Кіріспе

Алмұрт ағашының түрі
Түрлер қорабы
|сурет=Pears.jpg
|сурет сипаттамасы=Жемісі бар қарапайым алмұрт бұтағы
|статусы=LC
|статус жүйесі=IUCN3.1
|статус дереккөзі=
|туысы=Pyrus
|түрі=communis
|авторы=L.
|синонимдер дереккөзі=

Бұл – қоңыржал аймақтардағы ең маңызды жемістердің бірі, және Еуропа, Солтүстік Америка және Австралияда өсірілетін алмұрттың көптеген сорттары осы түрден шығарылған. Тағы екі алмұрт түрі – Наши алмұрты (Pyrus pyrifolia) және қытайлық ақ немесе я алмұрты (Pyrus × bretschneideri) – Шығыс Азияда кеңінен өсіріледі.

Шығу тегі

Өсірілетін жалпы алмұрт (P. communis subsp. communis) екі жабайы алмұрт түршесінен тараған деп саналады, олар P. communis subsp. пирастер (син. P. pyraster) және P. communis subsp. кавказдық (син. P. caucasica) – бұл түршелер егілген алмұрттармен тоғысады. Зохари мен Хопфтың мәлімдемесінше, археологиялық дәлелдер осы алмұрттардың "егіс алдында көп бұрын жабайыдан жиналғанын" көрсетеді. Олар неолит және қола дәуіріндегі Еуропалық қоныстарда алмұрт қалдықтары табылыпты десе де, "алмұрт өсіру туралы сенімді ақпарат алғаш рет грек және рим авторларының еңбектерінде кездеседі". Теофраст, Катон және Плиний сынды жазушылар алмұрт өсіру және оны қаушап қою туралы мәліметтер келтіреді.

Өсіру

Жалпы алмұрт ағаштары алма ағаштарындай кеді емес, бірақ оларға жақын. Дегенмен, жеміс беруі үшін оларға қысқы суыту қажет. Көптеген көбелек құрттары алмұрт жапырақтарымен қоректенеді. Ең жақсы және тұрақты сапа үшін жалпы алмұрт жемісі піскен кезде, бірақ толық піспей жиналады. Ағашта пісіп қалған жемістер жинау алдында түсіп қалуы мүмкін, сондай-ақ оларды көгертпей жинау қиын. Алмұрттарды салқын сақтағанда пісіп жетілмеген күйінде жақсы сақтауға болады (және тасымалдауға да ыңғайлы), кейін пісіруге болады, бұл процеске блеттинг дейді. Кейбір сорттар, мысалы, Анжу бисері тек суыққа ұшырағанда ғана піседі. Ашытылған алмұрт шырыны – перри деп аталады. Ұлыбританияда "Перри" деген жер аты алмұрт ағаштарының бұрыннан бар екенін көрсетеді. Еуропалық немесе Азиялық алмұрттың салыстырмалы түрде аз сорттары әлем бойынша кеңінен өсіріледі. Саудадағы барлық алмұрттың көбісі – шамамен 20-25 еуропалық және 10-20 азиялық сорттардан тұрады. Еуропалық сорттардың көпшілігі Батыс Еуропадан, әсіресе Франциядан шыққан жабайы өсімдіктер немесе іріктелген сорттар. Азиялық сорттардың барлығы Жапония мен Қытайда пайда болған. Бартлетт (Уильямс) – әлемдегі ең көп таралған алмұрт сорты, АҚШ-тағы алмұрт өндірісінің шамамен 75% құрайды.