Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перулік заңгер және саясаткер (1945–2022)
Peruvian lawyer and politician (1945–2022)
Оскар Луис Кастаньеда Лоссио (21 маусым 1945 – 12 қаңтар 2022) – Перудің 2003–2010 жылдар аралығында Перудің астанасы Лима қаласының әкімі болған перулік саясаткер. Ол 2015 жылы үшінші рет, бірақ қатарынан емес, 51% дауыспен Лима қаласының әкімі болып сайланды, оның мерзімі 2018 жылдың 31 желтоқсанына дейін жалғасты. Ол Перу президенті лауазымына екі рет кандидат болды: 2000 жылғы сайлауда бесінші орын алды (2002 жылғы әкімдік науқанына дейін), ал 2011 жылғы сайлауда тағы да бесінші орын алды, дауыстардың 9,8%-ын жинады. 2019 жылы Бразилиядағы «Lava Jato» (Жуыну машинасы) ісінің аясында кең ауқымды жемқорлыққа қарсы науқан жүргізіліп жатқанда, ол жемқорлыққа қатысты тергеуге алынды. Ол Лима қаласының әкімі қызметін атқарып жүрген кезінде пара үшін Бразилияның көпұлтты құрылыс компаниясы «Grupo OAS»-қа жақсылық жасады деген күдікке ілікті. 2020 жылдың 14 ақпанында судья Мария де лос Анхелес Камачо бұрынғы әкімге қатысты осы іс бойынша 24 айға алдын ала қамауға алуға бұйрық берді.
Óscar Luis Castañeda Lossio (21 June 1945 – 12 January 2022) was a Peruvian politician who was the Mayor of Lima, the capital city of Peru, from 2003 to 2010. He became Mayor of Lima again in 2015, after being elected for a third nonconsecutive term with 51% of the popular vote, for a term that lasted until 31 December 2018. He ran for President of Peru twice, in the 2000 elections placing fifth, prior to his mayoral campaign in 2002, and in the 2011 elections, placing fifth again with 9.8% of the vote. He was placed under investigation in 2019 for alleged corruption in the context of a broad anti corruption campaign following revelations in the Lava Jato scandal in Brazil. In particular, he was suspected of having favoured a Brazilian multinational civil engineering corporation (Grupo OAS) in exchange for bribes while serving as mayor of Lima. On 14 February 2020, Judge Maria de los Angeles Camacho ordered 24 months of preventive detention for this case against the former mayor.
Ерте өмір және білім
Чиклайо қаласында туып, Каса Кастаньеда үйінде өмір сүрген Кастаньеда Карлос Кастаньеда Ипаррагирье мен Ида Лоссионың ұлы болды. Оның әкесі Чиклайоның ең көрнекті қала әкімдерінің бірі ретінде есте қалады. Бала кезінде ол әкесімен бірге қалада жүргізіліп жатқан жұмыстарды тексеріп тұратын. Росарио Пардомен некелесіп, Луис Кастаньеда Пардо және Дарио Кастаньеда Пардо есімді екі ұлы бар. Ол Перу католик университетінде құқық білімін алды және Перудің Жоғары Әскери Оқу орталығында (Centro de Altos Estudios Militares del Perú) магистр дәрежесін аяқтады. Швеция мен Мексикада басқару саласында кәсіби диплом алды.
Castañeda, who was born in Chiclayo and lived in the Casa Castañeda, was the son of Carlos Castañeda Iparraguirre and Ida Lossio. His father is remembered as having been one of the most important mayors of Chiclayo. As a child he used to inspect with his father the works in progress in the city. From his marriage with Rosario Pardo, he has two sons: Luis Castañeda Pardo and Darío Castañeda Pardo. He studied law at the Catholic University of Peru and he earned a master's degree at the Centro de Altos Estudios Militares del Perú. In Sweden and Mexico he got a Professional Diploma in Management.
Саяси мансап
1981 жылы ол «Халықтық іс-қимыл» партиясының мүшесі ретінде саяси мансабын бастады және Альфонсо Баррантес Линган сияқты Лиманың көптеген бұрынғы қала әкімдерімен бірге жұмыс істеді. 1990-1996 жылдар аралығында, Альберто Фухимори президенттігі кезінде, ол қазір ESSALUD деп аталатын Ұлттық қоғамдық денсаулық институтының (IPPS) президенті болды. Ол сондай-ақ балықшыларға көмек көрсетумен айналысатын «La Caja del Pescador» ұйымының даулы қатысушысы болды.
In 1981, he began his political career as a member of Popular Action party, working with many of the past mayors of Lima such as Alfonso Barrantes Lingán. Between 1990 and 1996, during the presidency of Alberto Fujimori, he was the President of the National Institute of Public Health IPPS, now known as ESSALUD. He also had a controversial participation in La Caja del Pescador, an entity that works to benefit fishermen.
