Кіріспе

Бертольд Брехттың пьесасы. «Ана» (немісше: Die Mutter) – неміс модернист драматургы Бертольд Брехттің пьесасы. Ол Максим Горькийдің 1906 жылғы осы аттас романы негізінде жазылған.

Өмірбаян

Ол 1930-1931 жылдары Ханнс Айслер, Слатан Дудов және Гюнтер Вайзенборнмен бірлесіп, рифмасы жоқ, ұзындығы өзгеріп отыратын еркін өлеңмен жазылған прозалық диалог түрінде, ал партитурасында он бастапқы ән болған. Кейін тағы үш ән қосылды. Айслер 1935 жылы Нью-Йорктегі сахналық қойылым үшін хор, жеке дауыстар және екі фортепианоға арналған, op. 25 кантата ретінде қосымша музыканы қайта жазды. Пьесаның толық неміс тіліндегі атауы – Die Mutter. Leben der Revolutionärin Pelagea Wlassowa aus Twer (Ана. Тверь қаласынан шыққан революционер Пелагея Власованың өмірі).

Орындау тарихы

Ол 1932 жылғы 17 қаңтарда Берлиндегі Комедиенхаус ам Шиффбауэрдамм (Шиффбауэрдамм театрына жақын, бірақ бірдей емес) театрында тұңғыш рет көрсетілді. Режиссерлік жұмысын Эмиль Бури жасаса, сахналық безендірушісі Каспар Нехер болды. Елена Вайгель Ана рөлін, ал Эрнст Буш Павел рөлін сомдады. Бірнеше жыл өткен соң, Брехт 1951 жылғы 10 қаңтарда Берлиндегі Deutsches театрында Berliner Ensemble ұжымымен бірге осы пьесаны қойды. Нехер осы қойылымның декорацияларын да жасады, ал Хелен Вайгель басты рөлді қайта ойнады, Эрнст Калер Павелді, ал Буш Лапкинді сомдады. Брехт қайтыс болғаннан кейін Манфред Векверт осы қойылымды Театр ам Шиффбауэрдаммде актерлік құрамын өзгертіп қайта жаңартып, түсірілімге алды. Брехт "Ана" пьесасын Гитлер Германияда билікке келе бастаған кезде жазды. Бір көрсетілім барысында нацистер басты рөлдегі актерді тұтқындап, көрермендерге пьесаны тамашалауға бөгет жасады. 1973 және 1975 жылдар аралығында Сан-Францисконың Мим труппасы қойған "Ана" пьесасының декорациясында түпнұсқа сценарийде көрсетілген Карл Маркс пен Владимир Лениннің цитаталарының орнына Ричард Никсон мен Джордж Джексонның цитаталары жазылған плакаттар ілінді.

Интерпретация

Пьесада Брехт повествованиеді, иронияны, өзін-өзі жариялаған "ақиқаттардың" қарама-қарсы қою арқылы олардың кемшіліктерін ашуды, күрделі идеяларды драмалық оқиғаларға айналдыруды, адам мінез-құлқын түсіну және қарапайым бейнелеуді, сондай-ақ нәрселерді өзгертуге болатындығына қатысты комедиялық оптимизмді және ақыл мен салауаттылықтың қорқыныш пен шарлаттанды жеңетінін пайдаланады. Влассов – Брехттің толыққанды оң басты кейіпкері, ол бостандыққа ұзақ және қиын жолмен жетеді. "Ана" – Брехттің радикалды эксперименталды "Лехрштуке" немесе "оқу пьесаларын" ең толыққанды қолданған туындысы, ол оны "антиметафизикалық, материалистік, аристотельдік емес драма" деп сипаттайды. Пьеса жақсы ана болу үшін тек қана шұбат бағасына шағымдану жеткіліксіз екенін көрсетеді; керісінше, адам оған қарсы күресуі керек, тек өзінің және отбасының ғана емес, барлық жұмысшы отбасылардың мүддесі үшін. Басты кейіпкер, ана Пелагея Власова, пьесаның он төрт сахнасы, ұлының өлімі және өзінің ауруға шалдығуы арқылы сауатсыздықпен күресіп, әрдайым жақсы көңіл-күймен және тапқырлықпен белсенділік танытады. 1917 жылдың қазан айында патшаны құлату алдында өзінің Қызыл Туын көтеріп, алып жүруге мүмкіндік алған сәт – маңызды оқиға. Пьеса капитализмді зерттейтін, өткір, тапқыр және, кейбіреулердің пікірінше, гуманистік сынға алуымен танымал, бұл Брехттің көзқарасы бойынша, сол жүйенің салмағы астында өмір сүруге мәжбүр болған адамдардың тәжірибесі арқылы көрінеді.