Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мортлейк – Австралияның Виктория штатындағы Батыс округінде, Гамильтон тас жолы бойында, Уоррнамбол қаласының солтүстік-шығысында орналасқан қала. Ол Мойн округінің жергілікті басқару аймағында және Ваннон федералды сайлау округінде жатыр. 2001 жылғы халық санауы бойынша Мортлейкте 941 адам тұрды, 2006 жылы – 996 адам, ал 2011 жылы – 1073 адамға жетті. Мортлейк 25 000 жыл бұрын пайда болған, қазірде жанар тоқтаған Шэдвелл тауының етегінде орналасқан. Соңғы рет шамамен 5 000 жыл бұрын атқан деп есептеледі. Өзін Австралияның оливин астанасы деп жариялаған Мортлейкте Шэдвелл тауынан шыққан үлкен тастар "жанартаулық бомбалар" деп аталады. Олар көбінесе жұмыртқа пішіндес болады, себебі ауаға лақтырылғанда суынады. Бұл бомбалардың құрамында оливин болуы мүмкін – жасыл түсті кристалл, тамыз айында туғандардың тас-жақыты – перитот деп те аталады. Қала көк тастан салынған ғимараттарымен де танымал, олардың 1850 жылдарға дейінгі әдемі мысалдары Гамильтон тас жолынан көрінеді.
Mortlake is a town in the Western District of Victoria, Australia on the Hamilton Highway, north east of Warrnambool. It is in the Shire of Moyne local government area and the federal Division of Wannon. As per the 2001 census, Mortlake had a population of 941, which rose to 996 in 2006, and to 1,073 in 2011. Mortlake is situated at the foot of a dormant volcano, Mount Shadwell, formed 25,000 years ago. It is believed that it last erupted about 5,000 years ago. Self proclaimed as the olivine capital of Australia, large ejected rocks from Mt Shadwell are called volcanic bombs. They are often egg shaped because they cooled as they were being thrown through the air. These bombs can contain olivine, a green crystal also known as peridot, the birthstone for August. The town is also known for its bluestone buildings, with several fine examples dating back to the 1850s visible from the Hamilton Highway.
Тарих
Еуропалық отарлау мен қоныстанғанға дейін түрлі Викториялық аборигендер тобы өмір сүрді. Бұл аймақта Киррэ, Джаб Вуррунг және Гундитжмара халқы мекен еткен. Олар кішкентай ауылдарда үйлер салып, кейде құрылыста тастарды қолданды және тұрақты өмір салған. Мортлейк аймағын алғаш рет 1836–37 жылдары аймақтан өткен майор Томас Ливингстон Митчелл зерттеген. Қала, көптеген қалалар сияқты, жанартаулық жазықтардағы таудың етегінде орналасқан. Шэдвелл тауы оның досы майор Томас Генри Шэдвелл Клерк есімімен аталып, жақын маңдағы Хопкинс өзені майор Джон Пол Хопкинс есімімен аталған. Мортлейкке алғаш келген ақтардың бірі 1839 жылы Дэвид Фишер және оның серіктері болған, олар Томас Андерсон басқаруымен станция құрған. 1850 жылдардағы Виктория алтын асығына қызыққан қоныс аударушылар көптеп келді, бірақ сәттілікке жете алмағаннан кейін Шэдвелл тауының маңындағы құнарлы жанартаулық топыраққа бет бұрды. Мортлейк қонысы 1850 және 1860 жылдары қалыптасты. Қала 1853 жылы ресми түрде жоспарланды. Пошта 1859 жылдың 2 ақпанында ашылды. Бастапқы көк тас ғимараттардың көптегені, мысалы, бұрынғы Мортлейк соты мен бұрынғы округ кеңселері Шоу-стрит көк тас аймағында орналасқан. Тарихи диірмен (қазір жеке меншікте) Милл көшесінде орналасқан. 