Кіріспе

Гаудия Вайшнавизміндегі жетекші ачарья Нароттама Даса Такура (шамамен 1520 ж., қайтыс болған күні белгісіз), сондай-ақ Такура Махасая деп те белгілі, Гаудия Вайшнавтық қасиетті адам, ол Вайшнавтық бактыны Одиша, Бенгалия және Үндістанның басқа да аймақтарына таратты. Нароттама Даса – Бангладештің қазіргі Раджшахи ауданының Гопалпур Парганасында тұратын Кришнананда Датта патшасы мен Нараяни Девидің ұлы. Кейбір діни кітаптарға сәйкес, әкесі қайтыс болғаннан кейін ол патшалық міндеттерін әкесінің ағасының үлкен ұлына сеніп, Вриндаванаға аттанды.

Өмірбаян

Нароттама Даса Тхакура өмір бойы брахмачари болды. Ол қазіргі Бангладештің Раджашахи ауданындағы Гопалпура аймағын билеген патша Шри Кришнананда Даттаның ұлы, Каястха кастасының отбасында дүниеге келді. Оның астанасы Падма өзенінің бойындағы Кхетри болды. Нароттаманың анасы Нараяни Деви болды, ол 1520 жылы Магха (қаңтар) айында пурнимада (толық ай күні) дүниеге келді. Нароттама бала кезінен-ақ Шри Чайтаньяға қызығушылық танытты. Нароттама дүниеге келгенде, астрологтар келіп, картаға қарап, бұл бала ұлы патша немесе жалқы уағыздаушы болатынын айтты. Ол сонымен қатар санскритті оқып, оны қысқа мерзімде меңгерді. Ол санскрит грамматикасы, поэзиясы, прозодиясы және т.б. салаларында шебер болды. Он екі жасында Нароттама Даса Тхакура түсінде Лорд Нитьянанданы көрді. Нитьянанда Нароттамаға Падма өзенінде шомылуға бұйырды, содан кейін ол Құдайға деген сүйіспеншілікті алады. Лорд Нитьянанданың нұсқауымен Нароттама Падмада шомылды, және өзеннің Девиі пайда болып, Лорд Чайтаньяның бұйрығымен оған таза Құдайға деген сүйіспеншілік сыйлады. Алтын бала өтіп бара жатқанда, барлық көрермендер осы әсем жас бала кім екенін ойлады, ал үйіне жеткенде, оның өз анасы оны танымай, ерекше баланың кім екенін ойлады. Содан кейін ол анасына өзінің ұлы екенін түсіндіріп, оның қараңғы түсі алтынға айналған оқиғаны айтып берді. Бір күні таңертең Батыс Бенгалиядағы патша отбасында дүниеге келген жас ханзада Нароттама күнделікті шомылу үшін Падма өзеніне барды, және өзен оған Шри Чайтанья Махапрабху осы өзенмен бірге қалдырған Құдайға деген трансценденттік сүйіспеншілікті сыйлады. Содан кейін, Шьямсундарға деген зор сүйіспеншілік сезімімен, он алты жасында үйден шығып, Шри Шьямананда Прабху мен Шринивас Ачарьямен бірге Махапрабхудың дәрістерін алу үшін Джаганнатх Пуриге қарай сапар шекті. Алайда, жол жүрісінде Махапрабху мен оның серіктерінің жоғалғаны туралы хабарды естіп, қатты уайымдады, бағытын өзгертіп, Вриндаванға қарай жолға шықты, Шри Рупа мен Санатан Госвамиді кездестіруді үміттенеді. Алайда, олар осы дүниедегі қызметтерін де тоқтатты, бұл үш адал адамды қатты қайғыға батырды. Олар Вриндаванға жеткенде, Шри Жива Госвамидің лотос аяғына баспана тауып, одан трансценденттік тақырыптар бойынша нұсқаулар алды. Алайда, Шрила Жива Госвами ешкімді бастауға шақырмағандықтан, ол Нароттамға Шрила Локанат Прабхудан пана іздеуді тапсырды. Шікіш гурудың нұсқауларын орындап, Нароттам Дас Тхакур Шри Локанат Прабхуға барып, бастауды сұрады, бірақ ол да ешқандай шәкіртке ие болғысы келмейтінін айтып, бас тартты. Содан кейін, Локанат Прабхуға ұнамды болуға бел буған Нароттам әр таңертең Локанат Прабху нәжіс шығару үшін баратын жерді тазалап тұратын. Бұл туралы Локанат Прабху біліп, кімнің солай істеп жатқанын тексеруге кірісті. Ол оның Нароттама екенін білгенде, оның кішіпейіл қызметіне риза болып, оған бастама берді. Шрила Нароттама Дас Тхакур өзінің Дикша гуруы Шрила Локанат Прабху мен Сикша гуруы Шрила Жива Госвамидің басшылығымен өзінің бхаджанын орындай бастады. Біраз уақыттан кейін Шрила Жива Госвамидің нұсқауымен Шрила Нароттам Дас Тхакур Шринивас Ачарья мен Шьямананда Прабхумен бірге Батыс Бенгалияға