Кіріспе

Вольф Колорадо штатына қарсы, 338 АҚШ 25 (1949) – АҚШ Жоғарғы Сотының ісі, онда Сот 6-3 дауыспен төртінші түзету штаттарға қолданылғанымен, алып тастау ережесі төртінші түзетудегі жарғысыз және негіссіз іздестірулер мен тәркілеуге қарсы құқықтың міндетті бөлігі емес деп шешім шығарды. Уикс АҚШ-қа қарсы, 232 АҚШ 383 (1914) ісінде Сот сот шешімі ретінде алып тастау ережесінің федералды соттарда күшіне енуі мүмкін екенін, бірақ ол төртінші түзетудің тікелей талаптарынан туындамайтынын айтты. Вольф соты он төртінші түзетуге алып тастау ережесін қосудан бас тартты, өйткені Уикс доктринасын (алып тастау ережесін) қабылдамаған штаттар жеке өмірге қатысты құқықтарын қорғаудың басқа да шараларынан айырылмады (яғни штаттардың полиция қызметкерлерін жарғысыз және негіссіз іздестірулер мен тәркілеулерден ұстауға бағытталған өз ережелері болды). Алайда, штаттардың көптеген ережелерінің тиімді еместігі анықталғаннан кейін, Сот Мэппке қарсы Огайо, 367 АҚШ 643 (1961) ісінде Вольф бойынша қабылданған шешімді жоққа шығарды. Бұл маңызды іс тарихта он төртінші түзетудегі тең процестің ережесі арқылы федералды үкіметке қатысты қолданылғандай, штаттарға қарсы да күшіне енетін алып тастау ережесі ретінде қалыптасты.

Іс-қағаздарының мазмұны

Апелляция беруші Джулиус А. Вольф Денвер қаласы және округінің аудандық сотында қылмыстық аборттар жасауға құлықтану қылмысы бойынша сотталды. Саясатта Колорадо Жоғарғы соты (187 P.2d 926, 928) сот шешімін күшінде қалдырды. Вольф кассациялық тәртіппен АҚШ Жоғарғы сотына шағым түсірді, және АҚШ Жоғарғы соты осы шағымды қарауға келісті.

Сот шешімі

Сот алдындағы маңызды мәселе – АҚШ Конституциясының Төртінші және Он төртінші түзетулеріне сәйкес, штаттардың заңсыз алынған дәлелдерді соттан шығарып тастауға міндетті ме екені. Бұл іс бойынша соттың пікірін Феликс Франкфуртер жариялады, оған бас судья Фред М. Винсон және судьялар Стэнли Форман Рид, Роберт Х. Джексон және Гарольд Хитц Бертон қосылды. Судья Хьюго Блэк жеке пікір білдірді. Ал судьялар Уильям О. Дуглас, Фрэнк Мерфи (оның пікіріне Рутледж қосылды) және Уайли Блоунт Рутледж (оның пікіріне Мерфи қосылды) қарсы пікір жазды.

Frankfurter көпшіліктің пікірі

6-3 дауыспен Сот төменгі сатыдағы соттардың шешімін растады. Ол, дәлелдерді жою орынсыз іздестірулерді ұстап тұрудың тиімді тәсілі болғанымен, Конституцияның тиісті процесі туралы ережеде белгіленген ең төменгі талаптарды сақтай отырып, сондай нәтижеге қол жеткізе алатын басқа да жолдар бар екенін мәлімдеді. Мысал ретінде, Сот "полицияның ішкі тәртібі, ашық қоғамдық пікірдің бақылауында" сияқты азаматтық шараларды ұсынды. Әділет Феликс Франкфуртер өз пікіріндегі басты мәселені мынадай деп қарастырды: егер федералды сотта қабылдамауға тиіс дәлелдерді пайдалану арқылы штаттық соттағы айыптау үкімі, Конституцияның он төртінші толықтыруымен кепілдендірілген тиісті сот процесінен айыпталушыны айырады ма? Бұл сұрақ тікелей Құқықтар туралы заңды енгізу мәселесіне байланысты. Франкфуртер, федералды билік органдарының қылмыстық сот ісін жүргізуіне қатысты талаптарға қарағанда, он төртінші толықтыру штаттарға ұқсас шектеулер қоймайды деп мәлімдеді. Ол он төртінші толықтыруда кепілдендірілген тиісті процесс Конституцияның алғашқы сегіз толықтыруының қысқаша түсіндірмесі деген пікірді келтіріп, оны "мәселе жабылды" деп түбегейлі қабылдамайды. Сот, қылмыстық заңды орындау кезінде тиісті процеске қатысты ережелер штаттарға қатысты шектеулерді қарастыра отырып, Palko v. Connecticut ісінде айтылған пікірлерден көп алшақтамайды. Бұл шешімде, Әділет Бенджамин Н. Кардозо Тиісті процесс туралы ереже бастапқы Құқықтар туралы заңды қамтиды деген пікірді қабылдамады. Сот, таңдамалы енгізу доктринасы арқылы, Төртінші толықтырудың орынсыз іздестірулер мен тәркілеулерді тыйым салуы "реттелген бостандық тұжырымында бар және осылайша тиісті процесс туралы ереже арқылы штаттарға қарсы қолданылуы мүмкін" деп тапты. Алайда, осы негізгі құқықты қолдануда қосымша сұрақтар туындайды, мысалы, полицияның мұндай әрекеттерін қалай тексеруге болады, оған қарсы қандай шаралар қолдануға болады және т.б. Бұл істе маңызды прецедент Weeks v. United States (1914) ісінен туындайды. Weeks ісіндегі бірауыздан қабылданған шешімнің басты салдары федералдық қудалауда Төртінші толықтыру заңсыз іздестірулер мен тәркілеулер арқылы алынған дәлелдерді пайдалануға тыйым салады. Франкфуртер 1914 жылғы бұл шешімнің "Төртінші толықтырудың нақты талаптарынан туындамағанын" және "Конституцияны орындау бойынша Конгресс саясатын көрсететін заңнамаға негізделмегенін" айтып, көңілі толмағанын білдірді. Алайда, бұл ереже содан бері жиі қолданылғандықтан, "біз оған берік тұрып қаламыз". Бірақ Франкфуртер, қолдағы негізгі мәселе, полицияның федералдық істегі еріксіз кіріп алудан қорғау құқығы штаттық істерге де қолданыла ма екені екенін қайталайды. Ол, ағылшын тілінде сөйлейтін көптеген елдер "осылай алынған дәлелдерді жоюды маңызды деп санамайтынын" айтып, Сот "осы шараны құқықтың қажетті бөлігі ретінде қарастырудан тартынуы керек" дейді. Франкфуртер, дәлелдерді жою практикасы заңсыз іздестірулерді ұстап тұрудың тиімді тәсілі болғанымен, Сот басқа да тиімді әдістерді тиісті процесс талаптарының ең төменгі деңгейінен төмен деп айыптауға болмайды деп жазады. Сонымен қатар, федералды полиция жинаған дәлелдерді жоюға себептер, штаттық немесе жергілікті билік органдары жағдайында одан аз мағыналы. Ол, жоғарыда айтылған себептерге байланысты, Сот "штаттық қылмыс үшін штаттық соттағы қудалауда он төртінші толықтыру орынсыз іздестірулер мен тәркілеулер арқылы алынған дәлелдерді қабылдауға тыйым салмайды" деп шешім қабылдады.

