Кіріспе
Американдық әскери сауда айырбастау қызметі
Армия және Әуе күштерінің айырбастау қызметі (AAFES, сондай-ақ The Exchange және The PX немесе The BX деп те аталады) АҚШ армиясы мен Әуе күштерінің дүние жүзіндегі базаларында тауарлар мен қызметтер ұсынады, 50 АҚШ штатында және 30-дан астам елде универмагтар, ыңғайлы дүкендер, мейрамханалар, әскери киім дүкендері, театрлар және тағы да басқаларын пайдалануға береді. Айырбастаудың бас кеңсесі Техас штатының Даллас қаласында орналасқан, оның директоры/бас атқарушы директоры – Том Шалл. Қорғаныс министрлігінің ең ірі айырбастау қызметі, Ұлттық бөлшек сауда федерациясының 100 үздік саудагер тізімінде 54-орында тұр. Әскерилерге бөлшек сауда қолдау көрсетумен қатар, Айырбастау әскери қызметшілерді жауынгерлік формамен қамтамасыз етеді, сондай-ақ Қорғаныс министрлігіне қарасты мектептерде білім алатын балаларға жылына шамамен 4,2 миллионға жуық арзан түскі ас ұсынады. 2017 жылдың 11 қарашасында, Ардагерлер күніне орай, әскери айырбастаулар 18 миллионға жуық құрметті зейнеткерлерге онлайн сауда мүмкіндігін ұсынды. Айырбастаулар 2017 жылдың маусым айында VetVerify.org жобасын іске қосты, бұл ардагерлерге жәрдемақыны алуға құқылы екендерін тексеруге мүмкіндік берді.
Тамырлар
Пошта алмасу жүйесі құрылғанға дейін 100 жылдан астам уақыт бойы саяхатшы саудагерлер, «сутлерлер» деп аталатын, соғыс кезінде американдық әскерлерге тауарлар мен қызметтер ұсынды. Сутлерлер француз-үнді және революциялық соғыстар кезінде әскери лагерьлерде әскерге қызмет көрсетті. Азамат соғысы кезінде сапасыз тауарлар үшін артық төлем талап ететін сутлерлерге қатысты шағымдар кеңінен тарады, соның салдарынан 1867 жылы Соғыс департаменті пошталық саудагер жүйесін құрды. Сутлерлердің адалсыздықтарын болдырмау мақсатымен құрылған пошталық саудагер жүйесі де әскерлерді қымбат бағаларға ұшыратып, парақорлық пен жемқорлыққа толы болды. 1880 жылдың 29 қарашасында полковник Генри А. Морроу, жақын жердегі қалалардағы жаман атқа ие ойын-сауық орындарына барудан туындаған тәртіптік мәселелерді шешу үшін, Ванкувер казармасында алғашқы американдық әскери майданшасын құрды. Мұнда әскерлерге газет-журналдар ұсынылып, бильярд және карта ойнауға мүмкіндік берілді, сондай-ақ, казармадан шықпай-ақ жеңіл тамақ пен сусын алуға болады. Бұл идея өте табысты болды, сондықтан басқа да майданшалар шекара бойында майданшалар құра бастады, бұл әскерлерге әлеуметтесу үшін ғана емес, сонымен қатар күнделікті қажеттіліктерін қолжетімді бағада алуға мүмкіндік берді. 1889 жылы Соғыс департаменті №10 жалпы бұйрық шығарды, онда армиялық бекеттерде майданшалар құруға әскерге қолбасшылық ететін генералдарға рұқсат берілді. Қазіргі заманғы алмасу жүйесі сияқты, бұл майданшалар көбінесе қаржылық тұрғыдан өздігінен қамтамасыз етілді. 1892 жылдың ақпан айында соғыс хатшысы майданшаларды енді «пошта алмасу» деп атауды бұйырды. Бұл өзгеріс «майданша» сөзінің шетелдік армиялардың майданшаларында орын алатын ұятсыз және адалсыз мінез-құлықпен байланысты болуына байланысты болды. 1895 жылға қарай, армиялық бекеттердегі пошталық саудагерлердің орнын негізінен пошта алмасулар басты.