Бірінші президент сайлауы (2000)
2000 жылы ол президент сайлауында өз партиясы – Ұлттық ынтымақ партиясынан кандидат ретінде бақ сынады, бірақ екінші турға өте алмады және сайлауда үлкен сәтсіздікке ұшырады.
In 2000, he ran as a candidate of his own party, the National Solidarity Party, in the presidential elections, but failed to make it to the run off elections, faring poorly in the election.
Лима қаласының әкімі (2003-2010)
2002 жылы ол Ұлттық бірлік партиясынан қалалық сайлауға қатысып, "Біз – Перу" партиясының қолдауымен биліктегі мэр Альберто Андрадені жеңді. Кастаньеда өте танымал мэр болып бастады, оның қолдау деңгейі шамамен 79% құрады. 2006 жылғы қарашада өткен қала әкімі сайлауында ол дауыс берушілердің 48%-ын алып, пастор Хамберто Лейдің 15%-ын басып өтті. 2010 жылдың қазан айында ол Лима қаласының мэрі лауазымынан Перуде 2011 жылғы жалпы сайлауда ел президенттігіне қайта үміткер болу үшін бас тартты, бұл жолы Ұлттық ынтымақтастық альянсының жетекшісі ретінде.
In 2002, he participated in the municipal elections for mayor with the National Unity, defeating incumbent Mayor Alberto Andrade of We Are Peru. Castañeda started out as a very popular mayor, with an approval rating close to 79%. He won re election as the city's mayor in the November 2006 mayoral election with almost 48% of the vote against Pastor Humberto Lay’s 15% of the vote. In October 2010, he resigned as mayor of Lima to run again for the country's presidency in Peru's 2011 general elections, this time under the National Solidarity Alliance's banner head.
Екінші президенттік сайлауға қатысу (2011)
2011 жылы Кастаньеда президенттік сайлауда президенттікке үміткер болуға шешім қабылдады, бұл жолы Ұлттық ынтымақтастық альянсының тізімі бойынша. Бірақ, нәтижесіз, ол дауыстардың шамамен 9,8% ғана жинап, бесінші орынға табан тіреді. Лима қаласының мэрі қызметін атқарған (2003-2010 жылдар) соңғы айларында ол "Comunicore" ісі бойынша заңсыз байып, сыбайлас жемқорлыққа қатысты ауыр айыптауларға ұшырады. Ол сондай-ақ "El Metropolitano" көлік жобасының құрылысының кешігуі мен құнының жоспарланғаннан асып кетуіне байланысты демдеуге түсті, жобаның бюджеті еселеп өсті және 2005 жылы ашылуы жоспарланған болатын, бірақ 2010 жылы ғана аяқталды. Осы айыптауларды алғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Нелли Мерседес Аранда Каноте басқарған сот билігі Лиманың бұрынғы мэрін "Comunicore" ісіне қоспау туралы шешім қабылдады, себебі прокуратура аталған компаниямен келісімге келіп, қала әкімшілігіне экономикалық зиян келтіргенін жеткілікті дәлелдермен растады.
In 2011, Castañeda decided to run for the presidency in the presidential elections, this time under the National Solidarity Alliance. Nevertheless, and unsuccessfully, he only managed to gather around 9.8% of the votes, placing fifth. During the last months of his administration as Lima Mayor (2003 2010), he was the subject of serious accusations of illicit enrichment and corruption in the case of "Comunicore". He was also criticized for the delay in construction and the cost overrun of his El Metropolitano transportation project, whose budget multiplied, and whose completion occurred in 2010, despite the fact that its inauguration was scheduled for the year 2005. Months after having received these accusations, the Judicial Power in charge of Nelly Mercedes Aranda Cañote, decided not to include the former mayor of Lima in the Comunicore case because the Prosecutor's Office provided sufficient evidence of the agreement with the aforementioned company to economically harm the municipality.
Лима қаласының әкімі (2015-2018)
2014 жылғы қалалық сайлауда ол Лима қаласының әкімі лауазымына түсіп, 5 қазанда бәсекелес және қазіргі әкім Сусана Вилларанды айқын артықшылықпен жеңіп, ол үшінші орынды (10%) алды, ал APRA партиясынан кандидат Энрике Корнехо күтпегендей 18% дауыс жинады. Ол 2015 жылдың 1 қаңтарында қызметке кірісіп, қайта сайлануға түспегендіктен 2018 жылдың 31 желтоқсанында қызметтен кетті.
In the 2014 municipal elections, he ran for Mayor of Lima, winning the election by a landslide on 5 October, over rival and incumbent Susana Villarán in third place (10%), and surprisingly, 18% for APRA candidate Enrique Cornejo. He assumed office on 1 January 2015 and stepped down on 31 December 2018 as he declined to run for re election.
