Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бенедикт монахы және музыка теоретигі (шамамен 850 – 930 жж.)
Benedictine monk and music theorist (c. 850 – 930)
Гюкбальд (шамамен 840 немесе 850 – 20 маусым 930; сондай-ақ Гюкбальд немесе Гюбальд) – музыкалық теоретик, ақын, композитор, мұғалім және агиограф ретінде белсенді қызмет еткен бенедикт монахы. Ол ұзақ жылдар бойы Сент-Аманд аббаттығымен байланысты болғандықтан, көбінесе Сент-Амандтық Гюкбальд деп аталады. Боэцийдің "De Institutione Musica" еңбегіне терең ықпал еткен Гюкбальдтың "(De) Musica" еңбегі, бұрын "De harmonica institutione" деп белгілі болған, ежелгі грек музыка теориясы мен қазіргі Грегориан әнін көптеген ноталанған мысалдар арқылы үйлестіруді мақсат етеді. Каролинг дәуірінің маңызды музыка теоретиктерінің бірі, ол, әдетте, Реомдық Аурелианмен, "Музика энхириадис" еңбегінің авторсыз авторымен және басқа музыка теориялық мәтіндердің авторларымен – "Commemoratio brevis", "Alia musica" және "De modis" еңбектерімен бір замандас болды.
Hucbald (c. 840 or 850 – 20 June 930; also Hucbaldus or Hubaldus) was a Benedictine monk active as a music theorist, poet, composer, teacher, and hagiographer. He was long associated with Saint Amand Abbey, so is often known as Hucbald of St Amand. Deeply influenced by Boethius' De Institutione Musica, Hucbald's (De) Musica, formerly known as De harmonica institutione, aims to reconcile ancient Greek music theory and the contemporary practice of Gregorian chant with the use of many notated examples. Among the leading music theorists of the Carolingian era, he was likely a near contemporary of Aurelian of Réôme, the unknown author of the Musica enchiriadis, and the anonymous authors of other music theory texts Commemoratio brevis, Alia musica, and De modis.
Өмір
Солтүстік Францияда 840 немесе 850 жылдары туған Гекбальд Эльнон абаттығында (кейіннен 7 ғасырдағы негізін қалаушысының құрметіне Сент-Аманд абаттығы деп аталды) оқыды, онда оның ағасы Мило Дорник епархиясындағы оқулардың бас шебері (scholasticus) болды. Ол квадривиум ғылымдарында, соның ішінде практикалық музыкада тез жетістіктерге жетті. 11 ғасырдағы мақтаулы біографиялық есепте айтылғандай, ол ерте жасында әкесінің қызғанышын оятқан қасиетті Андрейге арналған гимн жазды. Осыдан кейін Гекбальд Сент-Амандтан кетуге және Невер епископынан қорғаныш іздеуге мәжбүр болды. Ол сондай-ақ болашақ ұстаздар Ремигий Оксерский мен Герик Оксерскийпен бірге оқыды, мүмкін, сот философы Иоганнес Скотт Эриугенаның шәкірті болған. 872 жылы ол Сент-Амандқа ағасының монастырлық мектебінің директоры лауазымын мұрагерлік етіп қайта оралды, олардың татуласқаны болжамдалады. 883 және 900 жылдар аралығында Гекбальд нормандардың шабуылынан зақымданған немесе қираған музыка мектептерін реформалау және қайта құру үшін бірнеше миссияға қатысты, олардың ішінде Сент-Бертин және Реймс мектептері болды. Алайда, 900 жылы ол Сент-Амандқа қайтып келді және 930 жылдың 20 маусымында қайтыс болғанға дейін сонда тұрды.
Born in northern France, about 840 or 850, Hucbald studied at Elnone Abbey (later named Saint Amand Abbey, after its 7th century founder) where his uncle Milo was chief master of studies (scholasticus), in the diocese of Doornik. He made rapid progress in the sciences of the quadrivium, including that of practical music, and, according to a laudatory 11th century biographical account, at an early age composed a hymn in honour of St Andrew, which met with such success as to excite the jealousy of his uncle. It is said that Hucbald in consequence was compelled to leave Saint Amand and to seek protection from the bishop of Nevers. He was also a companion of studies of such future masters as Remigius of Auxerre and Heiric of Auxerre, perhaps as a disciple of the court philosopher Johannes Scottus Eriugena. In 872 he was back again at Saint Amand as the successor in the headmastership of the monastery school of his uncle, to whom he would have been presumably reconciled. Between 883 and 900 Hucbald went on several missions to reform and reconstruct schools of music damaged or destroyed by the Norman, including those of St. Bertin and Rheims. In 900, however, he returned to Saint Amand, where he remained until his death on 20 June 930.
