Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1945-46 жылдарғы Финляндия басшыларының Ұлттық соғысқа (Соғысты жалғастыру соғысы) жауаптылығы бойынша сот процесі
1945 46 trial of Finnish leaders responsible for the Continuation War
Финляндиядағы соғыс жауапкершілігі туралы сот процестері (фин. Krigsansvarighetsprocessen) – 1941 жылы Финляндияны Кеңес Одағы мен Ұлыбританиямен соғысқа түсуге немесе бейбітшілікке кедергі келтіруге тікелей ықпал еткені үшін жауапты деп танылған фин саяси және әскери басшыларының сот процесі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі басқа соғыс жауапкершілігі сот процестерінен өзгеше, фин сот процестері халықаралық сипатта болған жоқ. Сот процестері 1945 жылдың қарашасынан 1946 жылдың ақпанына дейін Финляндия Жоғарғы Сотының және Финляндия Жоғарғы Әкімшілік Сотының төрағаларынан, Хельсинки университетінің профессорынан және Финляндия Парламенті тағайындаған он екі депутаттан құралған арнайы сот тарапынан жүргізілді. Айыпталушылар кінәлі деп танылып, мерзімінен бұрын босатылғанға дейін түрмеге қамалды, содан кейін кешірілді.
The war responsibility trials in Finland (, Krigsansvarighetsprocessen) were trials of the Finnish wartime leaders held responsible for "definitely influencing Finland in getting into a war with the Soviet Union and United Kingdom in 1941 or preventing peace" during the Continuation War, the Finnish term for their participation in the Second World War from 1941–1944. Unlike other World War II war responsibility trials, the Finnish trials were not international. The trials were conducted from November 1945 through February 1946 by a special court consisting of the presidents of the Supreme Court of Finland, the Supreme Administrative Court of Finland, a professor from the University of Helsinki and twelve MPs appointed by the Parliament of Finland. The accused were convicted and were imprisoned until they were eventually paroled and then pardoned.
Сот
Сот процестері Финляндияда фин заңдарымен (ретроактивті түрде) және фин судьяларының қатысуымен өткізілді. Заң қылмыстық жауапкершілікті жоғары жақтаушылыққа шектеді; тек саясаткерлер және Берлиндегі Финляндияның соғыс уақытындағы елшісі Тойво Микаэль Кивимяки қудаланды. Біріктірілген сот процесі 1945 жылдың 15 қарашасында басталды. Одақтас мемлекеттердің атынан қарулы келісімнің орындалуын бақылаған Одақтас Бақылау Комиссиясы сот процестерін бақылау үшін комиссия құрды және сот процестері 1946 жылдың ақпан айында аяқталғанға дейін бірнеше рет араласты.
The trials were conducted in Finland under Finnish (retroactive) law with Finnish judges. The law limited criminal liability to the highest leadership; only politicians and the Finnish war time ambassador in Berlin, Toivo Mikael Kivimäki, were prosecuted. The consolidated trial started on November 15, 1945. The Allied Control Commission, which monitored the implementation of the armistice on behalf of the Allies, set up a committee to observe the trials and interfered on numerous occasions before the trials ended in February 1946.
Сотқа қатысты пікірлер
Финдердің көпшілігі сот процесінің заңдылығын мойындамады, себебі кері күшпен қолданылатын заң Финляндия Конституциясына қайшы келді, сондай-ақ 1939 жылы Финляндияға басып кіруге бұйрық берген совет басшылары емес, тек фин басшылары ғана агрессивті соғыс жасады деген айыппен жауапқа тартылды. Сот отырысына қоғамдық қолдау болмағандықтан, Финляндия үкіметі сотталғандардың барлығын мерзімінен бұрын босатып, кешірім берді. Сотта фин чиновниктерінің нацистік Германиямен ынтымақтастық кезінде еврейлерді құрту туралы білгені туралы мәселе көтерілген жоқ. Финляндия соғыс жылдары еврейлердің депортациясы мен өлтірілуіне жол бермесе де, фин мемлекетінің Холокост туралы білген-білмегені ел ішінде әлі де даулы мәселе болып қала береді. Президент Паасикиви өзінің көмекшісіне сот процесінде шығарылған үкімдер Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға ең үлкен кедергі болып табылады деп айтты.
Most Finns rejected the legitimacy of the trial, because ex post facto law was against the Finnish Constitution, and because only Finnish leaders, and not the Soviet leaders who had ordered the invasion of Finland in 1939, were held accountable for the charge of aggressive war. The lack of public support for the proceedings led to the Finnish government paroling and pardoning each of the defendants who was sentenced to imprisonment. The question as to whether Finnish officials had known about the extermination of the Jews, in the course of their collaboration with Nazi Germany, was not raised in the trial. While Finland managed to prevent the deportation and murder of almost all of its Jews during the war, the question as to whether the Finnish state knew about the Holocaust continues to be controversial inside the country. President Paasikivi complained to his aide that the convictions handed down in the Trials were one of the biggest stumbling blocks to improving relations between Finland and the Soviet Union.
Салдары
Кеңес Одағында Париж бейбіт келісімі 1947 жылдың 29 тамызында ратификацияланғаннан кейін, одақтас бақылау комиссиясы 1947 жылдың 26 қыркүйегінде Финляндиядан шықты. Президент Паасикиви Кукконен мен Рейникканы қазан айында, ал Рамзиді желтоқсанда, олар жаза мерзімінің бес алты бөлігін өтегеннен кейін шартты түрде босатты. Қалғандарына, жаза мерзімінің жартысын өтегеннен кейін, Финляндияның қылмыстық заңына сәйкес шартты түрде босату мүмкіндігі берілді. 1949 жылдың 19 мамырында Паасикиви Ритиге кешірім берді, ол ауруханаға жатты (түрмеде ауру кезінде денсаулығы нашарлап, 1956 жылы қайтыс болғанға дейін мүгедек болып қалды). Ол сондай-ақ әлі шартты түрде босатылған Ренгелл, Таннер, Линкомиес және Кивимекиге де кешірім берді. Сол күні Паасикиви күнделігіне: "Бұл соңғы бес жылда мен атқарған ең асыл ісім болды" деп жазды.
After the Paris Peace treaty was ratified in the Soviet Union August 29, 1947, the Allied Control Commission left Finland on September 26, 1947. President Paasikivi paroled Kukkonen and Reinikka in October and Ramsay in December when they had served five sixths of their sentences. The rest were granted parole in accordance with Finnish criminal law when they had served half of their sentences. On May 19, 1949 Paasikivi pardoned Ryti, who was hospitalized (his health collapsed during the imprisonment and he remained an invalid until his death in 1956). He also pardoned Rangell, Tanner, Linkomies, and Kivimäki, who were still on parole. That day, Paasikivi wrote in his diary: "[It was] the most noble deed, I have participated in, in the last five years."