Кіріспе

Француз библиялық ғалымы, шамамен 1200–1263 жылдары.

Хью Сен-Шерлік, О. П. (Hugo de Sancto Charo; шамамен 1200 – 19 наурыз 1263) – француз доминикандық монах, кардинал және белгілі библияны түсіндіруші.

Өмір

Хью 13 ғасырдың басында Виеннің (Дофин) маңындағы Сент-Шерде дүниеге келген. Он төрт жасында үйіне жақын жердегі жергілікті монастырдағы алғашқы білімін аяқтағаннан кейін, ол Париж университетіне философия, теология және юриспруденцияны оқуға түсті, кейіннен сол қалада осы пәндерді оқытты. 1225 жылы ол доминикандық монастырьға кірді және жаңадан құрылған орденнің діни киімін киді. Осыдан кейін көп ұзамай ол Франция үшін орденнің провинциалды приоры болып тағайындалды. 1230 жылы ол теология магистрі болды және Париж монастырының приоры болып сайланды. Сол жылдары ол орденнің жетістігіне үлкен үлес қосты және папа Григорий IX-тың сенімін қозғады, ол оны 1233 жылы Константинопольге папалық легаты ретінде жіберді. 1244 жылы оның титулдық шіркеуі Доминикан орденінің ана шіркеуі – Санта-Сабина болды. Содан кейін келесі жылы өткен Лионның бірінші соборында маңызды рөл атқарды. Ол жалпы рим күнтізбесінде Корпус Кристи мерекесін орнатуға көмектесті. 1247 жылы папа Иннокентийдің тапсырмасымен Хью Иерусалим Патриархы Әвогадроның Кармель тауындағы алғашқы кармелиттерге берген Кармелиттер ережесін қайта қарады. Қасиетті Тақ оны Еуропадағы жағдайларға сәйкес ету үшін ереженің кейбір қатаң талаптарын жеңілдету қажет деп санады. Осы өзгерістерді сол папа бекітті, және бұл түзету Кармелиттер орденінің ережесі болып қала береді. 1250 жылы Киелі Рим императоры Фредерик II қайтыс болғаннан кейін, папа Иннокентий Хьюді Германияға өзінің легаты ретінде, жаңа императорды сайлау үшін жіберді. Ол сонымен қатар Вильгельм Сент-Амурдың "De periculis novissimorum temporum" еңбегін айыптауды қадағалады. Бұл еңбек университеттерде сәттілікке жеткен қайыршы ордендерге қарсы шабуылдың көрінісі болды, бұрын осы жерде сөзсіз билік жүргізген дін қызметкерлері тарапынан. Хью 1256 жылдан 1262 жылға дейін Католик шіркеуінің Бас қамауыншысы қызметін атқарды. 1261 жылдың желтоқсанында ол Остияның кардинал-епискобы болып тағайындалды, бірақ бірнеше айдан кейін отставкаға кетіп, Санта-Сабина титулына оралды. 1263 жылдың 19 наурызында қайтыс болған кезде Хью Италияның Орвието қаласында, онда ұзақ мерзімге қоныстанған папа Урбан IV-пен бірге болды.

Шығармалары

Сент-Шердің Хью (немесе, мүмкін, оның басшылығымен ғалымдар тобы) бірінші болып "корректориум" деп аталатын, Киелі кітаптың әртүрлі оқуларының жинағын құрастырды. Оның "Correctio Biblie" деп аталатын еңбегі оннан астам қолжазбаларда сақталған. "Correctio Biblie" кіріспесінде Хью әртүрлі латын аудармаларын, Киелі кітапқа түсініктемелерді, сондай-ақ еврей қолжазбаларын жинақтағанын жазды. Оның Киелі кітап мәтініне жасаған тәсілі үшін Уильям де ла Маре, тағы бір корректориум авторы, оны сынады. Оның Питер Ломбардтың "Сөйлемдер кітабына" жазған түсініктемесі келешектегі теологтардың бірнеше буынына зор әсер етті. Бұл еңбектерде алғаш рет Құдайдың шартсыз құдіреті (латынша: potentia absoluta) мен шартты құдіреті (potentia conditionata) арасындағы айырмашылық енгізілді. Соңғысы Құдайдың патшалығына жатады, бірақ сонымен қатар Құдайдың жақсылығы мен махаббатымен, сондай-ақ Ол адамзатқа берген заңмен шектеледі. Бұл айырмашылық Джон Дунс Скоттың теологиясына әсер етті, ол Құдайдың шартсыз құдіретін (potentia absoluta) белгіленген құдіреттен (potentia ordinata) ажыратты. Бұл айырмашылық "Сөйлемдер" туралы түсініктемесінде қалыптасты. Бұл жаңа теологиялық ұғымды Вильгельм Оксерлік, Фома Аквинский, Альберт Ұлы, Святой Бонавентура және Иоанн Ла-Рошель қабылдамады. Сент-Шердің Хью сонымен қатар, Киелі жазуларға түсініктемелерді (Postillae in sacram scripturam juxta quadruplicem sensum, litteralem, allegoricum, anagogicum et moralem) жазды, олар 15 және 16 ғасырларда жиі жарияланды. Оның "Уақыт пен қасиеттілер туралы уағыздары" ("Sermones de tempore et sanctis") көбінесе тек үзінділерден тұрады. Оның экзегетикалық еңбектері 1754 жылы Венецияда сегіз томдық жинақ ретінде жарық көрді. Хью алғашқы "Вулгата" конкордансын (кітаптар тізімін) құрастыруға жетекшілік етті, ол 1230 жылы аяқталды.