Музыка теориясы
Гюкбальдқа нақты авторлық деп айтуға болатын жалғыз теориялық еңбек – оның «Музикасы» (бұрын «De harmonica institutione» деп аталған), шамамен 880 жылы жазылған. Бұл еңбек Боэцийдің және оның арқылы Птолемейдің еңбектерінен күшті әсер көргенін көрсетеді. Герберттің «Scriptores de Musica» еңбегінде маңыздылығы шамалы басқа жазбалармен бірге жарияланған «Musica enchiriadis» музыкалық ғылымның толық жүйесін және нотацияға қатысты нұсқауларды қамтиды. Алайда, бұл еңбек сол шамада басқа жерде пайда болғаны және оның авторлары белгісіз, бірақ осы зияткерлік ортаға жататын адамдар екені дәлелденді. Бұл еңбек, ең алдымен, қазіргі кезде Дасейялық нотация деп аталатын жаңа нотация түрі туралы мақаласы және батыс полифониялық музыкасының ең алғашқы жазбасының оқылмалы түрі үшін танымал.
The only theoretical work which can positively be ascribed to Hucbald is his Musica (formerly known as De harmonica institutione), probably written about 880. The work shows considerable influence from the writings of Boethius, and by extension Ptolemy. The Musica enchiriadis, published with other writings of minor importance in Gerbert's Scriptores de Musica, and containing a complete system of musical science as well as instructions regarding notation, has now been proved to have originated elsewhere about the same time and to have been the work of unknown writers belonging to the same intellectual milieu. This work is celebrated chiefly for an essay on a new form of notation described today as Daseian notation and its readable transmission of the first record of Western polyphonic music.
Композициялар
Бірнеше қасиетті туындыларды Хакбальд жазған деп сеніммен айтуға болады, ал кейбіреулері Винчестер тропарийінде және Сарум антифонарында табылады. Әдеби деректер оның қазір жоғалып кеткен көптеген басқа да еңбектерін жазғанын көрсетеді.
A few sacred compositions can be somewhat securely attributed to Hucbald, some are found in the Winchester Troper and Sarum antiphoner. Literary sources suggest that he wrote many other now lost works.
Басқа жұмыстар
Музыкалық шығармаларынан өзге, Гекбальд оқылуға арналған әдеби поэзия да жазды. Классикалық латын тіліндегі екі өлең сақталған. Олардың бірі – 146 жолдан тұратын "Эклога де кальвис" поэмасы, ол толыққанды шаштың артықшылықтарын мақтайды, және оның әр сөзі "calvus" ("толыққанды") сөзінің бірінші әрпі – C әрпімен басталады. Атақты толыққанды адамдардың тізіміне патшалар, генералдар, ақындар, дәрігерлер және тіпті апостол Павел кіреді. Поэма, Карл Толыққандының тұсында жазылған болуы мүмкін, бірақ оған арналғаны туралы кең таралған пікірді қолдайтын ешқандай дәлел жоқ. Керісінше, қолжазбалардағы жұмыстың алдындағы 54 жолды кіріспе өлең оны Майнц архиепископы Хаттоға арнап жазылғанын нақты көрсетеді. "Эклога де кальвис" Ренессанс кезеңінде кеңінен таралды: 16 ғасырдың бірінші жартысынан бастап кем дегенде алты басылған нұсқасы белгілі. Эразм өзінің бір әңгімелерінде оның аллитерациялық жолдарын ділдеуге қарсы ем ретінде оқуға ұсынады. Екінші гексаметрлік туынды, "De diebus Aegyptiacis", жылдың әр айындағы жаман күндерді тізімдейтін қысқа астрологиялық өлең. Гекбальд сонымен қатар көптеген әулиелердің өмірбаянын жазды.
In addition to his musical works, Hucbald also wrote literary poetry intended to be read rather than sung. Two poems in classical Latin hexameters survive. One is the remarkable Ecloga de calvis, a poem of 146 lines in praise of baldness, in which every word begins with the letter C (the first letter in the word calvus, "bald"). The catalogue of illustrious bald men includes kings, generals, poets, doctors, and even the apostle Paul. Although the poem was probably written during the reign of Charles the Bald, there is no evidence to support the common assumption that it was dedicated to him, and a separate 54 line prefatory poem that precedes the work in the manuscripts explicitly dedicates it to Hatto, the archbishop of Mainz. The Ecloga de calvis circulated widely during the Renaissance: at least six printed editions are known from the first half of the 16th century, and Erasmus in one of his dialogues recommends recitation of its alliterative lines as a cure for stuttering. The other hexameter work, De diebus Aegyptiacis, is a short astrological poem listing the days of ill omen in each month of the year. Hucbald also wrote a number of prose saint's lives.