Шекспирдің «Жайтүндегі түс» пьесасының кейіпкері – Гелена

Кіріспе

Хелена – Уильям Шекспирдің «Жазғы түнгі арман» пьесасындағы төрт жас ғашықтың (Деметрий, Лисандр және Гермиямен бірге) бірі.

Жазғы түннің арманындағы рөлі

Недардың қызы Хелена – Гермияның өмір бойына досы (оның өзі жиі өзін Гермиямен салыстырады). Пьесадағы оқиғалар басталмас бұрын Елена абыройлы Димитрийге ұсынылған еді, бірақ оның махаббаты Гермияға ауысқан соң ол одан бас тартты. Дегенмен, Елена Димитрийге деген сүйіспеншілігін сақтап қалды. Гермия Еленаға Лисандр есімді адаммен қашып кетуді жоспарлап отырғанын айтады. Елена Димитрийге Гермия мен Лисандрдың жоспарларын жеткізеді, және олар екеуі қашып бара жатқан ғашықтардың артынан қуады. Деметрий оған қасақана қатыгездік көрсетсе де, Елена оған адал болып қалады. Оның адалдығы жұлдыздар патшасы Оберонның назарын аударады. Оберон Пак рухына Димитрийді Еленаға қайта ғашық етуді бұйырады. Бірақ Пак қателікке ұшырап, ұйықтаған Лисандрды сиқырлап алады, осыдан кейін Лисандр оянып, бірден Хеленаға ғашық болады. Ол қорқып, жарақаттанған Хеленаны қуа жөнеледі, ал ұйықтаған Гермияны тастап кетеді. Оберон Пактың қатесін түзетуге тырысып, Деметрийді де сиқырлайды, ол да Хеленаға ғашық болады. Пьесаның аясында Елена мен Гермия шайқасуға жақын келеді, ал Лисандр мен Деметрий Хеленаның махаббатына лайық кім екені үшін таласады. Оберон Пакқа Лисандрға жасалған сиқырды түзетуді бұйырады. Таң атып, ғашықтар қайтадан ұйықтап кетеді, ал Пак Лисандрға жасаған сиқырын кері қайтарады. Ертеңгісін аң аулайтын Тесей, Гипполита және Эгей ғашықтарды табады, және бәрі өз орнына келеді. Деметрий метафоралық «аурудың» оны Гермияға ғашық еткенін айтады, бірақ сауыққаннан кейін оның махаббаты Еленаға қайта оралды. Ғашықтар Тесей мен Гипполитамен бірге той жасап, олардың құрметіне Механикалар қойған спектакльді тамашалайды. «Жазғы түнгі арман» пьесасының жалғыз басты кейіпкері болмаса да, Хелена оның ең көп сөйлейтін кейіпкерлерінің бірі. Оның сөздерінде махаббаттың мәні мен ғашықтық сезімге келу процесіне сенім білдіріледі. Ол сондай-ақ пьесадағы оқиғалардың бастауында тұр, себебі Оберон (deus ex machina рөлінде) оның жағдайына қозғалады. Хеленаның Димитрийге деген сыныққан махаббаты ешкім тарапынан сынға ұшырамайды, оның тұрақтылығы басқа кейіпкерлердің өзгергіш мінезімен салыстырғанда үлкен артықшылық деп есептеледі. Ол Гермияға деген терең платондық махаббат пен бауырластық сезімін де көрсетеді. Ғашықтардың арасындағы оның рөлі Лисандрдікімен салыстыруға болады. Екеуі де өз серіктестерінен гөрі сырттай романтикалық және ойлы, және пьесаның романтикалық жетілу мен мәңгілік махаббаттың бастауы туралы тақырыбына ең қатысты сөздерді айтады. Лисандр «нағыз махаббаттың жолы ешқашан да тегіс болмайды» десе, Еленаның бірінші актідегі сөйлеуінде белгілі бір сөз бар: «Махаббат көзбен емес, санамен қарайды, сондықтан қанатты Купидон соқыр болып бейнеленген». Оның есімі Троялық Еленаны еске салады, бұл туралы Тесей пьесаның соңында айтады. Оның кейіпкері Шекспирдің «Барлығы жақсы аяқталады» пьесасындағы Хеленаның кейіпкеріне ұқсас.

Helena, the daughter of Nedar, is the lifelong friend of Hermia (to whom she often compares herself). Before the events of the play, Helena was betrothed to the nobleman Demetrius, but she was rejected when his affections turned to Hermia. Despite this, Helena maintained an abiding love for Demetrius. Hermia confides in Helena that she plans to elope with a man called Lysander. Helena tells Demetrius of Hermia and Lysander's plans and, together, they follow the eloping lovers. Though Demetrius is deliberately cruel towards her, Helena remains devoted to him. Her devotion catches the attention of Oberon, the king of the fairies. Oberon commands a spirit, Puck, to enchant Demetrius into falling back in love with Helena. When Puck mistakenly enchants a sleeping Lysander instead, Lysander wakes and falls instantly in love with Helena. He pursues a shocked and hurt Helena, deserting a sleeping Hermia. Oberon, trying to correct Puck's error, enchants Demetrius, who also falls in love with Helena. In the denouement, Helena and Hermia nearly come to blows while Lysander and Demetrius fight over who is more worthy of Helena's affections. Oberon commands Puck to fix the enchantment mistakenly placed upon Lysander. With dawn approaching, the lovers each go to sleep again, and Puck reverses the enchantment he put upon Lysander. By the time the lovers are discovered in the morning by a hunting Theseus, Hippolyta, and Egeus, all has been put right. Demetrius claims that a metaphorical 'sickness' made him love Hermia, but in health, his love has returned to Helena. The lovers are married in a joint ceremony with Theseus and Hippolyta, and together watch the play put on by the Mechanicals in their honour. While not the only protagonist of A Midsummer Night's Dream, Helena is one of its most talkative characters. Her dialogue presents a humanist belief in the nature of love and the process of falling in love. She is also the catalyst of the play's drama, as Oberon (in his role as a deus ex machina) is moved to action by her situation. Helena is never criticized for her unrequited love for Demetrius; her constancy is seen by other characters as a great virtue, compared to their fickle nature. She also demonstrates great platonic love and sisterly devotion to Hermia. Within the cast of the lovers, her role is comparable to Lysander's. Both are more outwardly romantic and thoughtful than their partners, and both speak those lines most pertinent to the play's themes of romantic maturity and the source of lasting love. While Lysander says, "the course of true love ne'er did run smooth," Helena's speech in Act I includes the well known quote: "Love looks not with the eyes, but with the mind; And therefore, is wing'd Cupid painted blind." Her name is reminiscent of Helen of Troy, a reference made by Theseus towards the play's end. Her character is similar to that of Shakespeare's Helena in All's Well That Ends Well.