Алғашқы дамуы
1895 жылдың 25 шілдесінде Соғыс департаменті №46 жалпы бұйрық шығарды, онда әрбір гарнизон командиріне мүмкіндігі болған жағдайда гарнизондық дүкен ашуға нұсқау берілді. Гарнизондық дүкендер екі мақсатқа қызмет етті: біріншісі, "мемлекеттік қамтамасыз етуге кірмейтін, күнделікті қолданысқа, киюге және тұтынуға арналған заттарды әскерге қолжетімді бағамен ұсыну, сондай-ақ оларға ақылға қонымды демалыс пен ойын-сауық мүмкіндіктерін беру", екіншісі, "гарнизондық дүкендерден түсетін табыс арқылы халықтың әл-ауқатын жақсартуға мүмкіндік беру". Гарнизондық дүкендер жүйесінің алғашқы 45 жылында дүкендер әр гарнизон командирінің басшылығымен тәуелсіз жұмыс істеді, яғни дүкендер арасында біркелкілік аз болды. Соғыс департаменті гарнизондық дүкендердің жұмысын орталықтандырылған түрде бақылап отырмаса да, командирлерді қаржылық активтері үшін жауапкершілікке тартты. Сондай-ақ, гарнизондық дүкендер Бас инспектордың кеңсесімен жыл сайын тексеріліп отырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда және АҚШ армиясының кеңейгенімен қатар, қазіргі гарнизондық дүкендер жүйесі мұндай ауқымды жұмысты атқаруға дайын емес екені анық болды. Генерал Джон Першинг шетелдегі әскерлерге тамақтандыру қызметін ұйымдастыру үшін азаматтық ұйымдардың көмегіне жүгінді, бірақ олардың жабдықтары мен тәжірибесі алдыңғы қатардағы әскерлердің қажеттіліктерін толыққанды қанағаттандыруға жеткіліксіз екені белгілі болды.
Орталықтандыру
Екінші дүниежүзілік соғысқа дайындық шаралары мен мобилизация кезінде Соғыс департаменті ескірген пошта алмасу жүйесін жаңартудың жолдарын іздестірді. Қолданыстағы алмасуларды қарап шыққаннан кейін, подполковник Дж. Эдвин Гроуз армияның "дүние жүзілік филиалдар желісі бар, кең ауқымды дүкендер жүйесін басқаруға" мұқтаж екенін тұжырымдады, бұл үлкен соғысқа қатысу үшін қажетті талаптарды толық қанағаттандыруға мүмкіндік берер еді. 1941 жылдың сәуірінде беске сауда сарапанынан тұратын кеңесші комитет осы пікірді қолдады және алмасу операцияларын бақылау үшін орталық ұйым құруды ұсынды. 1941 жылдың 6 маусымында Армиялық алмасу қызметі (АЭС) құрылды. 1948 жылдың 26 шілдесінде АЭС Армия және Әуе күштері алмасу қызметі (AAFES) болып қайта аталды, ол әуе күштеріне қызмет көрсетуді жалғастырды, ол өткен қыркүйекте жеке әскери түрге айналған болатын. Құрылғаннан бері Биржа 14 ірі әскери операцияға (Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея, Вьетнам, Гренада, Панама, Балқан, «Тұрақтылық» және «Ирак азаттығы» операциялары) және ондаған гуманитарлық және апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету шараларына қатысты.
BE FIT 360
Биржа Қорғаныс министрі кеңсесінің "Армияның салауатты қоғамдары" және Әуе күштерінің "Ақылды отынмен қамтамасыз ету" бастамаларында, "Жан сау өмір сүру" операциясында серіктес. BE FIT 360 – әскери қызметшілер мен олардың отбасыларының дайындық деңгейін және қарқындылығын арттауға бағытталған Биржаның жобасы. Биржа дүкендерінде спорттық киім, аяқ киім және жабдықтар бар. Биржа негізгі дүкендері мен экспресс-маркеттерінде, сондай-ақ Биржаның 1600 мейрамханасында сіздің денсаулығыңызға пайдалы тамақ және сусындарды ұсынады.
Құрылымы мен қаржыландыруы
Қорғаныс министрлігінің құрамындағы Биржа Бас штаб арқылы Армия және Әуе күштері министрлеріне есеп беретін директорлар кеңесімен басқарылады. Бюджеттен тыс қор ретінде Биржа өзінің операцияларының 98%-ын өз кірісінен қаржыландырады, ал кіріс тауарлар мен қызметтер сатудан түседі. Бөлінген қаражаттың 2%-ының көп бөлігі шетелдегі американдық әскери қызметшілерге тауар жеткізуге жұмсалады.