барып, Шри Чайтанья Махапрабху мен Вриндаванның Госвамилерінің ілімдерін уағыздады. Содан кейін ол Кхетюри-дхамда алғашқы Гаура Пурнима мейрамын өткізді, онда Нитьянанда Прабхудің мәңгілік жұбайы Джахнава Ма жеке өзі болды және ол жиналған барлық вайшнавтарға үлкен қонақасы жасады. Бұл мерекенің барысында құдайлар орнатылғаннан кейін, әуесқойлықпен өтетін киртанда барлық бауырлар Панка Татваның құдайлық дәрістерін билеп, билеп жүрді. Жас жігіт болса да, Нароттама Дас тек мадхукари антын ұстап өмір сүретін, яғни үй иесінің үйіне барып, жалбарынып, не сұраса, соны жейтін, дәл солай, бал аары гүлден гүлге барып, тозаң жинап алғандай. Осы қатаң анты бойынша Нароттама ас үйде де, азық-түлік қоймасында да тұрмады. Ол тек Құдайға ғана сенім артып, Оның мейіріміне кенелді. Нароттама Даса Тхакура сол дәуірдегі қате түсініктерді жойып, үздіксіз уағыздайтын және шәкірттеріне де солай етуге шақыратын. Бұл Нароттама Даса Тхакураның уағыздаған басты тұстарының бірі болды - Вайшнав - бұл млечча, явана, брахман, судра және т.б. емес. Вайшнавизм тек қана Кришнаны тану мен мойындау арқылы бағалануы керек. Туған жері, жасы, тап, дін, аяқ киімнің мөлшері, білімі, әлеуметтік жағдайы, кімнің бастауымен, қай жылы бастауымен немесе қашан бірінші рет адалдықпен қызмет етуімен байланысты ешқандай айырмашылықтар болмауы керек. Кришнаны тану үй шаруасына, санньясаға, рәсімдерге, топтық келісімге немесе басқа да нәрселерге тәуелді емес - тек Құдайдың лотос көздеріне қызмет етудегі сіңірілуіне ғана байланысты. Бұл Нароттама Даса Тхакураның уағыз стратегиясының қорытындысы. Шрила Нароттам Дас Тхакур шалқарып, көптеген шәкірттер жасады, олардың көптегісі тіпті каста брахмандар болды, бұл басқа брахмандарды, денелік белгілерінен жоғары тұрмағандарды оған қарсы шығарды, олар оның брахмандарды бастауы дұрыс емес, өйткені ол өзі Каястха екендігі үшін тозаққа барады деді. Бұл Шрила Нароттам Дас Тхакурды ренжітті, сондықтан ол өз еркімен осы материалдық әлемді тастап кетті. Алайда, оның жоғары тұрғандығын түсінбеген брахмандар оның брахмандарды бастауына байланысты осы оқиғаның болғанын айта бастады. Осыны көрген Нароттам Дас Тхакураның жақын шәкірттері оны қайта тірілуге шақырып, осы қарсылық білдірген адамдардың жалған екенін дәлелдеуін өтінді, және тек оның адалдарының қуанышы үшін ол қайтадан саналы болды, осылайша оларды жалған екенін дәлелдеді. Олар өз қателіктерін түсініп, оның лотос аяқтарына жығылып, кешірім сұрады. Осы оқиғадан кейін Нароттам Дас Тхакур бір жыл бойы планетада қалып, халықты құттықтады, содан кейін Падма өзеніне еріп, өмірін аяқтады. Нароттаманың мыңдаған шәкірттері болды, көбінесе қазіргі Бангладеш аудандарында. Ол Кхетюридегі Према Гхатындағы тамаринд ағашының астында қайтыс болды, онда Лорд Чайтанья отырған және өзен Девиі Нароттамаға таза Құдайға деген сүйіспеншілікті сыйлаған жерде, "Saparsada bhagavad viraha janita vilapa" әнін шығарды, ол "je anilo prema dhana koruna pracur heno prabhu kotha gela acarya thakura" деп басталады. Оның өмірі Према виласада сипатталған. Вриндаванда Нароттама Рупа Госвами мен Санатана Госвамилармен күшін біріктірді. Нароттама Локанатха Госвамидан бастау алғаннан кейін, одан Жива Госвамидан оқуға баруды тапсырды. Ол Шринивас Ачарья сияқты басқа да садулармен (қасиетті адамдармен) бірге халыққа адалдық жазбаларын тарату үшін Бенгалға сапар шекті. Чайтанья Махапрабхудың жоғалуынан кейін 50 жыл өткен соң Нароттама Бенгалда жылдық фестивальдарды ұйымдастырды, бұл Гаудия философиясын біріктіруге көмектесті. Маңызды кездесу Кхетюрида болды, онда Чайтанья Махапрабхудың сектасының Гаудия Вайшнава теологиясы анықталды. Осы оқиғаның нақты жылы белгісіз, бірақ кейбіреулер оның шамамен 1572 жылы болғанын айтады.