Қаралардың келісімі

Бірлескен пікірде, судья Хьюго Л. Блэк өзінің бұрынғы наразылықтарында айтқандай, Төртінші түзетудегі орынсыз іздестірулер мен тәркілеулерге тыйым салу штаттарға да қолданылатынын атап өтеді. Егер Төртінші түзету өзі ғана емес, сонымен қатар алынған дәлелдерді де пайдалануға тыйым салса, төменгі соттардың шешімін қайтаруға қолдау көрсеткен болар еді, деп жазады ол. Алайда, ол соттың пікірінен көрінетін федералдық дәлелдерді жоққа шығару ережесінің "Төртінші түзетудің бұйрығы емес, Конгресс жоққа шығара алатын сот құрамындағы дәлелдеу ережесі" деген тұжырыммен келіседі. Ол бұл тұжырым оны "соттың растау туралы шешімімен келісуге" жетеледі деп қорытындылайды.

Дугластың қарсылығы

Сот төрешісі Уильям О. Дуглас өзінің келіспеушілік пікірінде Адамсон ісінде Калифорния штатына қарсы сотта судья Хьюго Л. Блэк келтірген себептерге байланысты, Төртінші түзету Штаттарға да қолданылады деп жазады. Ол судья Франк Мерфидің Төртінші түзетуді бұза отырып алынған дәлелдерді штаттық және федералдық қудалауларда да қабылдамау керек деген пікірімен келіседі; мұндай қабылдамау болмаған жағдайда "түзетудің тиімді құралы болмас еді".

Мёрфидің келіспеушілігі

Өзінің қарсы пікірін білдіріп, онымен судья Уайли Блоунт Ратледж келіседі, судьяның орынбасары Франк Мерфи көпшілік пікірдің оқшаулау ережесіне баламалар бар деген ұсынысына қарсы шығады. Ол бұл мәлімдеменің өзі "әрбір мүмкіндік бірдей тиімді деген ойды тудырады" деп шағымданады, ал оның пікірінше, оқшаулау ережесіне бір ғана балама бар – ол "ешқандай жазаламау". Мерфи соттың өзін-өзі реттеу туралы ұсынысын ашық түрде сынап, "облыстық прокурордың өзінің бұйрығымен жүргізілген тінту кезінде іздестіру және тәркілеу туралы ережелерді бұзғаны үшін өзін-өзі қудалауын" күтуге бола ма дегенге күмісдей сенбейді. Мерфи тағы бір баламаны ұсынады, ол үйге рұқсатсыз кіргені үшін залап ақысын алудың дәстүрлі тәсілі болар еді.

Ратледждің келіспеушілігі

Қатысушы судья Уайли Блоунт Ратледж қарсы пікір жазады, оған судья Франк Мерфи де қосылады. Ол Соттың төртінші түзетудің талабы мемлекеттерге міндетті болғанымен, онымен бірге есептен шығару ережесінің санкциясын да алып келмейді деген қорытындысын қабылдамайды. Ол судья Мерфинің «Санкциясыз түзету – мәнсіз қағаз ғана» деген пікірімен келіседі. Сонымен қатар, ол Соттың Конгресс төртінші түзетуді бұза отырып алынған дәлелдерді федералды соттарда пайдалануға рұқсат беретін заң шығаруы мүмкін емес деген ұсынысын да қабылдамайды, бұл мәселе бұрын Бойд ісінде (Бойд v. АҚШ) жағымсыз шешілгенін еске салады. Судья Рутледж Соттың «осы іздестірудің заңсыздығын шешімнің негізгі ойы ретінде пайдаланғанын» айтып аяқтайды. Ол осы оймен келіседі және сот үкімін күштен шығару керек деп санайды.