Кіріспе

Аргилл мен Бьюттегі ауыл, Шотландия.

Тарберт (An Tairbeart, немесе Tairbeart Loch Fìne оны басқа да осы есімді жерлерден ажырату үшін) – Шотландияның батысындағы Аргилл мен Бьюттегі ауыл. Ол Шығыс Лох Тарберт, Лох Файнның шығанағының маңында салынған және Кинтайр түбегін Кнапдейл мен Батыс Лох Тарбертпен байланыстыратын тасқын бойымен созылады. Тарберттің 2001 жылғы халық санағы бойынша 1338 тұрғыны болған. Тарберт порты ретінде де, Кинтайр мен Ішкі Гебрид аралдарына қатынауды бақылайтын стратегиялық маңызды нүкте ретінде де ұзақ тарихқа ие. Тарберт атауы – бұл гаэль тіліндегі tairbeart сөзінің ағылшыншасы, ол сөзбе-сөз "көшіру" деп аударылады және екі су қоймасының арасындағы жүктерді немесе тіпті қайықтарды тасымалдауға болатын ең тар жерді білдіреді (көліктік тасымалдау). Бұрын жүктерді бір көлге тоқтаған кемелерден түсіріп, тасқын арқылы екінші көлге сүйреп, сонда тоқтаған кемелерге тиеп, одан әрі жіберіп тұратын. Осылай теңізшілер Кинтайр мүйісін айналып саюдан қорғалатын. Тарберт ежелгі дәуірде Дал-Риата Геллдік патшалығының бір бөлігі болған және ауыл орталығында, Батыс Лохтың төбесінде және Шығыс Лохтың оңтүстік жағында орналасқан үш қамалмен қорғалған. Бұл қамалдардың соңғысының қиратылысы – Тарберт қамалы, әлі де бар және Тарберт көкжиегіне үстемдік етеді. Шамамен 1098 жылы Норвегия королі Магнус Бос аяқ өзінің ұзын кемесін Тарберт тасқыны арқылы Батыс аралдарына иелігін көрсету үшін көшірген. Орта ғасырларда стратегиялық бекініс ретінде маңызға ие болғанымен, Тарберттің әлеуметтік-экономикалық өркендеуі Жаңа заманда болды, порт балық аулау қаласына айналды. Ең гүлденген кезеңінде Лох Файндегі сельдь балық аулау Тарбертке жүздеген кемелерді тартты.

Тарих

Тарберт – екі үлкен құрлықты байланыстыратын тар жер тілкесін білдіретін гаэль тілінен келген атау; Тарберт осындай тілкеде орналасқан. Тарберт ежелгі заманда Дал Риатаның гаэльдік үлкен патшалығының бір бөлігі болған. Бұл жерде патшалық билігі үшін Дунгал мак Селбег пен Эхоид мак Эчдах арасындағы қақтығысқа қатысты оқиға болған деген болжам бар. Ольстер жылнамалары 731 жылы Дунгалдың «Тайрперт Бойтирді» өртегенін куәландырады, бұл, әдетте, Тарберт деп есептеледі және сол кезде Cenél nGabráin жерінде орналасқан. Шамамен 1098 жылы Норвегия королі Магнус Бос аяқ өзінің соғыс кемесін Тарберт тілкесі арқылы алып өтіп, Батыс аралдарына иелігін көрсеткен. Тарбертте 13 ғасырда бекініс салынған. 1320 жылдары Роберт Брюс оны Аралдардың лордтарынан қорғау үшін сыртқы қамал мен мұнаралармен нығайтқан. 16 ғасырда мұнаралы үй салынды, ол қазіргі қалдықтардың ең көзге түсетін бөлігі болып табылады. Қамал Лох-Файнның жоғары жағында орналасқан, соның арқасында Шығыс Лох-Тарбертке және одан әрі Клайд фиордына көрініс ашылады. Бұл қамалды Шотландияның Джеймс IV Джон Макдональдтан тартып алды, бұл Аралдардың лордтарының билігін жоюға бағытталған науқанының бір бөлігі болды. 1685 жылы қамал тағы бір шайқасқа қатысты, ол кезде Скипнес қамалының Уолтер Кэмпбелл оны Кэмпбелл кланының бекінісі ретінде басып алды. Қазір тұрған қабырғалардың тек бірнеше бөлігі ғана қалды, олар нығайтылған, қоршауларды алып тастауға және келушілерге жақын қол жеткізуге мүмкіндік берді. Қамал Тарберттегі төбеде, шығанаққа қарап тұр. Қамалды суға қарай ашылатын көрнекті көрініспен сипаттауға болады.

