Порт-Фейри тарихы: британдық колонияға дейін Pyipkil тайпасының өмірі, Peek Whurrong тілі, балық аулау құрылыстары (yereroc) және су өткізгіш каналдар (vam).
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19-ғасырдағы британдық отарлаудан бұрын, Порт-Фейри аймағы, сол кезде Пипкил немесе Уммут деп аталатын, Пипкил гундитдж руының мекені болған, олар Ярер гундитдж деп те танылған. Олар Пек-Вурронг тілінде сөйлеген. Аймақтың экологиясы тығыз Банксия өсімдіктері басымды бұталы жерлер мен үлкен батпақтардан тұрған. Пипкил гундитдждер арықтарға тас және ағаштан жасалған, ерерок деп аталатын балық аулау тоғандарын салып, балық пен балық аулаған. Батпақтарды кептіру үшін "вам" деп аталатын каналдар қазып, балық аулауға арналған тоқымадан жасалған "арабин" деп аталатын құбырлар жасаған. 1828 жылы "Фейри" (капитан Джеймс Вишарт) кемесінің экипажы шығанаққа қазіргі атауын берген деседі. Себебі, "Порт-Фейри" деген ат 1835 жылға қарай кеңінен қолданысқа енген. 1835 жылы Джон Гриффитс кит аулау стансасын құрды, ал 1839 жылы дүкен ашылды. 1843 жылы Сиднейдегі заңгер Джеймс Аткинсон арнайы сараптама жүргізіп, қалада жер сатып алды. Ол батпақтарды кептіріп, жерді бөліп, жалға берді және Мойн өзенінде порт салды. Қалаға өзінің туған жері Ирландияның атымен "Белфаст" деп ат қойды. 1840 жылдары мал өсірушілер мен аборигендер арасында елеулі қақтығыстар болды. 1842 жылы Порт-Фейри маңындағы 27 мал өсіруші Порт-Филип округінің басшысы Чарльз Латробқа "туған жердің" көптеген "бұзықтықтарын" хабарлап, үкіметтен қауіпсіздік беруді сұраған хатқа қол қойды. Кейіннен Еумералла соғыстары деп танылған бұл қақтығыстар, Викторияның батыс округіндегі жерді пайдалану және ресурстар үшін дәстүрлі иелер мен еуропалықтар арасындағы күрестің бір бөлігі болды. Пошта бөлімі 1837 жылы немесе 1843 жылдың 1 шілдесінде "Порт-Фейри" деген атпен ашылды, бірақ 1854 жылдың 1 қаңтарында "Белфаст" деп өзгертілді, ал 1887 жылдың 20 шілдесінде бастапқы атауына қайта оралды. Аймақта ауыл шаруашылығы дамыды, ал Белфаст маңызды көліктік хабқа айналды. 1857 жылы қалада 2190 адам тұрды. 1887 жылы парламенттік акті бойынша қала "Порт-Фейри" деп қайта аталды. 1890 жылы қалаға теміржол тартылды, бірақ 1977 жылы жабылды. Одан Порт-Фейриден Ворнэмбуылға дейінгі теміржол жолы жасалды. Порт-Фейри әкімшілік соты 1990 жылдың 1 қаңтарында жабылды.
Prior to British colonisation in the 19th century, the Port Fairy area, then known as Pyipkil or Ummut, was inhabited by the Pyipkil gunditj clan, also known as the Yarrer gunditj. They spoke the Peek Whurrong language. The region's ecology consisted of dense Banksia dominated bushland and large swamps. The Pyipkil gunditj constructed stone and timber fishing weirs called yereroc across creeks to catch fish and eels. They also cut canals called vam to drain swamps and made woven eel pots called arabine to trap eels. The crew of the sealing cutter The Fairy (Captain James Wishart) reportedly gave the bay its current name in 1828. Whatever its origins, the name "Port Fairy" had come into general use by 1835. John Griffiths established a whaling station in 1835, and a store opened in 1839. In 1843 James Atkinson, a Sydney solicitor, purchased land in the town by special survey. He drained the swamps, subdivided and leased the land, and built a harbour on the Moyne River. He named the town "Belfast" after his hometown in Ireland. In the 1840s significant conflict between pastoral squatters and Aboriginal people occurred. 1842 saw 27 squatters from the Port Fairy neighbourhood signing a letter to Charles Latrobe, the Superintendent of the Port Phillip District, reporting many "outrages" committed by the "natives" and requesting the government provide security. These clashes, later known as the Eumeralla Wars, formed part of the battle over land use and resources between traditional owners and Europeans across the Victoria's western district. The post office opened either in 1837 or on 1 July 1843 as "Port Fairy", but was renamed "Belfast" on 1 January 1854 before reverting to the original name on 20 July 1887. Agriculture developed in the region, and Belfast became an important transport hub. By 1857 the town had a population of 2,190. In 1887 the town was renamed "Port Fairy" as a result of an Act of Parliament. A railway extended to the town in 1890, but closed in 1977. It has been converted into the Port Fairy to Warrnambool Rail Trail. The Port Fairy Magistrates' Court closed on 1 January 1990.