Нароттаманың жазбалары

Нароттама Даса ең алдымен Рада мен Кришнаға деген терең құлшыныс сезімдерін көркем тілмен суреттейтін діни поэзиясымен танымал. Оның «Шри Рупа Манджари Пада» және «Шри Гуру Чарана Падма» дұғалары Гаудия Матх және ИСККОН ғибадатханаларында бүгінгі күнге дейін үнемі оқылып келеді. Нароттаманың еңбектерінің ішінде «Пратхана» және «Према бхакти чандрика» (Махаббатқа толы құлшыныстың ай сәулесі) ең көп танылғандары. «Хатапалтана» атты қысқа жазба да Нароттамаға жатқызылады, бірақ мазмұны тарихи оқиғалармен сәйкес келмейтіндіктен, оны кейбір адамдар жалған туынды деп санайды. Нароттама «Смаранамангала» туындысын бенгал тіліне аударған. Бұл еңбекте Рада мен Кришнаның күнінің сегіз бөлігіндегі ойын-сауықтары он бір шумақ арқылы сипатталған. Бхактисиддханта Сарасвати Тхакура арқылы Нароттаманың рухани мұрагері А.С. Бхактиведанта Свами Прабхупада оның дұғаларын жиі келтірген, өйткені көптеген Гаудия Вайшнав ачарьялары да солай жасаған: «Нароттама Даса Тхакураның дұғалары», – деді ол. «Бұл дыбыс материалдық деңгейден жоғары. Ол тікелей рухани деңгейден келеді. Тілді түсінудің қажеті жоқ. Бұл жай ғана күннің күркіреуі сияқты. Күн күркірегенде, оны түсінбеудің қажеті жоқ. Сол сияқты, бұл әндер де материалдық деңгейден жоғары, және олар жүрегіңде күннің күркіреуі сияқты жарық береді».