1870 жылдардың соңында батпақты аймақ кептіріліп, Мортлейк ботаникалық бағы құрылды, ол өркендеген шағында қаланың үлкен бөлігін қамтыды. 1988 жылы (Австралияның екі жүз жылдығы) мемлекеттік үкімет қалаға сыйлық ретінде жаңа көл салды. Бұл көл қазір Шай ағашы көлі деп аталады. Ұлы соғыстан оралған жауынгерлерге фермер болу мүмкіндігі ұсынылды. 1917 жылғы «Босатылған сарбаздарға жер беру туралы» заңға сәйкес, оларға жерді қолайлы шарттармен таңдауға рұқсат берілді. 1919 жылы «Соғыс ардагерлері үйлері» комиссиясы сәтті «сарбаз қоныстанғандар» және олардың отбасылары үшін үйлер салу үшін құрылды. Бірақ олар салған қарапайым ағаш үйлер жеткіліксіз болып шықты. Мортлейкте үкімет Лайонель Уэзерлидің Вулунгуун иелігінің үлкен бөлігін сатып алды. Вулунгунда 39 ферма құрылды. Сүт шаруашылығы сарбаз қоныстанғандарға табысты өмір күрісін қамтамасыз етті. 1918 жылы көпшілік пікір бойынша, бұл аймақ жоғары жауын-шашын және жақсы топыраққа және жергілікті шаруалардың шағын жер участасында өмір күрісін табуға мүмкіндігіне байланысты «ауыл шаруашылығының үлгісі» ретінде қарастырылды. Мортлейктегі Вулунгуун иелігі өте табысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Мортлейкте тағы бір сарбаздық қоныстану схемасы іске асырылды. Бұрынғы Мортлейк округінде Австралиядағы ең көп сарбаз қоныстанғандар болды. 29 иелікте 248 шаруашылық болды, бірақ Карамт, Хексем және Дарлингтон айналасында сарбаздар көбірек болды. Мортлейктегі халық саны бейби-бум аяқталып, Х ұрпағы басталғанда ең жоғары деңгейге жетті. Құрғақшылықтар мен жастардың білім алу және жұмыс табу үшін қалаларға көшіп кетуі демографиялық өзгерістерге әкелді. Мемлекеттік заңдарды либерализациялау шағын бизнеске үлкен фирмалардың бәсекесінен қосымша қысым жасады. Фермалық еңбек күші механикаландырылды. Соңында халық саны азая бастады. Халық санының азаюы қызметтерге деген сұраныстың төмендеуіне әкелді, бұл жұмыс орындарының қажеттілігін азайтты. Мортлейк темір жолы 1890 жылдан 1977 жылға дейін Мортлейкті Терангпен байланыстырды. Мортлейк соты 1983 жылдың 1 қаңтарында жабылды. Кеннет үкіметі 500-ден астам халқы бар қалаларды қалалық кәріз жүйесіне қосу керек деп шешім қабылдағанда жылжымайтын мүлік бағасы құлдырады. Кәріз жүйесіне қосылу құны үйдің құнынан асып кетті. Мортлейкке шығыс жақтан Гамильтон тас жолы бойында орналасқан Құрмет аллеясы 2,2 км ұзындықтағы және 192 Монтерей кипарисінен тұрады. Аллея 1920 жылғы Арбор күнінде отырғызылған және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеңейтілді, бұл Құрмет аллеясы екі дүниежүзілік соғыстың ардагерлерін еске алады деген жаңылыс пікірге әкелді. 192 ағаштың 152-сі Бірінші дүниежүзілік соғыстың ардагерлерін еске алады, олар бұрынғы Мортлейк округінде тұрған және соғысқа қатысқан. Қалған 40 ағашқа ескерткіш қойылмаған. Кипарис ісігінің салдарынан күтімсіздік пен қартаюға байланысты Мойн округі кеңесі 2021 жылы қоғамдық қауіпсіздік үшін қалған ағаштарды алып тастап, төрт жыл ішінде Холм еменімен алмастыратынын жариялады. Холм еменін алмастыру ретінде таңдау Құрмет аллеясының болашағы туралы он жылдық пікірталасқа нүкте қойды. Қазіргі жоспарға сәйкес, Холм еменімен ағаштар алмастырылатын болады, бірақ жергілікті...
