Кіріспе

Тунбука – Малави, Замбия және Танзанияда өмір сүретін этникалық топ. Тунбука мифологиясында Чиута ("Ұлы садақ" деген мағынаны білдіреді) – Жоғары Жаратушы және аспанда көкжиегімен бейнеленеді. Тунбука мәдени мұрасының бір бөлігін құрайтын көптеген мифтер бар. Бұл мифтер түнде оттың төңірегінде айтылады, көбінесе барабан соғылысымен және хорлық жауаптармен бірге, балаларды ізгілікке үйрету және ойын-сауық үшін. Осы мифтердің көпшілігі уақыт өте келе әлсіреп немесе жоғалып кетті, бірақ көптегені әлі де сақталған; бұл видокони (әңгімелер) артында моральдық мағына жатыр. Тунбука мифологиясында басқа жануарлардан гөрі жиі еске алынатын үш жануар бар: фулу (тасбақа), калулу (қоян) және чимбуи (гиена). Фулу – ең дана жануар, чимбуи – жамандыққа ұмтылатын, ал калулу – тек фулу ғана жеңе алатын ақылды алаяқ және манипулятор.

Мүсіха

Чиута – қазіргі Малавиде тұратын тумбука халқының дәстүрлі діндеріндегі жоғарғы құдай. Чиута кейде Муленги, Мвенко және Вамтатакуя деген аттармен де белгілі. Чиута қа everywhere бар, бірақ пішінсіз. Чиута жаңбыр және найзағай сияқты аспаннан болатын бірнеше табиғи құбылыстармен байланысты.

Ғаламның жаратылуы

Бастапқыда жер мен Чиута ғана болған деседі. Жер бос еді, бетінде су жоқ еді. Сосын Чиута бұлттарды, жаңбырды және молнияны жерге шақырып жіберді. Кейін Чиута да жерге түсті, одан кейін алғашқы адамдар мен барлық жануарлар келді.

Өлімнің шығу тегі

Құдайға байланысты өлімнің пайда болуына қатысты екі түсінік бар. Линч пен Робертс (2010) бойынша, бірінші түсінік хамелеон мен кесіртке туралы. Хамелеон адамдарға өлген соң қайта туатындарын жеткізуге тиіс болған. Ал кесірткенің хабары адамдардың өлімінің мәңгілік екенін айтуға бағытталған. Айыныштысы, кесіртке хамелеоннан жылдам болды, сондықтан өлім мәңгілік жағдайға айналды. Харви (2005) айтқан екінші түсінік бойынша, адамдар отты жаққан кезде аспан мен жер арасындағы байланыс үзілді. Барлық жануарлар адамдардың не істей алатынынан қорқып, Құдайдан көмек сұрады. Құдай бұл мәселені шешіп, жанжалдан шаршап, аспанға қайтып, жер мен аспан арасындағы байланысты тоқтатты.