Табысы
Биржадан түскен табыстың 100% әскери қауымдастыққа қайта инвестицияланады. Биржа табысының шамамен 60% әскерилердің өмір сапасын жақсарту бағдарламаларын қолдайды, ал қалған қаражат федералды үкіметтен қаржы жұмсамай, жаңа дүкендер салуға және ғимараттарды күтуге жұмсалады. 2022 жылы Exchange дүкендерінен жасалған сатып алулар арқасында орналасқан жерлердегі өмір сапасын жақсарту бағдарламаларына 214 миллион доллар бөлінді. Соңғы 10 жылда Exchange өмір сапасын жақсартуға 3,5 миллиард доллардан астам қаржы жұмсады. Кез келген адам Exchange мейрамханаларында тамақтана алады. Қазіргі заманғы базалық және гарнизондық Exchange дүкендері (Әуе және ғарыш күштерінде BX, Армияда PX деп аталады) уәкілетті сатып алушыларға салықтан босатылған тауарларды ұсынады, олардың ішінде Sunglass Hut, Old Navy, Gap, Aerie және American Eagle сияқты танымал брендтер бар. 2010 жылдың қараша айында Exchange Форт Блиссте 100 миллион долларлық Freedom Crossing сауда орталығын ашты. Орталықтың іргелі бөлігі 217 000 шаршы метрлік Exchange Main Store болып табылады, сонымен қатар балалар ойын алаңы, ашық ауада тамақтану аймақтары, көлеңкелі ландшафттар, отыруға арналған орындар, ашық отын жағуға арналған орын, интерактивті фонтан, қоғамдық шаралар мен концерттер өткізуге арналған газон және 40-тан астам дүкен мен мейрамхана бар. Бұл сауда орталығы АҚШ қарулы күштерінің базасындағы алғашқы осындай нысан.
Қызметкерлер
Биржада АҚШ, Еуропа, Тынық мұхиты аймағы және Таяу Шығыста барлығы шамамен 28 700 қызметкер жұмыс істейді. Биржаның АҚШ-тағы жұмыс күшінің 46%-ы ардагерлер мен әскери қызметшілердің жұбайларынан тұрады. "Victory Media" компаниясы, "G.I. Jobs" және "Military Spouse" журналдарының баспагері, Биржаны сегіз жыл қатарынан "Әскери достық жұмыс беруші" деп таныды және 2019 жыл үшін алтын сыйлықты табыстады. Биржа сондай-ақ сегіз жыл қатарынан "АҚШ ардагерлері" журналының "Ең үздіктердің ең жақсысы" тізіміне енді. Биржа әскери жұбайларына да қолайлы жұмыс беруші ретінде танылды. 2013 жылдан бері Биржа 54 000-нан астам ардагерлер мен әскери қызметшілердің жұбайларын жұмысқа алды, ал 2026 жылға қарай 75 000 адамды жұмысқа алу жоспарлануда. 2010 жылдан бері 1 900-ден астам жараланған жауынгерлер де жұмысқа алынды. Барлығы, Биржаның 85%-ға жуық қызметкерлері әскери қызметшімен байланысты. 2001 жылдың 11 қыркүйегінен бері 4 900 Биржа қызметкері Ирак пен Ауғанстандағы жауынгерлік аймақтарға, әскери операцияларды қолдау үшін жіберілді. Биржа қазіргі уақытта Кувейт, Ирак, Сауд Арабиясы, Иордания, Катар, Біріккен Араб Әмірліктері, Румыния, Кипр, Босния және Косово сияқты елдерде 300 нысанды пайдалануда. Тарихи тұрғыдан алғанда, Биржаны жабдықтау және логистика саласында тәжірибесі бар екі жұлдызды генерал басқарған. 2021 жылы Шаллдың ұлттық брендтерді таңдауға, Express ыңғайлы дүкендерін кеңейтуге, Биржаның интернет-алаңын күшейтуге және шығындарды азайтуға бағытталған жұмысы Биржаның 356 миллион долларлық операциялық табысқа қол жеткізуіне мүмкіндік берді, оның 214 миллион доллары әскерилердің өмір сапасын жақсарту бағдарламаларына қайта инвестицияланды.
Ардагерлерге арналған онлайн-сауда жәрдемақысы
2014 жылдың 8 мамырында Шалл Қорғаныс министрінің кадрлар және дайындық жөніндегі орынбасарына құрметпен зейнеткерлікке шығарылған ардагерлерге онлайн сауда мүмкіндіктерін ұсыну туралы қағаз дайындады. Шалл 2014 жылдың тамызында Қорғаныс министрлігінің Атқарушы қайта сату кеңесінде ардагерлерге онлайн сауда жасаудың пайдалы екенін дәлелдейтін бизнес-жоспар ұсынды. 2016 жылдың тамызында Атқарушы қайта сату кеңесі бұл ұсынысты бірауыздан мақұлдады. 2017 жылдың 13 қаңтарында Қорғаныс министрлігі құрметпен зейнеткерлікке шығарылған барлық ардагерлер 2017 жылдың 11 қарашасынан бастап салықсыз онлайн әскери дүкендерде тауар сатып алуға құқылы екенін хабарлады. Бұл мүмкіндік шамамен 18 миллион ардагерге қолжетімді болды. 2022 жылдың қараша айына дейін 608 000-нан астам ардагер онлайн сауда жасауға өтініш беріп, құқықтылығын растады.
