Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оман аралдары
Islands of Oman
Құрия Мурия аралдары (сондай-ақ Курия Мурия, Курия Мурия, Курия Мурия) (جزر خوريا موريا; транслитерацияланған: Juzur Khurīyā Murīyā немесе Khūryān Mūryān) – Араб теңізінде, Оманның оңтүстік-шығыс жағалауынан таяу орналасқан бес аралдан тұратын топ. Аралдар Дхофар губернаторлығындағы Шалим провинциясының және Халланият аралдарының құрамына кіреді.
The Khuriya Muriya Islands (also Kuria Muria, Kooria Mooria, Curia Muria) (جزر خوريا موريا; transliterated: Juzur Khurīyā Murīyā or Khūryān Mūryān) are a group of five islands in the Arabian Sea, off the southeastern coast of Oman. The islands form part of the province of Shalim and the Hallaniyat Islands in the governorate of Dhofar.
Тарих
Ежелгі заманда аралдар Зеноби немесе Зенобиу аралдары (Ζηνοβίου νησία; Zenobii Insulae) немесе Долихе (Δολίχη) деп аталды. Аралдарды бірнеше ерте жазушылар, соның ішінде Птолемей (VI. 7. § 47) Хурия Мурия шығанағында (Σαχαλίτης κόλπος; Sinus Sachalites) орналасқан жеті кішкентай арал ретінде көрсеткен – бұл шығанақ "Парсы шығанағының" (вероятно, қазіргі Аден шығанағы) кіреберісіне жақын болған. Эритрея теңізінің периплюсі, б.з. 40-70 жылдары аралығында жазылған, Хурия Мурия аралдарын, сол кезде Зенобидің аралдары деп аталғандарын атады.
In antiquity the islands were called the Zenobii or Zenobiou Islands (Ζηνοβίου νησία; Zenobii Insulae) or Doliche (Δολίχη). The islands were mentioned by several early writers including Ptolemy (vi. 7. § 47) who numbered them as seven small islands lying in Khuriya Muriya Bay (Σαχαλίτης κόλπος; Sinus Sachalites), towards the entrance of the "Persian Gulf" (most likely the modern Gulf of Aden). The Periplus of the Erythraean Sea, a periplus dated to between AD 40 and 70, thus mentioned the Khuriya Muriya Islands, then called Isles of Zenobios:
Қазіргі тарих
1854 жылы Маскат сұлтаны (кейін Маскат және Оман, қазіргі Оман) аралдарды Виктория патшайымына сыйлық ретінде тарту етті, ал аралдарға жауапкершілік Британдық Үндістанның Бомбей үкіметіне берілді. Сұлтанның архипелагқа құқығы болмағандықтан, берілу шарты күшін жойған болуы мүмкін деген алаңдаушылық туды. 1858 жылы құрылған Қызыл теңіз және Үндістан телеграф компаниясы Аден мен Карачи арасында телеграф желісін салу үшін аралдардың бірін база ретінде пайдалануды жоспарлады, бірақ 1861 жылы кабельдің бөліктерінің істен шығуынан кейін жоба тоқтатылды. Ливерпуль кәсіпкерлерінің тобына гуаноның мол қорынан өндіруге монополиялық құқық берілді. Бірақ, жергілікті тұрғындар бұл ресурсты өздерінікі деп есептегендіктен қарсылық көрсетті, сондай-ақ британдық парламентте кез келген адамға монополия құқығы берудің дұрыс еместігі туралы сұрақтар көтерілді. Нәтижесінде, 1855 және 1860 жылдар аралығында 200 000 тоннаға жуық өндірілгеннен кейін кен өндіру тоқтатылды. Сол кезде архипелагта қозғалыс көп болды, бірде 52 кеме бір уақытта келген. 1883 жылғы британдық барлау есебіне сәйкес, Ал-Халлания аймағындағы ең ірі аралда 40-тан аз адам тұрған. Арал тұрғындары цементсіз тастан салынған, матадан жасалған төбелері бар үйлерде тұрды және кейбір маусымдарда үңгірлерге көшіп отыратын. Олар балық, моллюскалар және ешкінің сүтімен күн көріп, кейде кептірілген балықты өтетін кемелерден құрма мен күрішке айырбастайтын. Олар қайықтары мен желілері болмағандықтан, тек ілгекпен балық аулап бақты.
In 1854 the sultan of Muscat (later Muscat and Oman, now Oman) presented the islands to Queen Victoria as a gift and responsibility for the islands was granted to the Bombay government in British India. There was some concern at the time that the deed of cession was null since the sultan had no rights over the archipelago. The Red Sea and India Telegraph Company, formed in 1858, intended to use one of the islands as a base for a telegraph connection between Aden and Karachi but the project was abandoned in 1861 after sections of the cable failed. A group of Liverpool entrepreneurs were granted monopoly rights to harvest the abundant guano deposits, but after having met resistance from the local inhabitants who considered that resource theirs, and questions in the British parliament about the advisability of granting monopoly rights to anyone, the mining was abandoned after some 200,000 tons had been extracted between 1855 and 1860. During that period, the archipelago presented a busy scene, with up to 52 ships present on one occasion. As per a British intelligence report from 1883, fewer than 40 inhabitants lived on Al Hallaniyah, the main island. The islanders lived in huts of unmortared stone with mat roofs, and at certain seasons they moved to caves. They lived on fish, shellfish and goat's milk, occasionally exchanging dried fish for dates and rice from passing ships. They fished entirely with hooks since they had neither boat nor nets.
