Кіріспе
Америкалық азаматтық құқықтар белсендісі және пастор
Уайат Ти Уокер (16 тамыз, 1928 – 23 қаңтар, 2018) – афроамерикалық пастор, ұлттық азаматтық құқықтар жетекшісі, теолог және мәдени тарихшы. Ол Мартин Лютер Кингтің штаб бастығы болды, ал 1958 жылы Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясының (SCLC) алғашқы кеңесінің мүшесі болды. 1958 жылы "Расалық теңдік үшін Конгресс" (CORE) бөлімін құруға көмектесті. 1960 жылдан 1964 жылға дейін SCLC атқарушы директоры ретінде Уокер осы ұйымды ұлттық деңгейде танымал етуге көмектесті. Уокер өзінің ұстазы Б.Г. Кроулидің дәрісін тыңдады, ол Бруклинде баптист пасторы және Нью-Йорк штатының судьясы болған. Уокер Вирджиния штатының Петерсбург қаласындағы тарихи Гиллфилд баптистік шіркеуінде пасторлық қызметін бастады, осы арқылы Азаматтық құқықтар қозғалысына қатысты. 37 жыл бойы Уокер Нью-Йорк штатының Харлем қаласындағы Кәнән баптистік шіркеуінің аға пасторы болды, сонымен қатар Оңтүстік Африкадағы апартеидке қарсы күресу үшін Африканың діни әрекеттер желісін бірлесіп құрды және Орталық Харлем жергілікті даму корпорациясының төрағасы болды.
Вирджиния
Уокер Массачусетс штатында дүниеге келді, негізінен Нью-Джерсиде өсті, онда ол Мерчантвилл орта мектебінде оқыды және Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Вирджиния Юнион университетінде білім алды. Білімін аяқтағаннан кейін, 1953 жылы Уокер тарихи Гиллфилд баптист шіркеуінің пасторы болып тағайындалды, ол Петербург, Вирджиниядағы екінші ескі афроамерикандық шіркеу және елдегі ең көне шіркеулердің бірі. Әлеуметтік әділет үшін күресіп, сегрегацияға қарсы тұрғаны үшін ол көп рет тұтқындалды, алғаш рет Петербургтегі «ақтарға» арналған кітапханаға афроамерикандық топты алып кіргені үшін. Оның «көзге түсетін» және еркелейтін стилі, Роберт Э. Ли туралы Дуглас Сауталл Фрименнің құрметті биографиясын «аламын» деп тырысқанда «көңілді дүрлістің» себебі болды. 1953 жылы Уокер Ли паркіндегі қоғамдық бассейнге қол жеткізу үшін федералды сотқа шағымданушы азаматтармен жұмыс істеді. Қала 1954 жылы паркті біріктірудің орнына жапты. Кейіннен парк қайта ашылды, бірақ қала енді бассейнді пайдаланбады. Уокер Вирджиниядағы екі ірі азаматтық құқықтар ұйымын басқарды: ол Ұлттық түсті адамдар қауымдастығының (NAACP) Петербург бөлімшесінің президенті болып бес жыл қызмет етті және 1958 жылы ол бірлесіп құрған Нәсілдік теңдік конгресінің (CORE) штаттық директоры болды. Уокер сондай-ақ Алабамадағы Монтгомериді жақсарту қауымдастығының (MIA) үлгісі бойынша Петербургті жақсарту қауымдастығын (PIA) құруға көмектесті. Ол сегрегацияға қарсы стратегияларды әзірледі, оның ішінде өз қызметін жариялауды да қамтыды. 1960 жылдың мамыр айына қарай PIA-ның 3000 мүшесі болды. 1960 жылы Trailways автобус терминалында отырып наразылық көрсету арқылы Уокер және PIA мүшелері Петербургтегі және Вирджинияның басқа бірнеше қалаларындағы асханаларды десегрегациялау туралы Автобус терминалы мейрамханаларының президентімен келісімге келді. Бұл 1961 жылы «Азаттық саяхатшылары» келгенге дейін бір жыл бұрын орындалды. Осы жылдар ішінде Уокер азаматтық құқықтар қозғалысында доктор Мартин Лютер Кингке жақын болды және кейіннен оның бас штабы болды. 1957 жылы Уокер Оңтүстік Христиандық көшбасшылық конференциясын (SCLC) құруға көмектесті. 1958 жылы Кинг Уокерді SCLC кеңесіне сайлады. Уокер келесі екі жылды Вирджинияда NAACP және CORE-мен болған қызметі арқылы штаттағы дін қызметкерлерімен байланыс желісін пайдаланып, ұйымды құруға арнады. Ықпалды менеджер Уокер (PIA-дан Дороти Коттон және Джеймс Вудтың көмегімен) әкімшілік және қаржы жинауды жақсартты және қызметкерлердің кең ауқымды қызметін үйлестірді. Бұл оқиғалар ұлттық БАҚ-тың назарын аударды және кеңінен жарияланды, Уокер Роберт Пенн Уорренмен «Негр үшін кім сөйлейді?» кітабы үшін сұхбаттасқанда егжей-тегжейлі айтқандай. Бұл қозғалысқа және оның мақсаттарына американдық азаматтар мен Кеннеди әкімшілігінен ұлттық қолдау алу үшін маңызды болды. Гарлемде болған жылдары ол музыка мен әлеуметтік қозғалыстар және қоғамдық даму арасындағы байланыс туралы кітаптар жазды және жариялады.
