Шотланд саяхатшысы және жазушысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Шотланд саясаткері және жазушысы.

Эдинбург және Глазго университеттерінде, сондай-ақ Оксфордтағы Тринити колледжінде құқықтан оқығаннан кейін, ол 1774 жылы Лондондағы Линкольн қонақ үйінде құқық тағылымдамасын аяқтады. 1775 жылы Шотландияның адвокаттар алқасына қабылданды, сонымен қатар ағылшын адвокатурасына шақырылды, бірақ ешқашан тәжірибе жинамады. 1770 жылы әкесінен мүлікті мұра етіп алғандықтан, жұмыс істеуге қаржылық қажеттілігі болмады. 1780 жылы ол Кайтнесс сайлау округінен Парламентке сайланды, кейін бірнеше ағылшын сайлау округін өкілдік етті, оның парламенттік мансабы 1811 жылға дейін, аздаған үзілістермен, жалғасты. Синклер Эдинбургте британдық жүннің сапасын жақсарту қоғамын құрды және Ауыл шаруашылығы кеңесінің құрылуына басты күш болды, сондай-ақ оның алғашқы президенті атанды. 1788 жылы Африка туралы білімді тарату мақсатымен құрылған Африка қауымдастығын құруға белсенді қатысты. 1794 жылы Синклер Ротсей және Кайтнесс жасақтарын құрды, бұл Хайленд жасақ корпусының бірінші бөлімдері болды, олар Ұлыбританияның барлық аймағында қызмет етуге шақырылуға лайық болды, тек Шотландияда ғана емес. Кейіннен ол екінші жасақ бөлімін – Кайтнесс таулы жасақтарын құрды, олар 1798 жылғы ирландтық көтерілісі кезінде Ирландияда қызмет етті. Ол 1784 жылы «Британ империясының мемлекеттік кірісінің тарихы» атты еңбегін жариялағаннан кейін қаржыгер және экономист ретінде танылды; 1793 жылы қазынашылық вексельдерін шығару жоспарының қабылдануы арқасында кең ауқымды құлдыраудың алдын алды; ал 1797 жылы Питтің кеңесімен соғысты жалғастыру үшін 18 миллион фунттық «сенімділік қарызы» шығарылды. 1800 жылдан 1816 жылға дейін ол отбасымен Эдинбургтегі 6 Шарлотта алаңында (қазір Бют Хаусы деп аталады) тұрды. Өмірі бойы Синклер Арчибальд Макдональдтың, оның жекжаттысының, Сент-Винсенттегі құл плантацияларын және 610 құлды қамтитын неке шартына сенімді тұлға ретінде қызмет етті. Парламент 1833 жылғы Құлдықтан Азат ету заңымен Британ империясында құлдықты жойғаннан кейін, Синклер 1837 жылғы Құлдарға Өтемақы төлеу заңы бойынша ішінара өтемақы алуға үміттенді, бірақ төлем жасалмас бұрын қайтыс болды. Макдональд пен оның әйелі Джейн Кэмпбелл Синклер қайтыс болғаннан кейін өтемақы алды. Ол Эдинбургтің Жаңа қаласының орталығындағы 133 Джордж көшесіндегі үйінде қайтыс болды. Ол Холируд аббаттығындағы Корольдік капелласында жерленген. Оның тас саркофагы солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

After studying law at the universities of Edinburgh and Glasgow and Trinity College, Oxford, he completed his legal studies at Lincoln's Inn in London in 1774. He was admitted to the Faculty of Advocates in Scotland in 1775, and also called to the English bar, although he never practised. He had inherited his father's estates in 1770 and had no financial need to work. In 1780, he was returned to the House of Commons for the Caithness constituency, and subsequently represented several English constituencies, his parliamentary career extending, with few interruptions, until 1811. Sinclair established at Edinburgh a society for the improvement of British wool, and was mainly instrumental in the creation of the Board of Agriculture, of which he was the first president. In 1788 he played a leading part in the formation of the African Association, founded to promote knowledge of Africa. In 1794, Sinclair raised the Rothesay and Caithness Fencibles, the first of the Highland Fencible Corps which could be called to serve in the entirety of Great Britain and not merely Scotland. He later raised a second fencible unit, the Caithness Highlanders, who would go on to serve in Ireland during the Irish Rebellion of 1798. His reputation as a financier and economist had been established by the publication, in 1784, of his History of the Public Revenue of the British Empire; in 1793 widespread ruin was prevented by the adoption of his plan for the issue of Exchequer Bills; and it was on his advice that, in 1797, Pitt issued the "loyalty loan" of 18 millions for the prosecution of the war. From 1800 until 1816, he lived with his family at 6 Charlotte Square (now known as Bute House) in Edinburgh. During his life, Sinclair served as trustee for a marriage settlement for Archibald McDonald, his brother in law, which included slave plantations in Saint Vincent and 610 slaves. After Parliament abolished slavery in British Empire with the Slavery Abolition Act 1833, Sinclair filed for partial compensation under the Slave Compensation Act 1837, but died before any payment was issued. MacDonald and his wife Jane Campbell received compensation after Sinclair's death. He died at home, 133 George Street, in the centre of Edinburgh's New Town. He is buried in the Royal Chapel at Holyrood Abbey. His stone sarcophagus lies towards the north east.