Various groups of Aboriginal Victorians lived in the area before European colonisation and settlement. The area was inhabited by Kirrae, Djab wurrung and Gunditjmara people, who built homes in small villages, sometimes using stones in their construction, and lived a settled life. The Mortlake area was probably first surveyed by Major Thomas Livingston Mitchell when he passed through the area in 1836–37. The town is based at the foot of a mount, as are many towns across the volcanic plains. The mount, Mount Shadwell, was named after his friend Major Thomas Henry Shadwell Clerke, and the nearby Hopkins River was named after Major John Paul Hopkins. The first white settlers to arrive in Mortlake were probably David Fisher and his party in 1839, who set up a station which was left under the charge of Thomas Anderson. An influx of settlers initially attracted to the 1850s Victorian gold rush but after their lack of success, they headed for the rich volcanic soil around Mt Shadwell. Establishment of Mortlake as a settlement occurred in the 1850s and 1860s. The town was formally surveyed in 1853. The Post Office opened 2 February 1859. Many of the original bluestone buildings include those in the Shaw Street Bluestone Precinct, such as the former Mortlake courthouse and the former shire offices. The historic Mill (now privately owned) is located in Mill Street. In the late 1870s, an area of swamp was drained and established as the Mortlake Botanical Gardens, which at its height covered nearly As a present to the township in 1988 (Australia's Bicentennial) a new lake was constructed by the State Government. This lake is now known as Tea Tree Lake. Soldiers returning from The Great War were also offered the chance to become farmers. Under the Discharged Soldiers' Settlement Act 1917 they were offered land selections on reasonable terms. The War Service Homes Commission was established in 1919 to provide houses for successful "soldier settler" applicants and their dependants. The simple weatherboard cottages they erected, however, proved far from adequate. At Mortlake the Government’s Board purchased large areas of the Lionel Weatherly’s Woolongoon estate. 39 farms were laid out at Woolongoon. Dairy farming would provide a successful livelihood for soldier settlers. In 1918, in popular opinion this area was regarded as "an agricultural Utopia" due to the high rainfall and good soil in most of the parts and the ability of local farmers to make a livelihood on a small acreage. The Woolongoon estate at Mortlake proved to be highly successful. After WWII another soldier settlement scheme was established in Mortlake. The former Mortlake Shire had the highest number of soldier settlers in Australia. There were 248 holdings from nearly on 29 estates, but there were more soldier settlers around Caramut, Hexham and Darlington. Population in Mortlake peaked with the end of the baby boomers and the start of the Generation X. A series of droughts and the inevitable process of the young moving to more urban areas for education and work, lend to a change in demographics. Deregulation of state government laws put more pressure on small businesses from competition from larger firms in the city. Farm labour became more mechanised. Eventually the population began to shrink. Smaller population meant less demand for services, which reduced the need for employment. A Mortlake railway line connected Mortlake with Terang from 1890 until 1977. Mortlake Magistrates' Court closed on 1 January 1983. Real estate prices collapsed when the Kennett government decreed that all towns over 500 people needed to be connected to the town sewage supply. The cost of connecting to the sewage was more that what the house was worth. The Avenue of Honour situated on the eastern approach to Mortlake along the Hamilton Highway is a 2.2 km long avenue features 192 Monterey Cypress Trees. Originally planted of Arbor Day 1920 the Avenue of Honour was extended after the Second World War, giving rise to the misconception that the Avenue of Honour commemorates veterans of both World Wars. Of the 192 trees, 152 commemorate World War One veterans who resided within the former Shire of Mortlake before enlistment. The remaining 40 trees are not dedicated. Due to the neglect, ageing and the effects of Cypress Canker the Moyne Shire Council announced in 2021 that due to public safety, the remaining trees would be removed and replaced with Holm Oaks over a four year period. The selection of Holm Oaks as the replacement tree brought to a close a decade of intense debate over the future of the Avenue of Honour. While the current plan is to replace the existing trees with Holm Oaks, an alternative plan proposed by local veterans involves extending the length of the Avenue of Honour to allow veterans of all conflicts that local men and women have participated in to be commemorated with a Oak Tree. This would create one of the few Avenue of Honours in Australia to honour veterans of all conflicts and the second longest Avenue of Honour in Victoria.
Дәстүрлі меншік
Мортлейк орналасқан аймақтың ресми түрде танылған дәстүрлі иелері – Шығыс Маар аборигендер тобы, оларды Шығыс Маар аборигендер корпорациясы (EMAC) өкілдік етеді.
The formally recognised traditional owners for the area in which Mortlake sits are the Eastern Maar group of Aboriginal people, who are represented by the Eastern Maar Aboriginal Corporation (EMAC).
Білім
Мортлейкте екі мектеп бар, екеуі де аралас білім беретін. Ең ірі мектеп – мемлекеттік Мортлейк P 12 колледжі, онда шамамен 300 оқушы оқиды, олар бастауыш сыныптан 12-ші сыныпқа дейін білім алады. Сонымен қатар, 30-ға жуық оқушысы бар католик бастауыш мектебі, St. Colmans бар. Балабақша да бар. Мортлейк екі маңызды ауыл шаруашылығы аймағының арасында орналасқан: солтүстік-батыста жүн өндірісімен танымал Гамильтон, ал оңтүстік-шығыста – сүт өнімдері өндірісі. Аймақтағы фермалар екі саланың да қажеттілігі үшін құнарлы вулкандық топырақты пайдаланады.