Дәстүрлі меншік
Порт-Фейри орналасқан аймақтың ресми түрде танылған дәстүрлі иелері – Шығыс Маар халқы, оларды Шығыс Маар абориген корпорациясы (EMAC) өкілдік етеді.
The formally recognised traditional owners for the area in which Port Fairy sits are the Eastern Maar people, who are represented by the Eastern Maar Aboriginal Corporation (EMAC).
Қала
Порт-Фейри қаласында 3340 адам тұрады. Оның негізгі өнеркәсіптері – туризм және балық аулау, сондай-ақ ол Виктория штатының ең ірі балық аулау флотыларының бірінің негізгі порты болып табылады. Sun Pharma компаниясына тиесілі фармацевтикалық зауыт қаланың шетінде орналасқан. Порт-Фейриде екі бастауыш білім беру мекемесі бар: Порт-Фейри біріктірілген мектебі және Сент-Патрикс приходтық бастауыш мектебі. Порт-Фейри 2012 жылғы International LivCom сыйлығын жеңіп алғаннан кейін 20 000-нан аз халқы бар әлемдегі ең жайлы қалалардың бірі деп танылды. Порт-Фейри бай тарихқа ие, және 50 ғимарат Австралияның Ұлттық сенімі қорының қорғауында. Жақын орналасқан Гриффит аралында қысқа құйрықты шыршақұстың немесе австралиялық қой құсының көбейетін ошағы бар.
At the , Port Fairy had a population of 3,340. Its main industries are tourism and fishing, and it is the home port for one of Victoria's largest fishing fleets. A pharmaceutical factory owned by Sun Pharma is located on the outskirts of the town. Port Fairy is home to two primary school education facilities, The Port Fairy Consolidated School and St. Patricks Parish Primary School. Port Fairy was voted as one of the world's most livable cities with a population under 20,000 after winning the 2012 International LivCom award. Port Fairy has a rich history, and 50 buildings are protected by the National Trust of Australia. Griffiths Island nearby holds a breeding colony of the short tailed shearwater or Australian muttonbird.
Фестивальдар
Порт Фери халықтық фестивалі жыл сайын наурыз айындағы Еңбек күні демалысында өткізіледі. Фестиваль 1977 жылдан бері үздіксіз жалғасып келеді. 2016 жылы Порт-Фейри 11-14 наурыз аралығында халықтық фестивальдің 40-шы мерейтойын атап өтті. 40 фестиваль барысында шамамен 3500 ұжым өнер көрсетті, оның ішінде 500-ден астам халықаралық ұжым және 12000-нан астам музыкант 240 000-нан астам билет иесі мен 1 000 000-ға жуық көрерменге өнер таныстырды. Port Fairy Spring Music Festival 1990 жылы британдық/австралиялық композитор Майкл Истон мен пианист Лен Ворстер құрған және жыл сайын өткізіледі. Ашық аспан астындағы, қатысуы тегін фестиваль классикалық және заманауи ансамбль музыкасына баса назар аударады, сонымен қатар драма, оркестрлік және хор музыкасы, джаз, опера және би де ұсынылады. Оның бұрынғы көркемдік директорлары Ворстер, Марко ван Пейдж (ол 1991 жылы Мельбурн халықаралық камералық музыка конкурсын құрды және 2009 жылы Австралия камералық музыкасының көркемдік директоры болды), Эрих Факерт, Стивен МакИнтайр, Анна Голдсворти және Иэн Грандедж болды. 2023 жылғы деректер бойынша, фестиваль бағдарламасына үш күн ішінде 24 қойылым кіреді, ал көркемдік жетекшілері Моника Курро мен Стефан Кассоменос. Жыл сайынғы Мойньяна фестивалі жаз айларында Рождество қарсаңынан 26 қаңтарға дейін өтеді. Жыл сайынғы Таререр фестивалі, демалыс күндері өткізіледі, бұл аймақтың көпмәдениетті ерекшелігін және абориген халқымен (әсіресе Воррнамбол ауданының Кори тайпасы) байланысты тарихын тойлайды. 1996 жылы Фрамлингхем орманындағы адамдар тобы құрған бұл фестиваль Виктория штатындағы өзінің жалғыз фестивалі болып табылады. Атауы жақын жердегі жанартау көлдері орналасқан Тауэр-Хиллдің аборигендер берген есімінен шыққан. 2008 жылы 1980-жылдардың рок-регги тобы No Fixed Address және Судандық ұжым да қатысты.