Отбасы

1786 жылы барондық атаққа ие болған Синклер екі рет үйленген. 1776 жылғы 26 наурызда ол өзінің бірінші әйелі Сара Мэйтлендке үйленді, ол Стоук Ньюингтондық Александр Мэйтлендтің жалғыз баласы және мұрагері болды. Олардың Ханна және Джанет есімді екі қызы болды, ал Джанет діни жазушы болды. Оның бірінші әйелі 1785 жылы қайтыс болды. 1788 жылы Синклер Александр Макдональдтың қызы Диана Макдональдқа үйленді, олардың 13 баласы болды. Оның үлкен ұлы, сэр Джордж Синклер, 2-ші барон (1790–1868) жазушы және парламент мүшесі болды, ол 1811 жылдан 1841 жылға дейін Кейтнесс округін өкілдік етті және Леди Кэтрин Камилла Толлемахке үйленді. Оның ұлы, сэр Джон Джордж Толлемах Синклер, 3-ші барон, 1869 жылдан 1885 жылға дейін сол округтің депутаты болды. Бірінші баронның үшінші ұлы, сондай-ақ Джон (1797–1875) Миддлсекс архидиаконы болды; төртінші ұлы капитан Арчибальд Синклер болды; бесінші ұлы Уильям (1804–1878) Чичестер пребендары болды және 1889 жылы Лондон архидиаконы болған Уильям Макдональд Синклердің (1850–1917) әкесі болды; төртінші қызы Кэтрин Синклер жазушы болды.

Ғылыми ауыл шаруашылығы

Синклердің ғылыми егіс шаруашылығына қосқан үлесі айқын болды. Ол Шотландияның статистикалық есебін (21 том, 1791–1799) дайындауды қадағалады, ол әртүрлі ауылдардың пасторлары берген мәліметтер негізінде жасалған. Бұл «Ескі статистикалық есеп» деп белгілі болды. XX томда (б. xiii) Синклер атаудың таңдалуын және зерттеудің мақсатын былай түсіндірді: «Көптеген адамдар менің «статистикалық» және «статистика» сөздерін қолдануымды таңқалдырды, себебі біздің тілімізде осы мағынаны жеткізе алатын сөздер бар деп есептелді. Бірақ 1786 жылы Еуропаның солтүстік бөлігіне жасаған кең саяхатымда Германияда олар «статистика» деп аталатын саяси зерттеулермен айналысып жатқанын білдім. Мен бұл сөзді басқа мағынада қолдансам да – Германияда «статистикалық» дегені елдің саяси күшін анықтау немесе мемлекеттік мәселелерге қатысты сұрақтарды зерттеуді білдіреді, ал мен бұл терминге елдің жағдайына қатысты зерттеуді, оның халқының бақыт деңгейін анықтау және оны жақсарту жолдарын іздеуді қосамын. Бірақ жаңа сөз көп назар аударуы мүмкін деп ойладым, сондықтан оны қабылдауға шешім қабылдадым және қазір ол тілімізге толық сіңіп, қалыптасқан деп үміттенемін». Синклер үшін статистика – фактілерді жинау еді, бірақ олар міндетті түрде немесе тіпті көбінесе сандық болмауы мүмкін. Синклер жаңа егіс шаруашылығы әдістерін жақтады, ал оның Кэйтнесс иелігіндегі кең жерлер жаңа тұқымды малдарды, мысалы, Шевиот қойларын өсіретін жалға алушыларға берілді. Бұл жоспарға сәйкес, бұрынғы жалға алушылар шығарылып, оларға жұмыс істеуге кішкентай жер участалары берілді, көбінесе Бадбеа сияқты қиын-қыстау жағалау аймақтарында. Көптеген шығарылған жалға алушылар ақырында эмиграцияға кетті. Синклер континенттік егіс шаруашылығы қоғамдарының көпшілігіне мүше болды, Лондон Корольдік қоғамының және Эдинбург Корольдік қоғамының, сондай-ақ Лондон Антикварлық қоғамының мүшесі, Шотландия Корольдік таулы және егіс шаруашылығы қоғамының мүшесі және кейде президенті болды, ал 1796 жылы Лондон Таулы қоғамының президенті болып отырды. Сондай-ақ, 1796 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1797 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Бастапқыда Питттің соғыс саясатын қолдаған Синклер кейіннен «бетараптық қаруландыру» партиясына қосылды. 1805 жылы Питт оны Шотландияның солтүстігіндегі жолдар мен көпірлерді салу жөніндегі комиссар етіп тағайындады, 1810 жылы ол патшалық кеңесінің мүшесі болды және келесі жылы акциз комиссарының табысты лауазымын алды. 1834 жылы Лондон Статистикалық қоғамы (қазіргі Корольдік Статистикалық қоғам) құрылғанда, Синклер 80 жасында ең қарт негізгі мүше болды. Сол жылы ол Британдық ғылымды дамыту қауымдастығына егіс шаруашылығы туралы баяндама ұсынды, бірақ онда «сандық түрде көрсетілуі мүмкін фактілер» жоқ екені анықталды.

