Кіріспе

Бисквит банкалары – бисквиттерді (мысалы, шай ішкен кезде берілетін) және кейбір кондитерлік өнімдерді қаптау және сатуға арналған пайдалы немесе әсемдік ыдыстар. 1831 жылы Хантли және Палмерс компаниясы ойлап тапқан, сондай-ақ континенталдық Еуропа мен француз Канадасында да пайда болған. Америка Құрама Штаттары мен ағылшын Канадасында танымалдылығы 20 ғасырдың соңында кеңірек тарады. Ұлыбританиядағы үйлердің 60% астамында бисквит банкасы бар. Олардың тартымды сыртқы түріне байланысты, қайырымдастық ұйымдары мен кейбір туристік орындар оларды ақша жинау құралы ретінде жиі пайдаланады, себебі көптеген сатып алушылар бисквит банкасына оның құнынан артық төлеуге дайын.

Тарих

Бисквит банкалары – қалаймен жалатылған болаттан жасалған банкалар. Олар қалаймен жұқа қабатталған болат жамылғылардан тұрады. Жамылғылар содан соң дөңгелене пішінделді. 1850 жылға қарай Ұлыбритания қалай пластинасын әлемдік деңгейде басым жеткізушіге айналды, бұл техникалық жаңарулар мен қалай кенінің көп бөлігін қамтамасыз ететін жеткізушілерге саяси бақылаудың нәтижесінде мүмкін болды. Бисквит банкаларын жасау – қалай пластинасын өндірудің үлкен индустриясының шағын, бірақ беделді бөлігі болды. 19 ғасырда оған сұраныс күрт өсті, бұл азық-түлік өндірісінің өндірістік деңгейде дамуымен, жаңа сақтау әдістерімен және тарату тәсілдерінің өзгеруімен тікелей байланысты болды. 1861 жылғы Лицензияланған азық сатушылар туралы заң азық-түлік тауарларын жеке-жеке қаптауға және сатуға рұқсат берген кезде британдық бисквит банкалары пайда болды. Баспаға арналған этикеткаларға қағазға салынатын салық алынып тасталғандықтан, қалай пластинасына тікелей басып шығару кең таралды. 1877 жылы патенттелген офсеттік литографияның жаңа әдісі күрделі пішіндес банкаларға көп түсті суреттерді басуға мүмкіндік берді. Huntley & Palmers компаниясы 1831 жылы әсем бисквит банкасын ойлап тапты. 1868 жылы Huntley & Palmers компаниясы Оуэн Джонстың дизайны бойынша лондондық De La Rue фирмасынан әсем бисквит банкасын тапсырыс берді. Баспаның алғашқы әдістеріне трансферлік әдіс (шамамен 1750 жылдан бері фарфор мен керамиканы безендіру үшін қолданылатын әдіс) және тікелей литографиялық әдіс кірді, ол сиямен жабылған тасты қалай жамылғысына тікелей қоюды қамтыды. Оның кемшілігі – дұрыс түс тіркесімін жасау қиын болды. Декоративті қалай пластинасын өндірудегі маңызды жаңалық – офсеттік литографиялық әдістің табылуы болды. Ол безендірілген тасқа резеңке жамылғыны жанастырудан және содан кейін металл бетіне алынған бейнені түсіруден тұрады. Бұрынғы баспа әдістерімен салыстырғандағы артықшылығы – кез келген түсті дұрыс орналастырып, қажет болған жағдайда тегіс емес бетке қолдануға болатындығы. Осылайша, Виктория дәуірінің соңында бисквит банкаларындағы ерекшелік болған әсем өрнектелген, түрлі-түсті суреттер техникалық тұрғыдан мүмкін болды. Ең экзотикалық суреттер 20 ғасырдың басында, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жасалды. 1920-1930 жылдары өндіріс құны айтарлықтай өсті және бисквит банкаларының дизайны көбінесе консервативті болды, тек Рождестволық нарыққа бағытталған және негізінен балаларға арналған банкалар бұл ережеден тыс болды. Суреттер көбінесе халықтың қызығушылықтары мен талғамын көрсететін. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, әсем қалайдан жасалған бұйымдарды өндіру тоқтатылды және 1945 жылы соғыс аяқталғаннан кейін бұл әдет бұрынғыдай танымал болмады. Ескі бисквит банкаларын әртүрлі мұражайларда табуға болады және олар коллекционерлер арасында бағалы заттарға айналды.

Үйге арналған көркемөнер туындылары

Бисквиттің қораптары әрқашан тек ыдыс қана емес, одан да артық болған. Өндірушілер бисквиттер желінгеннен кейін де ұзақ жылдар бойы қуаныш сыйлайтын өнімдер жасауды көздеді. 1890 жылдардың соңында нақты нысандарға ұқсас қораптар жасала бастады. Бастапқы қораптар тоқыма себеттерге ұқсаған, бірақ бірте-бірте әртүрлі көркем туындылар пайда болды. Бисквит қораптары енді тек қана балаларға арналған Рождестволық базардағы тауар емес еді. Олар орта таптың үйі үшін пайдалы әрі әсем безендіру бөлігіне айналды. Бисквиттері желінген соң, қытай вазаларының көшірмелерін де сол мақсатта пайдалануға болар еді. Порцеландан, Веджвуд қыштан немесе әсем ағаштан жасалған қораптар, сәнді үйлер мен мұражайларда кездесетін керемет заттарды нақты бейнеледі. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде безендірілген бисквит қораптарын жеткізу тоқтатылды. Соғыс шектеулері алынғаннан кейін көптеген өндірушілер "әсем" қораптарды қайтадан өндіруге құлшынбады. Алайда балалар нарыққа зор ықпал етіп, әсем әрі күрделі пішінді қораптардың жасалуын қамтамасыз етті.

Бисквит қораптары

Британдық бисквит өндірушілер дүкендерге үлкен металл қораптарда жиналған бисквиттерді жеткізетін, көбінесе олардың салмағы жеті фунт (3,2 килограмм) болатын. Бұл қораптар дүкенде көрнекті орынға қойылатын, ал дүкенші әрбір клиентке қажетті мөлшерде бисквитті қағаз қапқа салып беретін. Кейбір қораптардың қақпағында шыны терезесі болғандықтан, клиенттер ішіндегі бисквитті көре алатын.