География

Тарберт шығанағының жағалауы жартасты және жартастар жас шыршалармен шеңберленген, ал ауылдың өзі өте тыныш әрі әдемі жер. Тарберт бірнеше жағажайға ие, оларға орманды серуен жолдары арқылы немесе теңіз жағалауындағы жартастардан өтуге болады. Осы жағажайлардың бірі, жергілікті тұрғындар "Қабықша жағажайы" деп атайды, теңізден келген сынған қабықшалардан толығымен құралған, олар теңіздегі краб пен моллюскаларды өңдеуден кейін жағаға шығып қалған. Шотландия шіркеуінің қас қадамы биік жерде орналасқан және оның тік қондырғы мұнарасы бар. Бұл жағалауға қарап тұрған жерде 1326 жылы Шотландия королі Роберт I салған қамалдың қираған қалдықтары бар. Кнапдейл және Кинтайр аймақтарын байланыстыратын тасқын ені шамамен 2 километрді құрайды, бұрын қайықтарды Батыс Лох Тарберт көлінің басына дейін сүйреп апарған, ол көлге жуық 16 километрге созылған тар теңіз көлі. 19 ғасырдың соңында Ислай және Юраға теңіз саяхатын қысқарту үшін канал қазу туралы ұсыныс одан әрі дамытылмады.

Ұлттық велосипед жолы 75

Тарберт – NCR75 бағытының басталу нүктесі, бұл бағыт Тарберттен Глазго арқылы Эдинбургке дейін созылады. Ұлттық велосипед желісін Sustrans ұйымы күтіп бағдарлайды. NCR75 жолы Тарберттен Ковал түбегіндегі Портавадиге және Дуноннан (Ковал) Инверклайдтегі Горокке екі пароммен өтуді қамтиды. Кинтайр түбегіне жеткен соң, 78-ші ұлттық велосипед жолына (Каледония жолы) қосылуға болады.

Кинтайр жолы

Ауыл Шотландияның Ұлы жолдарының бірі – Кинтайр жолының бастапқы/соңғы нүктелерінің бірі болып табылады.

Туризм

Тарберт теңіз өнімдерімен танымал және жыл сайын теңіз өнімдері фестивалі өткізіледі. Теңіз өнімдері фестивалінен бөлек, Тарберт Шотландия сериясын да қабылдайды, ол әдетте жыл сайын мамыр айының соңғы апталарында өтеді. Бұл яхта жарысы Ұлыбританиядағы екінші ірі жарыс болып табылады және одан ірісі – Коуз аптасы ғана. Ең көп келушілер саны кезінде, ауылға яхтамен келгендер мен олардың яхталары көптеп толысады. Тарберт шілде айының соңында жыл сайынғы ойын-сауық жәрмеңкесін де өткізеді. 1800 жылдардың басында басталган Тарберт жәрмеңкесі бастапқыда фермерлер мен шаруалардың ірі қара мал, жүн және басқа да тауарларын айырбастайтын орны болған. Бірақ қазір бұл жәрмеңке толығымен ойын-сауыққа арналған, түрлі ойын атракциондары, ойын залдары және порттың қабырғалары бойында орналасқан жылдам тағам сататын орындарды қамтиды.

Басқару

Тарберт бірнеше деңгейдегі сайланған билікпен ұсынылған. Тарберт Аргилл және Бьют кеңесінде Солтүстік және Батыс Кинтайрмен бірге өкілдікке ие, сондай-ақ Скипнесс ауылымен бөлісетін қоғамдық кеңес пен қоғамдық трастысы бар. Тарберт және Скипнесс қоғамдық кеңесі – жергілікті және орталық билікке жергілікті пікірді жеткізуге міндетті ең төменгі деңгейдегі билік. Бұл Аргилл және Бьют кеңесі аумағындағы 60 қоғамдық кеңестің бірі. Аргилл және Бьют кеңесі Тарберт үшін бірыңғай жергілікті билік болып табылады, ол Лохгилпхедте орналасқан және жергілікті басқаруға жауапты атқарушы, қарастырушы және заң шығарушы орган. Шотландия Парламенті білім беру, денсаулық сақтау және әділет сияқты мәселелер бойынша өкілеттік алған, ал резервтік мәселелермен Ұлыбритания Парламенті айналысады. Тарберт ежелгі заманнан бері Дал Риатаның бір бөлігі болған. Ол өте ерте заманнан бері Аргиллшир графтығының шекарасында орналасқан. 1890 жылы Тарберт Аргилл округі кеңесінің билігіне көшкен, ол 1975 жылға дейін сақталды, одан кейін округтің орнын Стратклайд аймақтық кеңесі басты. 1975 жылдан 1996 жылға дейін Тарберт Шотландияның екі деңгейлі аймақтары мен округтері таратылғанға дейін Стратклайдтағы Аргилл округінің құрамында болды. 1996 жылдан бері ол Аргилл және Бьют кеңесі аумағының бөлігі болып табылады; Аргилл және Бьют кеңесі – жергілікті билік органы. Тарберт тіркеу мақсатында Аргиллширдің құрамында қала береді.

Демография

2001 жылғы Ұлыбритания халық санағы мәліметтері бойынша, Тарберт елді мекенінің (ауыл және кіші аймақ) халқы 1338 адамды құрады.

Көлік

A83 жолы Тарберттен Кемпбелтаунға дейін 37,8 миль (61 км) оңтүстік-батысқа қарай созылады. Ауылға Caledonian MacBrayne паромдық қызмет көрсетіледі, ол жазда Тарбертті Ковал түбегіндегі Портавадимен, ал қыста Арандағы Лохранзамен байланыстырады.