Sinclair's services to scientific agriculture were conspicuous. He supervised the compilation of the Statistical Account of Scotland (21 vols., 1791–1799) which was drawn up from the communications of the Ministers of the different parishes'. This became known as the "Old Statistical Account." In volume XX (p. xiii) Sinclair explained the choice of name and the purpose of the inquiry:
"Many people were at first surprised at my using the words "statistical" and "statistics", as it was supposed that some term in our own language might have expressed the same meaning. But in the course of a very extensive tour through the northern parts of Europe, which I happened to take in 1786, I found that in Germany they were engaged in a species of political enquiry to which they had given the name "statistics," and though I apply a different meaning to that word—for by "statistical" is meant in Germany an inquiry for the purposes of ascertaining the political strength of a country or questions respecting matters of state—whereas the idea I annex to the term is an inquiry into the state of a country, for the purpose of ascertaining the quantum of happiness enjoyed by its inhabitants, and the means of its future improvement; but as I thought that a new word might attract more public attention, I resolved on adopting it, and I hope it is now completely naturalised and incorporated with our language." For Sinclair, statistics involved collecting facts, but these were not necessarily, or even typically, numerical. Sinclair was a proponent of new agricultural methods, and large tracts of land on his Caithness estate were let out to tenants who kept new breeds of livestock such as Cheviot sheep. This plan meant evicting the sitting tenants and giving them smaller plots of land to work, often in harsh coastal areas such as Badbea. Eventually many of the displaced tenants emigrated. Sinclair was a member of most of the continental agricultural societies, a fellow of the Royal Society of London and the Royal Society of Edinburgh, as well as of the Antiquarian Society of London, a member and sometimes president of the Royal Highland and Agricultural Society of Scotland, and sat as president of the Highland Society of London in 1796. Also, in 1796, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. He was elected a Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences in 1797. Originally a supporter of Pitt's war policy, Sinclair later joined the party of "armed neutrality." In 1805 he was appointed by Pitt a commissioner for the construction of roads and bridges in the north of Scotland, in 1810 he was made a member of the privy council and, next year, received the lucrative sinecure office of Commissioner of excise. When the Statistical Society of London (now the Royal Statistical Society) was founded in 1834, Sinclair at 80 was the oldest original member. In the same year he presented a paper on agriculture to the British Association for the Advancement of Science, but this was found to lack "facts which can be stated numerically."

Қауіпсіздікті өлшеу

1790 жылы ол Шотландия халқының «қанағат деңгейін» талдау туралы жазды.

Археологиялық жазбалар

Синклердің еңбектері кейде Шотландияның археологиялық ескерткіштерінің бұрын жазылмаған мәліметтерін тіркеген алғашқы жазбалар болды. Мысалы, Абердинширдегі Кэтто Ұзын қоршауы туралы алғашқы жазба 1795 жылы Синклер жасаған.

Жазбалар

Ол «Шотландияның статистикалық есептері», «Британ империясының мемлекеттік кірісінің тарихы» (1784), «Денсаулық және ұзақ өмір сүру кодексі» (1807), «Ауыл шаруашылығы кодексі» (1819) кітаптарының авторы болды. 1815 жылы Фландрияда ауыл шаруашылығын зерттеу сапарынан кейін «Голландияның ауыл шаруашылығының жағдайы, Ұлыбританиямен салыстырғанда» атты кітапша жазды, Мак-Миллан, Лондон, 1815.