Даулар
Лима мэрі (2003-2010 жылдар) лауазымында болған соңғы айларында ол "Comunicore" ісі бойынша заңсыз байып, сыбайлас жемқорлыққа қатысты ауыр айыптамалар алды. 2011 жылдың қыркүйегінде ол Лима қаласының әкімі қызметін атқарган кезінде "көлеңкелі фирмаға" 35,9 миллион новое соль төлеу фактісі бойынша сот процесіне тартылды. Бұрынғы мэр бұл шараға қарсы Habeas corpus талапнамасын ұсынды, бірақ 2012 жылдың қаңтарында Лиманың 12-ші қылмыстық соты Кастаньеда Лоссио осы іс бойынша сотталуға тиіс деп шешім шығарды. 2013 жылдың 15 наурызында ұлттық телеарнада Луис Кастаньеда Лоссио Лиманың тұңғыш әйел мэрі Сусана Вилларанды қайта шақыру науқанын ұйымдастырғанын көрсететін аудиожазбалар таратылды. Бұл жарияланғанға дейін Кастаньеда Лоссио қайта шақыру процесіне қатысқандығын жоққа шығарған болатын. 2014 жылдың мамырында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы прокуратура Лима мэрі болған жылдары 200 000 новое сольді заңсыз жинағаны үшін Кастаньеда Лоссиоға қатысты тергеу бастады. Лима мэрі болған кезеңде Кастаньеда өзінің ізашарының мұрасын жоюға бағытталған регрессивті саясаттарды жүргізгені үшін сынға ұшырады. Оларға Вилларан тапсырған қабырға суреттерін жою, Лиманың қоғамдық көлік жүйесіне енгізілген реформаларды кері қайтару, қалалық кеңес отырыстарына жұртшылықтың қатысуын шектеу және Лима орталығындағы Римак өзенінің жағалауларын және аудандарды жаңа саябаққа айналдыру жоспарларын тоқтату кірді. Rio Verde жобасы тоқтатылғаннан кейін, трансформацияға ұшырауы тиіс аудандардың бірі (Кантагалло) 2016 жылдың қараша айында өрт салдарынан қирады, бұл жүздеген Шипибо-Конибо қауымының мүшелерін мекенжайсыз қалдырды.
During the last months of his administration as Lima Mayor (2003–2010), he received serious accusations of illicit enrichment and corruption in the case of "Comunicore". In September 2011, he was included in the process for the irregular payment of 35.9 million nuevos soles to a "ghost company" during his tenure as mayor of Lima. The former mayor presented a Habeas corpus against this measure, but finally in January 2012, the 12th Criminal Court of Lima ordered that Castañeda Lossio must be prosecuted for this case. On 15 March 2013, audio recordings leaked to the press were broadcast over national television revealing that Luis Castañeda Lossio was indeed in charge of the campaign to recall Lima's first female Mayor, Susana Villaran. Before the leaks Castañeda Lossio had publicly denied his involvement in the recall process. In May 2014, the Anticorruption Prosecutor's Office initiated an investigation into Castañeda Lossio for the improper collection of 200,000 new soles in the years he was mayor of Lima. While mayor of Lima, Castañeda attracted criticism for various policies that were seen as retrogressive attempts to erase the legacy of his predecessor. These included erasing murals commissioned by Villarán, undoing reforms she had made to Lima's public transit system, barring the public from city council meetings, and cancelling plans to remake the banks and neighborhoods along the Rimac River in downtown Lima into a new park, the so called Rio Verde Project. Following the cancellation of the Rio Verde project, one of the neighborhoods that would have been transformed (Cantagallo) was, instead, devastated by a fire in November 2016, which forced out hundreds of Shipibo Konibo community members.
"Одебрехт" жанжалы
2020 жылдың қаңтарынан бастап Кастаньеда Бразилияның Odebrecht және Grupo OAS құрылыс фирмаларына қатысты кең ауқымды жемқорлыққа байланысты тергеуге қатысты тұлға болып қала берді. 2020 жылдың 14 ақпанында судья Мария де лос Анджелес Камачо бұрынғы мэрге қатысты осы іс бойынша 24 айға қамауға алу шарасын бұйырды, ал Хосе Луна Гальвес пен Жизель Зегарра 36 айға белгілі бір мінез-құлық ережелерін сақтап, көрінуге шектеу қойылды.
As of January 2020, Castañeda remained the subject of investigations into wider allegations of corruption linked to the Brazilian construction firms Odebrecht and Grupo OAS. On 14 February 2020, Judge Maria de los Angeles Camacho ordered 24 months of preventive detention for this case against the former mayor, while José Luna Gálvez and Giselle Zegarra will have a restricted appearance for 36 months, with certain rules of conduct.
Өлім
Кастаньеда 2022 жылдың 12 қаңтарында Лима қаласында жүрек-өкпе тоқтауынан 76 жасында қайтыс болды.
Castañeda died from cardiopulmonary arrest in Lima, on 12 January 2022 at the age of 76.