Йемендік бақылау
1886 жылы аралдар Әденге әкімшілік тұрғысынан қосылды. Алыс орналасқандығына, бекінуге қолайсыздығына және тұрғындары өздерін Маскат сұлтанының поддандылары санайтындықтан, аралдар басқарылмай, ондаған жылдар бойы британдық шенеуніктер сирек баратын болды. Техникалық түрде Аден колониясының бір бөлігі болғанымен, аралдар алыстығы мен қол жетімсіздігіне байланысты Парсы шығанағындағы британдық резиденттің қадағалауында қалды. 1967 жылға дейін британдық иелік ретінде, олар 1953 жылға дейін Аден губернаторы, содан кейін 1963 жылға дейін британдық жоғары комиссары, ал соңында Парсы шығанағындағы британдық бас саяси резиденты (Бахрейнде орналасқан) басқарды. 1967 жылдың 30 қарашасында Біріккен Ұлттар Ұйымындағы британдық елші лорд Карадон, жергілікті тұрғындардың тілегіне сәйкес, аралдар Маскат пен Оманға қайтарылатынын жариялады, президент Қахтан Мұхаммед әл-Шаабидің аралдарды Оңтүстік Йемен Халық Республикасына беру керек деген қарсылығына қарамастан. Екі ел арасындағы шекара 1992 жылға дейін ресми түрде белгіленбеді, сонда аралдар Оманның жағында екені туралы келісімге келді.
In 1886, the islands were attached administratively to Aden. Due to their remoteness, the lack of anchorages and the fact that the inhabitants continued to consider themselves subjects of the Sultan of Muscat, the islands remained un administered and, for decades, were only sporadically visited by British officials. While technically part of Aden Colony, the islands, because of their remoteness and inaccessibly, were left to the supervision of the British Resident in the Persian Gulf. As a British possession until 1967, they were administered by the Governor of Aden until 1953, then by the British High Commissioner until 1963, and finally by the British Chief Political Resident of the Persian Gulf (based in Bahrain). On 30 November 1967, Lord Caradon, the British Ambassador to the United Nations, announced that in accordance with the wishes of the local inhabitants, the islands would be returned to Muscat and Oman, despite criticism from President Qahtan Muhammad al Shaabi that the islands should be transferred to the People's Republic of South Yemen. The boundary between the two countries was not formally settled until 1992 when it was agreed that the islands were on Oman's side of the line.
Құстардың маңызды аймағы
Аралдар тобы BirdLife International ұйымы тарапынан маңызды құс аймағы (IBA) деп белгіленді, себебі ол қызыл мүңкілдейтін тропик құсы, тропикалық шырша, маскалы буби, Сокотра бакланы, қарақоңыр шаяндар, сондай-ақ тоқылдақ және үлкен гребнелі шағалалардың теңіз құстарының көбейетін ошақтарын қамтиды. Басқа да маңызды құстарға – тұрақты жоқтаулы торғайлар және Жоаниннің құрлы қазлары жатады.
The island group has been designated an Important Bird Area (IBA) by BirdLife International because it supports seabird breeding colonies of red billed tropicbirds, tropical shearwaters, masked boobies, Socotra cormorants, sooty gulls, and bridled and greater crested terns. Other significant birds are resident mourning wheatears and visiting Jouanin's petrels.
Аралдар
Араб тіліне аударылған аралАуданы (км²)КоординаттарыAl Hasikiyahجزيرة الحاسكيةǦazīrat al Ḥāsikiyya2Al Sawdaالجزيرة السوداءal Ǧazīra al sawdāʾ11Al Hallaniyahجزيرة الحلانيةǦazīrat al Ḥallāniyya56Qarzawitجزيرة جرزعوتǦazīrat Ǧarzaʿūt0.3Al Qibliyahالجزيرة القبليةǦazīra al qibliyya3Khuriya Muriya Islandsجزر خوريا مورياǦuzur Ḥūriyā Mūriyā73
IslandArabicTransliterationArea (km2)CoordinatesAl Hasikiyahجزيرة الحاسكيةǦazīrat al Ḥāsikiyya2Al Sawdaالجزيرة السوداءal Ǧazīra al sawdāʾ11Al Hallaniyahجزيرة الحلانيةǦazīrat al Ḥallāniyya56Qarzawitجزيرة جرزعوتǦazīrat Ǧarzaʿūt0.3Al Qibliyahالجزيرة القبليةǦazīra al qibliyya3Khuriya Muriya Islandsجزر خوريا مورياǦuzur Ḥūriyā Mūriyā73