Кіріспе

Багамойо (суахили тілінде Mji wa Bagamoyo) – Танзанияның Пуани аймағындағы Багамойо ауданының тарихи жағалау қаласы және орталығы. Қоныстың көп бөлігі 18 ғасырдың соңында салынған, бірақ ол 8 ғасырлық ежелгі суахили қонысы – Каоледен өркендеген. Неміс отарлаушы әкімшілігі Багамойоны Германияның Шығыс Африкасының астанасы етіп таңдады, және ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Үнді мұхитының батысындағы Шығыс Африка жағалауындағы немістердің маңызды сауда портының біріне айналды. Багамойо Дар-эс-Саламнан солтүстікке қарай, Занзибар арнасының жағалауында, Занзибар аралының қарсысында орналасқан. Қала Багамойо тарихи қалашығын қамтиды, ол Танзанияның ұлттық тарихи ескерткіші болып табылады. 2011 жылы қалада 82 578 адам тұрды.

Этимология

Багамойо атауы суахили тілінде "жүрегіңнен салмақты алып таста" дегенді білдіреді. Осы сөздер сенің жүгіңді жеңілдетіп, көңіліңе тыныштық сыйлауға арналған. Бұл Багамойоның 19 ғасырда жүк тасушылар қаласы ретінде танымал болғанын көрсетеді. Орта ғасырлық елді мекен – кербенмен саяхаттап, әрқайсының үстіне орта есеппен 70 фунт салмақты, көбінесе піл сүйегін артқан мыңдаған жүк тасушылардың тоқтау орны болды. Ауыр сапардан және қауіпті жерлерде айлар бойы жол жүргеннен кейін, Багамойо демалыс пен қыдыруға тамаша орын болып келді.

