Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі. Scolymus maculatus – Астра тұқымдасына жататын тікенді, бір жылдық өсімдік. Ол Оңтүстік Еуропа, Оңтүстік-Батыс Азия және Солтүстік Африканың Жерорта теңізі аймағында, сондай-ақ Канар аралдарында табиғи түрде өседі. Оның қанат тәрізді тікенді жапырақтары мен сабақтарында тікенді қанаттары бар, екеуінде де ақ шеттік тамырлар кездеседі. Сары гүлшоғырлары сабақтардың ұшында жалғыз немесе бірнешеу болып орналасқан, оларды бестен астам жапырақшалар қоршап тұрады. Бұл өсімдік француз тілінде scolyme taché, итальян тілінде cardogna macchiata, испан тілінде cardo borriquero, португал тілінде escólimo malhado, иврит тілінде חוח עקוד және араб тілінде سنارية حولية деп аталады. Ағылшын тілінде оны дақты алтын қызылқұм немесе дақты ұлу қызылқұмы деп атайды.
Scolymus maculatus is a spiny annual plant in the family Asteraceae, native to the Mediterranean region in southern Europe, southwest Asia, and northern Africa, and also the Canary Islands. It has pinnately incised prickly leaves and prickly wings along the stems, both with a white marginal vein. The yellow flowerheads stand solitary or with a few together at the tip to the stems, and subtended by more than five leaflike bracts. The plant is known as scolyme taché in French, cardogna macchiata in Italian, cardo borriquero in Spanish, and escólimo malhado in Portuguese, חוח עקוד in Hebrew and سنارية حولية in Arabic. In English it is called spotted golden thistle or spotted oyster thistle.
Сипаттама
Scolymus maculatus – биіктігі 1½ м-ге дейін жететін тікенді, шөптесін бір, екі жылдық немесе көп жылдық өсімдік, оның құрамында сүтті шырыш бар. Оның жиырма хромосомасы бар (2n=20).
Тамыр, сабақ және жапырақ
Сабақтары бойында үздірілмейтін тікенді қанаттар орналасқан. Толқынды жапырақтары көбінесе жұмыртқа пішіндес, әдетте 9–14 см ұзындығында болады, олардың айқын ақ тамырлары бар, олар қауырсын тәрізді бөлінген, сабақтар бойында кезектесіп орналасқан, тісті шеттері тікендермен ұшталған және контурының барлық жағынан ақ тамырмен шеңберленген.
Гүлденуіш, гүлдері мен жемістері
Гүлшоғырлары сабақтың ұшында немесе жоғары жапырақтарының тармақтарында орналасқан. Олар домалақ топтамаларға жиналған, олардың астында бестен астам жапырақша тәрізді гүлқалқанша жапырақтары болады. Әрбір гүлшоғыры, әдетте 11-18 мм ұзындықтағы, бірнеше қатарға орналасқан, сыртқылары қағаз тәрізді және ішкілерінен қысқа, жапырақша тәрізді және ақ қағаз жиекті көптеген тікенді гүлқалқанша жапырақтарынан тұратын гүлқаппен қоршалған. Бұл гүлдердің ортақ гүлдік төсегін (немесе қабығын) қоршап тұрады, ол көбінесе 7-11 мм диаметрлі, конус тәрізді пішіндес және сабан немесе палея деп аталатын жұмыртқа тәрізді қағаз жапырақшалармен жабылған. Оның ішінде дорсальды қысылған тұқымшалар орналасқан, олардың әрқайсысы палеямен қапталған, сыртқы қатарлары ішкілерінен биік. Тұқымшалардың үстінде паппус жіпшелері жоқ. Сары, тілше тәрізді гүлдің ұзындығы әдетте 17-24 мм, бес тіспен аяқталады және түтігінде қара түктер бар.
Экология
Scolymus maculatus - нитрофильді өсімдік, күн сәулесі мол немесе жартылай көлеңкелі жерлерде, мысалы, тыңдалған немесе тасталған егістіктерде, арықтар мен жол жиектерінде терең, құнарлы, бірақ бұзылған сазды топырақтарды жақсы көреді. Ол көбінесе 700 метрден төмен биіктікте және 15 күннен аз қырау болатын жағалау аймақтарында ғана кездеседі. Израильде ол орманды және бұталы жерлерде, дала мен шөлдерде, сондай-ақ Хермон тауының таулық өсімдігінде өседі. Гүлдері мамырдан тамызға дейін гүлдейді. Екі жынысты гүлдер жәндіктер арқылы тозаңданады.