The Port Fairy Folk Festival is held during the Labour Day long weekend in March each year. The festival has run continuously since 1977. In 2016, Port Fairy celebrated the 40th edition of the Folk Festival from 11 to 14 March. Over the 40 festivals there have been around 3,500 acts including over 500 international acts and over 12,000 musicians to an audience of beyond 240,000 ticket holders and 1,000,000 attendees. The inaugural Port Fairy Spring Music Festival was held in 1990, founded by British/Australian composer Michael Easton and pianist Len Vorster, and is run annually. The open air festival, which is free to attend, focuses on classical and contemporary ensemble music, and also includes drama, orchestral and choral music, jazz, opera, and dance. Its past artistic directors have included Vorster, Marco van Pagee (who also founded the Melbourne International Chamber Music Competition in 1991 and was in 2009 artistic director of Chamber Music Australia), Erich Fackert, Stephen McIntyre, Anna Goldsworthy and Iain Grandage. as of 2023 its program includes 24 performances over three days, and the artistic directors are Monica Curro and Stefan Cassomenos. The annual Moyneyana Festival is held over summer from Christmas Eve to 26 January. The annual Tarerer Festival, taking place over a weekend, is a celebration of the region's multicultural identity, its history relating to its Aboriginal peoples (Koori, in particular those of the Warrnambool district Begun in 1996 by a group of people in Framlingham Forest, it is the only festival of its kind in Victoria. The name derives from the Aboriginal name for Tower Hill, the nearby area of volcanic lakes. In 2008, it featured the rock reggae band of the 1980s, No Fixed Address, as well as a Sudanese band.
Спорт және демалыс
Порт-Фейриде Вудбайн жолында орналасқан, жоғары бағаланған 18 тесікті гольф алаңы – Порт-Фейри гольф клубы да бар. 2009 жылғы Порт-Фейри Мастерс турнирінде жергілікті жас гольфшы Кайдйн Фелан 3-ші тесікте хоул-ин-уан жасап, атақты алтын қанақай сыйлығын жеңіп алып, Батыс Порт-Фейридегі ең үздік гольфшы деген мәртебесін иеленді. Қаланың Австралиялық футбол командасы – Порт-Фейри Сигалс, ол Хэмпден футбол лигасының құрамында ойнайды. Порт-Фейриде барлық деңгейдегі серфингшілерге арналған көптеген серфинг орындары бар, оның ішінде Мойн өзенінің ескі кіреберісіндегі оң жақты тасты толқын – Ескі өткел; Гриффит аралынан оң жақты толқын – Маяк; және көптеген оң және сол жақты жағажай толқындары бар Шығыс жағажай.
Port Fairy also has a highly rated 18 hole links golf course, the Port Fairy Golf Club, situated on Woodbine Road. Made famous when local young stud Kaidyn Phelan sunk an ace on hole 3 during the 2009 Port Fairy Masters, earning him the famous golden shearwater award and cementing his status as greatest golfer in west Port Fairy. The town has an Australian rules football team, the Port Fairy Seagulls, which plays in the Hampden Football League. Port Fairy has many surfing spots for all skill levels including the Old Passage, a right hand rocky break at the old entrance to the Moyne river; the Lighthouse, a right hand point break off Griffiths island; and the East Beach with many right and left beach breaks.