Кіріспе

Мысыр және Суданның Валиі (1822–1863)

Мұхаммед Саид Паша (17 наурыз 1822 – 17 қаңтар 1863) – 1854 жылдан 1863 жылға дейін Мысыр мен Суданның Валиі болды, ресми түрде Осман сұлтанына бағынышты болғанмен, іс жүзінде дербес билік жүргізді. Оның кезінде Суэц каналын салу жұмыстары басталды.

Өмірбаян

Мұхаммед Әли пашаның төртінші ұлы болды. Әли паша ұлының денесі мықты болуын және семіздіктен арылуын қалап, оған күн сайын екі сағат жаттығу жасауды және өте қарапайым диета ұстануды бұйырды. Баланың адалдығын сақтау үшін, ол француз консулы Матье де Лессепстің үйіне ғана баруға рұқсат берді. Жас ханзада Матьедің ұлы Фердинандпен дос болып, "екені де көп мөлшерде спагетти жеп қуанатын. Осы жақындық пен макаронға деген құштарлық Мұхаммед Саидты патшалық дастарханның аз тамағынан кейін қарны ашқанда француз консулдығына асығып баруға итермеледі". Содан кейін, жас египеттік Парижде білімін жетілдіру үшін Парижге жіберілді, онда ол қайтадан Лессептердің үйіне жиі баратын. Саидтың билігі кезінде бірнеше заң, жер және салық реформалары жүзеге асырылды. Батыс елдерінен алынған қарыздар арқылы Мысыр мен Суданның инфрақұрылымы да жаңартылды. 1854 жылы Суэц каналына жер беру туралы алғашқы келісімшарт француз кәсіпкеріне, оның ескі досы Фердинанд де Лессепске берілді. Британдықтар француздың канал салуына қарсылық көрсетіп, Осман империясын екі жыл бойы рұқсат бермеуге көндірді. Саид 1856 жылдың 5 қаңтарында канал салуға келісімшартқа қол қойды. Саидтың билігі кезінде шейхтердің ықпалы шектелді, көптеген бедуиндер көшпелі шабуылдарға қайта оралды. 1854 жылы ол Египет банкін құрды. Сол жылы Мысырдың алғашқы стандартты темір жолы Нил өзенінің Розетта саласымен Кафр-эль-Зайят пен Александрия арасында ашылды. Сонымен қатар, ол Хедвиал пошта желісінің алдағысы Меджидиени құрды. Саидтың мұрагері Ахмад Рифаат 1858 жылы Кафр-эль-Зайятта, ол отырған темір жол вагоны суға түсіп, Нилге құлағаннан кейін қайтыс болды. Сондықтан, Саид 1863 жылдың қаңтарында қайтыс болғаннан кейін оның орнына оның жүрегі туысы Исмаил келді. Жерорта теңізіндегі Порт-Саид порты оның құрметіне аталған. Ол екі рет үйленді, бірінші әйелі Инжи Ханимнан бір ұлы Ахмед Шериф Паша, екінші әйелі Мелекбер Ханимнан екі ұлы Махмуд Бей және Мохамед Тусун Паша дүниеге келді. Ол Каирдегі Имам әл-Шафиидің корольдік мазарында, Хаш әл-Башада жерленді.