There are two schools in Mortlake, both co educational. The largest school is the government school Mortlake P 12 College, with approximately 300 students ranging from Prep to Year 12. There is also a Catholic primary school, St. Colmans, with around 30 students. There is also a Kindergarten. Mortlake is located between two major agricultural districts: Hamilton to the north west for the wool industry, and to the south east, the dairy industry. Farms in the area exploit the rich volcanic soil for both farming practices.
Өнеркәсіп
Қаланың ең танымал өнеркәсіптерінің бірі – Кларк пирогтары зауыты, Виктория штатының барлық аймақтарына таратуға арналған пирогтар шығарды. 2007 жылдың қаңтарында компанияның Patties Foods компаниясына сатылғаны және 2007 жылдың наурыз айының басында өндіріс тоқтатылатыны, шамамен 50 адамды жұмыссызда қалдыратыны жарияланды. Кларк пирогтары Австралиядағы пирог өндірушілердің үздік 10 пайызына кіретін. 2007 жылдың сәуір айынан бастап Кларк пирогтары бастапқы шаршы пішінді пирогтарды кішкентай көлемде өндіріп, жергілікті аудандарға жеткізіп бере бастады. 2008 жылы ескі Кларк пирогтары зауытының ғимаратында экспорттық сүйектерді бөлу бөлімінің жылдың ортасында өндіріс бастайтыны туралы хабарланды. Бұл жобаға 100-ге дейін маманы бар қызметкерлер жұмысқа қабылданатын болады. 4 шілде 2008 жылы Origin Energy компаниясы Mortlake қаласынан 12 шақырым батысқа қарай 640 миллион долларлық 550 мегаватт (МВт) қуаттылықта газбен жұмыс істейтін электр стансасын салуды жоспарлап отыр. Электр стансасы шамамен 20 гектар жерге салынбақ, айналасында кең буферлік аймақ қарастырылған. 1000 МВт-қа дейін қуат өндіруге рұқсат берілгенімен, Mortlake электр стансасы екі кезеңде салынады және Moorabool мен Heywood арасындағы 500 кВ жоғары кернеулі электр желісіне жақын орналасады. Зауытқа табиғи газ 83 шақырымдық арнайы жер асты газ құбыры арқылы жеткізіледі. Газды өңдеу зауыты Port Campbell қаласының жанында, Otway Gas Project офшорлық газ жобасының аясында салынып жатыр. Құрылыс кезінде 400-ге дейін жұмыс орны құрылады, ал аяқталғаннан кейін стансаны басқару және күтіп-ұстау үшін шамамен 30 қызметкер қажет болады деп күтілуде. Электр стансасы 2012 жылы аяқталды. 2017 жылы 51 AW1500 1,5 МВт турбинасынан тұратын Mortlake жел электр стансасының құрылысын бастау жоспарлануда. 200 миллион АҚШ долларына бағаланған жоба Moyne округінде және айналасындағы аудандарда маңызды экономикалық белсенділікті тудырады, оның ішінде 80-100 құрылыс жұмыс орындары мен 5-10 толық жұмыс күнімен жұмыс істейтін қызметкерлер болады. 2017 жылдың соңына дейін жаңа Mortlake мал сауда алаңының құрылысын аяқтау жоспарлануда. 15 миллион долларлық жоба жылына 200 000-250 000 бас мал сатуға мүмкіндік береді деп күтілуде.
One of the town's most famous industries, Clarke's Pies, which made pies for distribution all over Victoria, announced in January 2007 that the company had been sold to Patties Foods and that production would cease in early March 2007, leaving around 50 people out of work. Clarke's regularly featured in the top 10% of pie makers in Australia. As of April 2007, Clarke's have begun producing the original square pie, on a smaller scale, and delivering within the local area. In 2008 it was announced that an export boning room would commence production mid year in the premises of the old Clarke's Pies factory. It was planned to employ up to 100 employees with specialised skills. On 4 July 2008, the Origin Energy Board announced it would construct a $640 million 550 megaWatt (MW) gas fired power station located 12 km west of Mortlake. The power station is being constructed on approximately 20 hectares of land with an extensive buffer zone around it. Although approvals have been gained for approximately 1,000 MW, the Mortlake Power Station will be built in two stages adjacent to the existing Moorabool to Heywood 500 kV high voltage transmission line. The plant will be supplied with natural gas via an 83 km dedicated underground natural gas transmission pipeline from the new gas processing plant being built near Port Campbell, as part of the offshore Otway Gas Project. During construction up to 400 jobs will be created and when finished it is anticipated that about 30 employees will run and maintain the station. The power station was completed in 2012. In 2017 construction of the Mortlake windfarm consisting of 51 AW1500 1.5MW turbines is set to commence. The A$200m project will generate significant economic activity in the Moyne Shire and surrounds including over 80–100 construction jobs and 5–10 full time operational positions. By the end of 2017 the new Mortlake Saleyards are scheduled to have been constructed. The $15 million project is expected to handle the sale of 200,000–250,000 cattle per year.
