Кіріспе

АҚШ евгенигі Чарльз Матиас Гёте (28 наурыз 1875 – 10 шілде 1966) – американдық евгенист, кәсіпкер, жерді дамытушы, қайырымдылық жасаушы, табиғатты қорғаушы, Солтүстік Калифорния евгеникалық қоғамын құрған және Калифорния штатының Сакраменто қаласында өмір бойы тұрған адам.

Ерте өмір

Чарльз М. Гёте 1875 жылғы 28 наурызда Калифорния штатының Сакраменто қаласында дүниеге келген. Ол өзінің тегін "Гей-ти" деп айтқан. Гётетің ата-анасы 1870 жылдары Германиядан Калифорнияға көшіп келген. Бала кезінде Чарльз ауыл шаруашылығына, биологияға және адам денесіне қызығушылық танытқан. Ол күнделігіне тамақтану мен жаттығуларын жазып, режимі жеткіліксіз болған күндерді бөліп көрсеткен. Ұлттық саябақтар қызметі Гётеге осы саладагы еңбегі үшін "Құрметті бас натуралист" атағын берді. Оның ұраны: "Жол бойындағы нәрсені кітаптай оқып үйрен". Гёте халықты табиғаттың эволюциясы туралы білім алуға шақырды, сонымен қатар түрлі өсімдіктер мен жануарлар туралы білуге көп уақыт арнады. Гёте қайтыс болғанда, оның 24 миллион долларлық мүлкінің ең ірі бөлігі CSUS-қа бұйырды.

Эвгеника туралы пікірталас

Чарльз Гёте 1920 жылдары Аризонаға жақын жерде жұмыс істеді, денсаулық мәселелеріне назар аударды. Гёте белгілі бір этникалық топтарға қатысты өз нанымдарын түсіндіретін шағын үнқатыстар таратты. Гёте сонымен қатар евгеника бойынша өз пікірлерін білдірген бірнеше журналдардың жариялануына қатысты. Гёте Survey Graphic журналымен байланысты болды және кеңес мүшесі ретінде қызмет етті. Журнал 1916 және 1917 жылдары Мексикадағы тиф карантині туралы ақпарат жариялаған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Нюрнбергтегі соғыс қылмыстарына қатысты сотталу кезінде нацистік шенеуніктер жаппай стерилизацияларын АҚШ-ты өздерінің шабыт көзі ретінде көрсету арқылы ақтауға тырысты. 1965 жылы CSUS жаңа ғылыми ғимаратқа оның есімін беруге әрекеттенді, бірақ студенттер мен оқытушылар бұл әрекетке қарсы шықты. 2008 жылдың 29 қаңтарында Сакраменто округінің қадағалаушылар кеңесі оның есімін Сакраменто округіндегі ең жұқ жүретін саябақтардың бірінен алып тастады. 2008 жылдың 25 сәуірінде "Сакраменто Би" газеті интернет дауыс берушілер мен округтік саябақтар комиссиясының келісімімен саябақтың "Ривер Бенд Парк" деп аталатынын хабарлады.

Жеке өмір

1903 жылы Чарльз Гёте Мэри Глайдқа үйленді. Глайд бай отбасынан шыққан, ал Гёте Мэридің ұсынысын қабылдамас бұрын, оған тоғыз рет үміттенді. Гёте айтуынша, оның әйелі Мэри оның ұсыныстарын қабылдамаған, себебі ол оның байлығына ғана қызығушылық танытады деп қорқыпты. Сонымен қатар, ол өзінің бала тумауымен күресіп жүргендіктен оның әрекеттерін қабылдамады. Гётелер бірнеше ранчо иеленді және қор нарығына ақша салды, нәтижесінде бай және табысты отбасыға айналды. 1946 жылы қайтыс болған кезде Мэридің мүлкі 1,5 миллион долларға бағаланды. Оның күйеуі Чарльз Гёте 1966 жылғы 10 шілдеде қайтыс болғанда 24 миллион долларлық мүлікке ие болды. Чарльз Гёте баласыз болды, бұл Мэридің бала тумауымен байланысты болды деп есептеледі.