Тарих

Бастапқы қоныс, Каоле, шамамен 800 жылы құрылған және 13 ғасырға қарай маңызды сауда қаласына айналды. Каоле қиратылысында 13 ғасырға жататын екі мешіт пен 30 мазардың қалдықтары сақталған. Багамойо, Каоледен солтүстікке орналасқан елді мекен, 18 ғасырға дейін балықшылар мен шаруалар көп шоғырланған шағын сауда орталығы болды. Олардың негізгі сауда тауарлары балық, тұз және сағыз болды. 17 ғасырдың айналасында бұл аймақ гүлдене бастады және 18 ғасырға қарай кербен және құл саудасының маңызды тоқталыс нүктесіне айналып, Багамойо деген атқа ие болды. 19 ғасырдың соңында ол Африканың шығыс-орталық жағалауындағы ең ірі сауда портына айналды. 18 ғасырдың аяғында Багамойоға Оманнан, Шамви ла Магімбаның туыстары бар мұсылман отбасылары қоныстанды. Олар Багамойодан солтүстікке қарай орналасқан Нунге жағалауынан жиналған тұзды сату және жергілікті халықтан салық алу арқылы күнкөріс жасады. 19 ғасырдың бірінші жартысында Багамойо піл сүйегі және құл саудасы үшін маңызды портына айналды. Саудагерлер Африканың ішкі аймақтарынан, Морогоро, Танганьика көлі және Усамбарадан Занзибарға жол тартқан. Осының себебін «Багамойо» («Bwaga Moyo») сөзінің мағынасы түсіндіреді – суахили тілінде «Жүрегіңді түсір» дегенді білдіреді. Бұл атау қала арқылы өткен құл саудасына байланысты ма («барлық үмітіңнен айрыл») немесе Үлкен көлдер аймағынан иықтарында жүк тасығаннан кейін Багамойода демалыс алған жүк тасушыларға қатысты ма («жүкті түсіріп, демалу») деген пікірталас бар. Багамойодағы құл саудасының экспорттың басты бағыты болғаны туралы көптеген пікірлер айтылады, бірақ мұрағаттық зерттеулер піл сүйегінің құлдарға қарағанда басты экспорт болғанын, ал піл сүйегі жолындағы кербендердің көптеген мүшелері құлдар емес, жалақы алатын ерікті жұмысшылар болғанын көрсетеді. Дегенмен, құл саудасының тарихы тұрғындардың ортақ мәдениетінде маңызды орын алады және ЮНЕСКО сияқты ұйымдар оның Шығыс Африкадағы құл саудасын еске алатын мәдени мұра ретіндегі маңыздылығын атап көрсетеді. Шығыс Африкадағы құл саудасына 1873 жылы ресми түрде тыйым салынды, бірақ ол 19 ғасырдың соңына дейін жасырын түрде жалғасты. Сондай-ақ, Джеймс Август Гранттың есімі де тарихта қалды. Көптеген адамдардың сенуіне қарамастан, Дэвид Ливингстон өмірінде Багамойоға ешқашан келмеген. Ол қайтыс болғаннан кейін ғана оның денесін ескі шіркеудің мұнарасында (қазір Ливингстон мұнарасы деп аталады) толқынның көтерілуін күтіп, Занзибарға жіберу үшін орналастырды. Багамойо 1886-1891 жылдар аралығында Германиялық Шығыс Африка компаниясының және кейін Германияның императорлық үкіметінің бас штабы ретінде колонияның алғашқы астанасы болды. 1891 жылы Дар-эс-Салам колонияның жаңа астанасы болды. 1895 жылы осы қалада СС оберфюрері Джулиан Шернер дүниеге келді. 1905 жылы Германия империясы Дар-эс-Саламнан ішкі аймаққа темір жол салуға шешім қабылдағаннан кейін Багамойоның маңызы төмендеді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс Африка науқанында 1916 жылы тамызда британдық және Ұлттар Достастығы күштері Багамойоға шабуыл жасады. Корольдік теңіз күштері 1 тамызда қорғалған крейсермен, ал 4 тамызда шайқас кемесімен қаланы бомбалады. 15 тамызда таң атпай Багамойо жағалауында "Вендженс", қорғалған крейсер, мониторлар және қарулы сауда крейсері, сондай-ақ бірнеше қосымша кемелерден тұратын флотилия тоқтады. Германия әскерінің жағадағы бекіністерін бомбалауды бір қанатты шар бақылады. "Гималайядан" ұшқан гидроұшақ қаладағы неміс окоптарын бомбалады, содан кейін теңіз артиллериясын бағыттауға көмектесті. Багамойоны 60 неміс әскері мен 350 аскариден тұратын неміс әскері, неміс офицерлерінің басқаруымен қорғады. Дегенмен, қорғаушылардың көп бөлігі Багамойодан батысқа қарай шамамен 6 километр жердегі Мтониде орналасқан, Кингани өзенінен өтуді қорғап тұрды. 2006 жылы департамент мәдени санаттағы Әлемдік мұра нысаны мәртебесін алуға үміткерлік білдірді. 2018 жылы аймақты өзгертетін жаңа порт құрылысы басталды.

Порт

2013 жылы Танзания үкіметі екі орынды, терең сулы, интермодальды контейнерлік порт терминалын ұсынды. Багамойо порты деп аталатын ол, Багамойо қаласының жанындағы Мбеганиде салынуы жоспарланған. Қытай 2017 жылға дейін Багамойоды Африкадағы ең ірі портына айналдыру үшін 10 миллиард АҚШ долларын инвестициялауды көздеген. Бұл порт Теңіз Жібек Жолының бір бөлігі. 2018 жылы жобаға жасыл жарық беріліп, маусым-шілде айларында құрылыс жұмыстары басталды. Ол мемлекеттік «China Merchants Port» компаниясымен бірлесіп салынады және арнайы экономикалық аймақты қамтиды. 10 миллиард долларлық жобаға Оманның мемлекеттік еңбек қоры демеушілік етеді. 2019 жылы Танзания президенті Джон Магуфули жобаны тоқтату туралы шешім қабылдады.

Қоғамдық көлік

Багамойо қаласына Багамойо қаласының оңтүстік-шығысындағы Багамойо тас жолының жанындағы Багамойо Даладала аялдамасы арқылы қызмет көрсетіледі.

Білім

Багамойо қаласында Багамойо өнер және мәдениет институты орналасқан.