Кіріспе
1965 жылы Джон Ле Карренің шпиондық романы. Бұрынғы "Салқыннан келген тыңшы" романына жұртшылықтың жылы қабылдауына жауап ретінде жазылған бұл кітап, тыңшылықтың жарқырамайтын жағын және ностальгияның қаупін зерттейді. Кітапта "Департамент" деп аталатын британдық әскери барлау мекемесінің нашар жұмыс істеуі және коммунист дезертирдің Шығыс Германиядағы совет зымырандарының күшеюі туралы айтқан әңгімесін тексеруге жасаған бірнеше сәтсіз тырастықтары баяндалады. Кейбір басылымдарда "Көзге айна" деп де жазылады.
a 1965 spy novel
The Looking Glass War is a 1965 spy novel by John le Carré. Written in response to the positive public reaction to his previous novel, The Spy Who Came in from the Cold, the book explores the unglamorous nature of espionage and the danger of nostalgia. The book tells the story of an incompetent British military intelligence agency known as The Department and its multiple botched attempts to verify a Communist defector's story of a Soviet missile buildup in East Germany. Some editions hyphenate "Looking Glass".
Кейіпкерлер
Леклерк: "Департамент" директоры, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сәтті әуе операцияларын жүргізген кезеңін ұмыта алмайды. Адриан Холдейн: Екінші дүниежүзілік соғыстан бері "Департамент" қызметіндегі тәжірибелі барлау офицері. Операцияны басқаруға және Лайзердің Шығыс Германияға енуі мен шығуына жауапты, сондай-ақ оның оқуы мен енуіне жетекшілік етеді. Денсаулығы нашар және көңілі тоңған. Джон Эвери: 32 жастағы Леклерк көмекшісі, Леклерк оны Холдейнге Лайзерді оқытуға көмектесу үшін жеке тағайындаған. Фред Лайзер: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Департамент" үшін жұмыс істеген, Польшадан келген азамат; ол жасырын дағдыларының көп бөлігін ұмытып қалған немесе олардан қол үзген. Джек Джонсон: "Департамент" үшін жұмыс істеген тәжірибелі радиооператор, Лайзердің ескі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінен қалған радиоарнасымен байланыс дағдыларын жаңартуға тағайындалған. Джордж Смайли: Барлау офицері және "Цирк" елшісі. Басқару: "Цирк" директоры ("операциялық басқару").
Негізгі деректер және қабылдау
Ле Карренің 2013 жылғы Penguin Publishing басылымының қайта шығарылымына жазған алғы сөзінде, бұл кітап оның бұрынғы романы – «Салқыннан келген тыңшыға» жұртшылықтың реакциясына тікелей жауап ретінде жазылған. Ле Карре бұл романын соғыстан кейінгі дәуірде MI6 айналасында қалыптасқан мифтерді жоққа шығару мақсатымен жазған болатын. Алайда, Ұлыбританиядағы көптеген оқырмандар оны тыңшылар өмірін романтизациялағандықтан, ал басты кейіпкері Алек Лимасты трагедиялық батыр ретінде қарастырды. Ле Карренің айтуынша, кітаптың тыңшылық жұмысының бекерлігін жеткізуді көбінесе американдық көрермендер түсінген. Сол хабарды жеткізуге ниеттенген Ле Карре «Көзге көрінетін соғыс» романын тыңшылық операциясы туралы ашық сатира ретінде жазды. Бұл операция мүлдем нәтижесіз, мағынасыз болды және оның сәтсіздігі трагедия деп есептелмеді. Ол сондай-ақ британдықтардың Екінші дүниежүзілік соғыстың «даңқты күндеріне» деген ностальгиясын және Ұлыбританияның соғыстағы жеңісіне деген құштарлығының қазіргі тыңшылыққа қатысты көзқарастарға қалай әсер еткенін зерттеуге тырысты. Осы ретте, ол MI5 және MI6 агенті ретінде өткен өмірінен алынған деректерді де пайдаланды, кітабын – «Құпия саяхатшымен» бірге, өзінің тәжірибесінің ең шындыққа жақын бейнесі деп атады. Кітапқа сыншылардың пікірлері әр түрлі болды, тіпті теріс бағалар да болды. Ле Карре мұны оқырмандардың кітаптағы өте нашар және көбінесе жанына сыймайтын кейіпкерлерге наразы болғандарымен байланыстырды. 2013 жылы жазған хатында Ле Карре «оқырмандары маған ашуланып, жек көретінін» айтты, бұл тыңшыларға деген жұртшылықтың құрметі мен қызығушылығына байланысты екенін түсіндірді: «Олар неше рет жамылғыларына сүрініп, пышақтарын Тонибриджге баратын пойызға тастап кетсе де, тыңшылар қателікке жол бере алмайды». Ле Карре өз елдестерінің кітапқа деген реакциясына ренжігенмен, кейбір американдық оқырмандардың, соның ішінде барлау қызметінің өкілдерінің кітапты сатира ретінде бағалағандарына қуанды.
Бейімделулер
Романның киносы 1969 жылы шықты, онда Кристофер Джонс Лейзер рөлінде, Ральф Ричардсон ЛеКлерк рөлінде және Энтони Хопкинс Эйвери рөлінде ойнады. Режиссерлігін Франк Пирсон жасады. Ле Карре шығармаларын сахналық қойылымдар сериясының бөлігі ретінде, "Complete Smiley" сериясы аясында BBC радиосы 2009 жылы "Көзілдірік соғысы" радиоспектаклін жасады. BBC Radio 4 арнасында көрсетілген бұл спектакльде Леклерк рөлін Иан МакДиармид, Лейзер рөлін Пиотр Бауман, Эйвери рөлін Патрик Кеннеди, ал Джордж Смайли рөлін Саймон Расселл Бил ойнады. Бұл сериядағы басқа қойылымдар сияқты, ол қазір CD жинағы түрінде қолжетімді.