Дүкендегі сауда артықшылықтары кеңейтілді
2020 жылдың 1 қаңтарында Биржа мүгедек ардагерлерге, "Күллі жүрек" орденімен марапатталғандарға және белгілі бір күтім көрсететін адамдарға – 4,1 миллион американдыққа дүкенде тауар сатып алу мүмкіндігін берді. Бұл мүмкіндік қызметі салдарынан мүгедектігі бар барлық ардагерлерге, "Күллі жүрек" орденімен марапатталған ардагерлерге, бұрынғы соғыс тұтқындарына және Ардагерлер істері департаментінің Отбасылық күтім бағдарламасына тіркелген ардагерлердің негізгі күтімшілеріне де таратылды. 2021 жылдың 1 мамырынан бастап Қорғаныс және Жағалау күзеті департаменттерінің АҚШ-тың материктік бөлігіндегі азаматтық қызметкерлері әскери дүкендерде тауар сатып алуға құқылы болды, ал 2021 жылдың қазан айында онлайн мүмкіндіктер де қосылды. Қорғаныс және Жағалау күзеті департаменттерінің азаматтық қызметкерлеріне әскери дүкендерге қол жеткізу арқылы өмір сапасын жақсарту бағдарламаларына түсетін үлеске қосымша қаржы қарастырылады, әскери дүкендердің тауар сатып алу мүмкіндігі артады және сарбаздар, әуешілер мен күзетшілер үшін әскери дүкендердің артықшылықтары күшейеді.
Апаттық жағдайдағы көмек
9/11 террористік шабуылдарынан кейін, Биржа Пентагон, Әлемдік сауда орталығы және Нью-Йорк қаласының маңындағы алғашқы көмекшілерге қызмет көрсету үшін "жылжымалы далалық биржалар" (ЖДБ) деп аталған, дөңгелектердегі Биржа дүкендерін жөнелтті. Биржаның табиғи апаттарға жауап беретін әскерилерді қолдау тарихы бар. 2017 жылғы дауыл маусымында Биржа Харви, Ирма және Мария дауылдарынан зардап шеккен аймақтарға көмек жіберді. Көмекке Техас штатының Ұлттық гвардиясының өтініші бойынша жіберілген ЖДБ кірді, бұл Ұлттық гвардия сарбаздарына су, батареялар, кептелген ет, шампунь, спорттық сусындар және тағы да басқа заттарды алуға мүмкіндік берді. Екінші ЖДБ бірнеше күннен кейін Техас штатының Корпус-Кристи қаласында ашылды. Биржа Флорида, Джорджия және Пуэрто-Рико штаттарына Ирма және Мария дауылдарынан бұрын бөтелкеленген су және генераторлар, батареялар, фонарьлар, брезенттер, жанармай канистралары және алғашқы медициналық жәрдем жиынтықтары сияқты төтенше жағдайға қажетті жабдықтарды жіберді. Биржа Тиндалл әуе күштері базасына Майкл дауылынан кейін ЖДБ жөнелтті, базалық Биржа 2018 жылдың 28 қарашасында қайта ашылғанға дейін, қалпына келтіру жұмыстарына көмектесетін адамдарға қажетті заттармен қамтамасыз етті. Биржада 13 ЖДБ және екі жылжымалы шаштараздық бар, оларды команданың өтініші бойынша 48 сағат ішінде апат болған аймақтарға жөнелтуге болады.
Әскери жұлдыз картасы
Биржа сонымен қатар 1979 жылы Конгресс әскери қызметшілерді қарызқорлықпен ұстап алудан қорғау үшін құрған Биржалық несие бағдарламасын (БНБ) басқарады және қаржыландырады. "Military Star Card" кредиттік картасы – БНБ-нің ең табысты өнімі, оның барлық алты әскер түрінің және олардың тәуелділерінің 1,6 миллион иесі бар. CreditCards.com компаниясының 2022 жылғы қараша айындағы есебіне сәйкес, Star Card бөлшек саудалық брендтік кредиттік карталар арасында ең төменгі тұрақты пайыздық ставкаға ие. Биржа сияқты, Биржалық несие бағдарламасы да табысының маңызды бөлігін әскерилердің өмір сапасын жақсарту бағдарламаларына бөледі. Әскери базаларда жасалған сатып алулар үшін "бір картамен шешім" ретінде таныстырылатын бұл карта, жыл сайын кеңпейілді шарттар, күнделікті жеңілдіктер, алынбайтын комиссиялар және арнайы ұсыныстар арқылы миллиондаған долларлық пайда әкеледі.