша: مصطفى بويعلي) 1982 жылдан 1987 жылға дейін Алжирдің оңтүстігіндегі Ларбая аймағында орналасқан Алжир Исламдық Қарулы Қозғалысының басшысы болды.

Өмір

1940 жылы туған Буяли Алжирдің тәуелсіздік соғысында Ұлттық азаттық фронтында (FLN) күресіп, капитан болды. 63-65 жылдары ол FFS макисіне қосылды, нәтижесінде FLN-нен шығарылды. Кейіннен ол ұлттық электр компаниясы SONELEC-те электрик болып жұмыс істеді және жеті балаға ие болды. 1970 жылдардың соңында ол Альжирдің оңтүстігіндегі Эль-Ашур мешітінің имамы Абдельхади Дудидің ықпалына түсіп, 1980 жылы осы мешітте уағыз айта бастады. Ол батыстың ықпалымен алжирліктердің адалсыздықтарына қарсы уағыз айтқан көреген имам ретінде сипатталды. 1979 жылы ол "Заңсыздыққа қарсы қорғаныс тобын" құрды, мақсаты үкіметке ислами құндылықтарды көрсететін саясатты қабылдауға қысым жасау болды, мысалы шариғат заңын енгізу. Оның күш-жігері сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол қарулы күш қолдану мүмкіндігін қарастыра бастады және 1981 жылдың ортасынан бастап қару-жарақ жинауға кірісті. 1982 жылдың сәуір айында оның тобы мен полиция арасында қақтығыс болды, оның бауыры Мохтар атылып түсті; бұл оқиға оны зорлық-зомбылықтың қажеттігіне көндірді. 1982 жылдың шілдесінде Буяли макиске кетіп, жергілікті қалаларда, әсіресе Ларбада айтарлықтай қолдау тапты. "Заңсыздыққа қарсы қорғаныс тобы" Алжирдің ислами қарулы қозғалысына (MAIA) айналды. Үкімет мәліметінше, ол премьер-министрді өлтіруді қоса алғанда, түрлі шабуылдарды жоспарлаған, бірақ желтоқсанның ортасында оның 23 мүшесінің тұтқындалуымен бұл жоспарлар орындалмады. 1983 жылдың қаңтарында тағы да тұтқындаулар жасалды. Алайда, Буяли өзі қауіпсіздік күштерінен қашып, шетелге қашып кетті (вероятно, Иранға немесе Ливияға). 1984 жылдың мамырында үкімет оның 92 жақтасын босатты. Бірнеше айдан кейін ол оралып, байланыстарын қалпына келтірді, 1985 жылдың ақпанында MAIA-ны қайта құрды және қайтадан күреске кірісті. Тамыз айында топ екі маңызды операция жүргізді: 21-і күні Алжирдегі зауытты қарулы тонау, 27-і күні Сумадағы полиция казармасына шабуыл жасап, полиция курсантын өлтіріп, қару-жарақ алып кетті. Олар Сумадағы казарма қақпасына "Азауыздықты Аллах бізбен бірге!" деген жазуды бояды, бұл олардың ниеті қарапайым қылмыс емес екенін көрсету үшін жасалды. Келесі екі жылда оның тобы науқанын жалғастырып, қуғындалған кезде үкіметтік күштерге зиян келтірді, бірақ көбінесе қыздар мектептері, кітапханалар, мейрамханалар және кинотеатрлар сияқты ислами емес деп санайтын мекемелерді нысанаға алды. 1987 жылдың 3 қаңтарында Буяли Алжир маңында жандармдардың тұзағына түсіп, оның жүргізушілерінің бірі оны жасырғаннан кейін, қозғалыс талқандалды. Оның аман қалған мүшелері шілде айында сотқа тартылды, 202 сотталғанның 5-і өлім жазасына кесілді, ал 15-і ақталды. Соңғылары 1990 жылдың 29 шілдесінде босатылды. 1991 жылы Абделькадер Чебути басшылығымен олардың бірнешеуі ұйымды Қарулы ислами қозғалысы деп қайта құрды. Көп ұзамай Мансур Мелиани сияқтылар одан бөлініп, одан да зорлық-зомбылыққа толы Қарулы ислами тобын құрды. Оның екі ұлы бар, қазір олар Алжирде дүкендер иесі.

Born in 1940, Bouyali fought for the National Liberation Front (FLN) in the Algerian War of Independence, becoming a captain. In the 63 65 period, he joined the maquis of the FFS, leading to his exclusion from the FLN. He later became an electrician for the national electricity company SONELEC, and had seven children. Near the end of the 1970s, he fell under the influence of imam Abdelhadi Doudi of the El Achour Mosque, in the south of Algiers and began preaching at this Mosque in 1980. He was described as visionary imam who preached against Western inspired iniquities of Algerians. In 1979, he formed the "Group for Defense against the Illicit", intended to pressure the government to adopt policies seen as reflecting Islamic values, such as implementation of the sharia. As his efforts failed, he began considering the possibility of an armed effort, and started stockpiling weapons from mid 1981. In April 1982, a confrontation occurred between his group and the police in which his brother Mokhtar was shot; this incident convinced him that violence was called for. In July 1982, Bouyali took to the maquis, with significant support in local towns, particularly Larbaa. The "Group for Defense against the Illicit" announced its transformation into the Algerian Islamic Armed Movement (MAIA). According to the government, it planned a variety of attacks, including the assassination of the Prime Minister, which were forestalled by the arrest of 23 of its members in mid December. Further arrests were made in January 1983. However, Bouyali himself evaded the security forces, and fled abroad (probably either Iran or Libya). In May 1984, the government released some 92 of his supporters. Within a few months, he returned, reestablished his contacts, reconstituted the MIA in February 1985, and began fighting again. In August, the group mounted two prominent operations an armed robbery at a factory in Algiers on the 21st, and an attack on a police barracks in Soumaa on the 27th, killing a police cadet and taking weaponry. They painted the phrase "Allah the Avenger is with us!" across the gates of the barracks at Soumaa, to indicate that their motive was not simple criminality. Over the next two years, his group would continue its campaign, inflicting losses on government forces when pursued, but more generally targeting institutions it saw as un Islamic, such as girls' schools, libraries, restaurants, and cinemas. On January 3, 1987, Bouyali finally fell in an ambush by gendarmes in the Algiers suburbs after he was revealed by one of his drivers, and the movement was destroyed. Its surviving members were put on trial in July, with 5 of the 202 tried receiving the death penalty and 15 acquitted. The last of these were released on July 29, 1990. In 1991, several of these, led by Abdelkader Chebouti, reconstituted the organization as the Armed Islamic Movement. Shortly afterwards, some, such as Mansour Meliani, split with it to found the notably more violent Armed Islamic Group. He had two sons who now own shops in Algeria.