Іс-шаралар және мәдениет
Мортлейкте түрлі қоғамдық, қызмет көрсету және спорттық топтар мен шаралар бар. Ротари, Лайонс, Апекс, RSL, CWA, Қызыл Крест, Фримасон және Пробус клубтары, сондай-ақ Мортлейк және аудан тарихи қоғамы, Бақша өсіру клубы, оның жыл сайынғы гүл шоуымен және Mortlake Visual Arts Group жыл сайынғы Mortlake өнер көрмесін ұйымдастырады (www.mortlakeartshow.com.au). Спорттық клубтарға боулинг, жүзу, теннис, сквош және бадминтон, сондай-ақ скейт-парк кіреді. Жастар Мойн округінің Жастар кеңесіне қосылып, жастар мен қоғамдық шараларды қолдауға қатыса алады. Мортлейк P-12 колледжінің студенттері мен оқытушылары жыл сайын драмалық қойылымдар қояды, ал бұрынғы жылдары «Grease», «Cats», «Les Misérables», «Oklahoma», «Penzance-тің қарақшылары» және «Адам сұлуы мен ғашық» қойылымдарын көрсеткен. Мортлейк сонымен қатар екі австралиялық футбол командасын ұсынады – Хэмпден футбол және нетбол лигасының Теранг Мортлейк футбол клубы және Мининера және округтік футбол лигасы мен нетбол қауымдастығының Ворнду Мортлейк футбол клубы. 2014 жылғы AFL Rising Star сыйлығының иегері Льюис Тейлор Мортлейкте туған. Мортлейк бастапқыда Мортлейк футбол клубымен қатысқан, ол уақытша тоқтатылып, 1999 жылғы маусымда Дерриналуммен бірігіп, Хэмпден лигасындағы Батыс арыстандары клубын құрған. Батыс арыстандары 2000 жылы қайтадан тоқтатылды. Алғашқы Мортлейк футбол клубы 2001 жылы Хэмпден футбол және нетбол лигасының Теранг футбол клубымен және Мининера және округтік футбол лигасының Ворнду футбол клубымен бірігіп, екі жеке команданы құрды. Мортлейкте D.C. Farren алаңында футбол және крикетке арналған жабдықтар бар, сондай-ақ 10 нетбол және теннис корты орналасқан. Мортлейкте жыл сайын бір жарыс өткізетін Мортлейк жарыс клубы бар, ол Виктория Дерби күні Мортлейк кубогын ұйымдастырады. Гольфшылар Хопетун көшесіндегі Мортлейк гольф клубының алаңында ойнайды.
Mortlake has a range of community, service and sporting groups and activities. There are Rotary, Lions, Apex, RSL, CWA, Red Cross, Freemasons and Probus clubs, as well as the Mortlake & District Historical Society, the Gardening Club, with its annual rose show, and the Mortlake Visual Arts Group who host the annual Mortlake art show in June (www. mortlakeartshow. com. au). Sporting clubs include bowls, swimming, tennis, squash and badminton, as well as a skate park. Young people can also join the Moyne Shire Youth Council to promote youth and community activities. The students and staff at Mortlake P 12 College run a yearly drama production and in previous years they have produced 'Grease', 'Cats', 'Les Misérables', 'Oklahoma', 'Pirates of Penzance' and 'Beauty and the Beast'. Mortlake also fields two Australian rules football teams – the Terang Mortlake Football Club in the Hampden Football Netball League and the Woorndoo Mortlake Football Club in the Mininera & District Football League and Netball Association. Lewis Taylor, winner of the 2014 AFL Rising Star award is from Mortlake. Mortlake originally fielded the Mortlake Football Club, who went into recess and merged with Derrinallum for the 1999 season to become the Western Lions in the Hampden league. The Western Lions went into recess in 2000. The original Mortlake Football Club then amalgamated with the Terang Football Club in the Hampden Football Netball League and the Woorndoo Football Club in the Mininera & District Football League in 2001, to field two separate teams. Mortlake has both football and cricket facilities at the D. C. Farren Oval, which also contains 10 courts for netball and tennis. Mortlake has a horse racing club, the Mortlake Racing Club, which schedules one race meeting a year, the Mortlake Cup meeting held on Victoria Derby day. Golfers play at the course of the Mortlake Golf Club on Hopetoun Street.