Вирджинияға оралу
37 жыл аға пастор қызметін атқарғаннан кейін, Уокер 2004 жылы Қанахан баптистік шіркеуінің құрметті пасторы атағымен зейнетке шықты. Өмірінің соңғы жылдарын Вирджиния штатында өткізіп, Ричмондтағы Вирджиния университетінің Сэмюэль ДеВитт Проктор теология мектебінде оқытумен айналысты.
Мемлекеттік білім беру реформасы және жарғылық мектептер
Харлемдегі және басқа да жетіспейтін аудандардағы дәстүрлі мемлекеттік мектептердің үнемі сәтсіздікке ұшырауынан кейін Уокер 1998 жылы Нью-Йорк штатының чартерлік мектептер туралы заңын қабылдауға көмектесті. 1999 жылы ол кәсіпкер-меценат Стив Клинскимен бірлесіп, Нью-Йорк штатында алғашқы чартерлік мектепті құрды, ол қазір Уолтер Сисулудың (Нельсон Манделаның серігі) және доктор Уокердің құрметіне Гарлемнің Сисулу Уокер чартерлік мектебі деп аталады. Бұл мектеп 1999 жылы заңның күшке енген алғашқы жылында ашылған Нью-Йорктегі үш чартерлік мектептің бірі болды және сол жылдан бері сақталған жалғыз мектеп. Мектеп қоғамдық басқаруда және Гарлемнің 5-ауданындағы дәстүрлі мемлекеттік мектептерге қарағанда айтарлықтай жақсы нәтижелер көрсетіп отыр, осы ауданда мектептің көптеген оқушылары тұрады. Сисулу Уокердің құрылуы мен тарихы Мэри Баундстың "Харлемде нұр шашырады" кітабында сипатталған, ол 2015 жылы ең жақсы ғылыми-танымдық шығарма үшін Филлис Уитли сыйлығын жеңіп алды. Уокер осы кітапқа алғысөз жазды. Уокер Вирджиниядағы үйінен чартерлік мектептер реформасын қолдауды жалғастыруда. 2016 жылы ол Ұлттық чартерлік мектептер альянсынан өмірлік жетістіктері үшін сыйлық алды. Бұл сыйлық бұрын бір рет қана – президент Билл Клинтонға берілген. 2016 жылдың қыркүйегінде Уокер RealClearLife.com сайтына эксклюзивті сұхбат берді, онда ол чартерлік мектептерді осы заманғы маңызды азаматтық құқық мәселесі ретінде қолдағанын айтты және доктор Кинг те чартерлік мектептерді қолдаған болар еді деген сенімін білдірді.
Расалық теорияға қарсылық
2015 жылдың қыркүйегінде Уокер Стив Клинскимен бірге Real Clear Politics үшін эссе жазды. Бұл эсседе Уокер мен Клински барлық адамдарға, нәсілге қарамастан, жеке тұлғалар ретінде құрметпен қарау қажеттігін айтты және адамдарды негізінен нәсілдік топтардың мүшелері ретінде жіктеуші сыншыл нәсіл теориясы сияқты теорияларға қарсылық білдірді.
Жеке өмір және өлім
1950 жылдың желтоқсан айында Уокер Тереза Энн Уокерге үйленді. Уокер 2018 жылдың 23 қаңтарында Вирджиния штатының Честер қаласындағы үйінде 89 жасында дүние салды.