Кіріспе
Wanderwort (ағылш. wanderwort, "көшпенді сөз", кейде Wanderwörter деп көпше түрінде қолданылады, әдетте неміс тіліндегі дәстүр бойынша үлкен әріппен жазылады) – көптеген тілдер мен мәдениеттерде, әсіресе бір-бірінен қашық жерлерде қарыз сөз ретінде тараған сөз. Осы себепті Wanderwörter тілдердің қарым-қатынасын зерттеудің бір бөлігі ретінде тарихи және әлеуметтік лингвистикада қызығушылық тудырады. Белгілі бір уақыт өткен соң, Wanderwort қай тілде немесе тілдер отбасында пайда болғанын және қай тілге қарыз алынғанын анықтау өте қиын болуы мүмкін. Көбінесе олар сауда жолдары арқылы таралады, кейде бұрын белгісіз болған өсімдіктерді, жануарларды немесе тағамдарды сипаттау үшін қолданылады.
A Wanderwort (, 'migrant word', sometimes pluralized as Wanderwörter, usually capitalized following German practice) is a word that has spread as a loanword among numerous languages and cultures, especially those that are far away from one another. As such, Wanderwörter are a curiosity in historical linguistics and sociolinguistics within a wider study of language contact. At a sufficient time depth, it can be very difficult to establish in which language or language family a Wanderwort originated and into which it was borrowed. Frequently, they are spread through trade networks, sometimes to describe a previously unfamiliar plant, animal or food.
Мысалдар
Вандервертердің типолық мысалдары – қанап, қант, имбирь, мыс, зира, иісжан, шарап және бал, олардың кейбіреулерінің тамыры қола дәуіріндегі саудаға дейін жетеді. Чай, оның Еуразиялық континенттік түрі – чай (екеуі де ағылшын тіліне енген), мысалы, кантон және мандарин тілдерінде қолданылады. Шоколад пен томат классикалық науатль тілінен испан тілі арқылы көптеген тілдерге ауысты, бірақ шоколадтың нақты шығу тегі белгісіз. Фаранг – араб және парсы тілдеріндегі франк этнонимінен туындаған термин. Аталған екі тілден бұл сөз Үнді мұхитында және оның жанында сөйлейтін көптеген тілдерге, оның ішінде хинди, тай және амхар тілдеріне қабылданды. Кенгуру – шығыс сұр кенгуруды білдіретін гугу йимитирр тілінен алынған; ол Джеймс Куктың 1770 жылғы экспедициясының жазбалары арқылы ағылшын тіліне, содан кейін әлем тілдеріне тарады. Апельсиннің шығу тегі дравидтік тілдерге (болжам бойынша тамил, телугу немесе малаялам) жатады, ал ағылшын тіліне кірген жолы санскрит, парсы, мүмкін армян, араб, итальян және көне француз тілдерін қамтиды. Көптеген Еуразия тілдеріндегі «ат» сөзінің түбірі ортақ – мысалы, моңғол тіліндегі морь (mor), маньчжур тіліндегі ᠮᠣᡵᡳᠨ (morin), корей тіліндегі 말 (mal), жапон тіліндегі 馬 (uma) және тай тіліндегі ม้า (máː), сондай-ақ қытай-тибет тілдері арқылы мандарин тіліндегі 馬 (mǎ) және тибет тіліндегі རྨང (rmang) сөздеріне дейін жетеді. Бұл сөз бірнеше кельт және герман тілдерінде де кездеседі, сондықтан ирланд тіліндегі marc және ағылшын тіліндегі mare сөздері осыдан туындаған.