Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Декоративтік тас инкрустациялары
Decorative stone inlays
Пьетра дура (ˈpjɛːtra ˈduːra) немесе пиетре дуре (ˈpjɛːtre ˈduːre) (төменде қараңыз), Үндістан субконтинентінде парчин кари немесе парчинкари деп аталады, – кесілген және орнатылған, жоғары жылтыратылған түрлі-түсті тастарды қолданып суреттер жасауға арналған инкрустация техникасын білдіретін термин. Бұл сәндік өнер есептеледі. Тас жұмысы, жинау жұмысы аяқталғаннан кейін, тастарды бірінен соң біріне, алдынан "әр түрлі пішінде кесілген бөліктерге бөліп, содан соң әр бөлігінің арасындағы байланыс көрінбейтіндей етіп дәл жинап" жабыстырылады. Тастардың төменгі жағына ойықтар жасау арқылы тұрақтылыққа қол жеткізілді, осылай тастар бір-бірімен бекітіліп, тізбектей байланысады, ал барлығын айналасындағы 'жақтау' арқылы тығыз ұстап тұрады. Көптеген түрлі-түсті тастар, әсіресе мәрмәр, жартылай бағалы және тіпті қымбат тастар қолданылды. Ол алғаш рет Римде 16 ғасырда пайда болды, ал Флоренцияда толыққанды дамыды. Пьетра-дура бұйымдары көбінесе жасыл, ақ немесе қара мәрмәрден жасалған тастарға орнатылады. Әдетте, нәтижесіндегі панель толығымен тегіс болады, бірақ кейбір мысалдарда суреттер төменгі рельефте жасалған, бұл жұмыс қатты тастан ою саласына жақындатады.
Pietra dura (ˈpjɛːtra ˈduːra) or pietre dure (ˈpjɛːtre ˈduːre) (see below), called parchin kari or parchinkari in the Indian Subcontinent, is a term for the inlay technique of using cut and fitted, highly polished colored stones to create images. It is considered a decorative art. The stonework, after the work is assembled loosely, is glued stone by stone to a substrate after having previously been "sliced and cut in different shape sections; and then assembled together so precisely that the contact between each section was practically invisible". Stability was achieved by grooving the undersides of the stones so that they interlocked, rather like a jigsaw puzzle, with everything held tautly in place by an encircling 'frame'. Many different colored stones, particularly marbles, were used, along with semiprecious, and even precious stones. It first appeared in Rome in the 16th century, reaching its full maturity in Florence. Pietra dura items are generally crafted on green, white or black marble base stones. Typically, the resulting panel is completely flat, but some examples where the image is in low relief were made, taking the work more into the area of hardstone carving.
Қарым-қатынас жасайтын өнер түрлері мен терминдер
Pietre dure – итальян тіліндегі көптік сан, «қатаң тау жыныстары» немесе қатаң тастар деген мағынаны білдіреді; итальян тілінде pietra dura деген жеке сөз де кездеседі. Итальян тілінде, бірақ ағылшын тілінде емес, бұл термин барлық асыл тастармен ою және қатаң тастан оюды қамтиды, яғни жартылай бағалы тастардан үш өлшемді нысандарды, әдетте бір данадан, мысалы, қытай нефритінен жасалған өнерлік өңдеу. Ағылшын тіліндегі дәстүрлі қағида – түрлі түсті инкрустация жұмыстарын атау үшін тек pietra dura сөзін қолдану. Дегенмен, соңғы жылдары «pietre dure» термині итальян тіліндегі осы нәрсені білдіру үшін қолданыла бастады, бірақ итальян тіліндегі оның барлық техникаларын емес. Бірақ 2008 жылы Нью-Йорктегі Метрополитен өнер музейінде өткен көрменің тақырыбы – «Патша сарайы өнері: Еуропа сарайларынан Pietre Dure қазыналары» – терминнің толық итальяндық мағынасын қолданды, мүмкін, олар оның брендтік танымалдылығы жоғары деп ойлағандықтан. Сайттағы материалда лазуриттен жасалған ваза сияқты заттар «қатаң тастан ою (pietre dure)» үлгілері ретінде сипатталған. Лондонның Виктория және Альберт музейі өз сайтында екі нұсқаны да қолданады, бірақ «Glossary» (Сөздік) бөлімінде «pietra dura» терминін («түсті мәрмәр немесе жартылай бағалы тастарды тас негізге, көбінесе геометриялық немесе гүлдік өрнектермен орнату әдісі») қолданады, бұл басқа беттің авторы ескермеген, себебі оқырманға былай делінген: «Pietre dure (итальян тіліндегі «қатаң тас») кесілген, мұқият сәйкес келген түрлі түсті тастардан жасалады, олар көрініс немесе тұрақты дизайн құру үшін қолданылады». «Флоренция мозаикасы» деген ағылшынша термин де кездеседі, бәлкім, оны туристік индустрия дамытқан. Джованни Монтелатичи (1864–1930) – итальяндық флоренциялық суретші, оның керемет туындылары туристер мен коллекционерлер арқылы бүкіл әлемге таратылды. Ол мозаикадан ерекшеленеді, себебі құрамдас тастар көбінесе әлдеқайда үлкен және кескіндегі орнына сәйкес келетін пішінде кесіледі, мозаикадағыдай шамамен бірдей өлшем мен пішінде емес. Pietra dura-да тастар цементпен біріктірілмейді, ал pietra dura жұмыстарын көбінесе тасымалдауға болады. Оны византиялық иконалар үшін декоративтік өрнектер емес, бейнелер жасау үшін бірдей өлшемдегі өте кішкентай тессераларды қолданатын, кейіннен жиһазға орнату үшін панельдер жасау үшін қолданылатын мозаиканың микромозаикасымен шатастыруға болмайды. Қабырғаларға, төбелерге және едендерге орнатылған инкрустация үшін, мозаиканың анықтамасына жатпайтын жұмыстар үшін, интарсия немесе кейбір нақты жағдайларда косматеск терминдері жақсырақ. Сол сияқты, үлкен тас немесе плиткадан жасалған жұмыстар үшін opus sectile қолданылуы мүмкін. Pietra dura – бұл негізінен тас инкрустациясы. Лапидарлық өнердің жоғары деңгейі ретінде ол зергерлік өнермен тығыз байланысты. Оны мүсік өнерінің бір саласы деп те қарастыруға болады, себебі басрельефтегідей үш өлшемділікке қол жеткізуге болады.
Pietre dure is an Italian plural meaning "hard rocks" or hardstones; the singular pietra dura is also encountered in Italian. In Italian, but not in English, the term embraces all gem engraving and hardstone carving, which is the artistic carving of three dimensional objects in semi precious stone, normally from a single piece, for example in Chinese jade. The traditional convention in English has been to use the singular pietra dura just to denote multi colored inlay work. However, in recent years there has been a trend to use "pietre dure" as a term for the same thing, but not for all of the techniques it covers, in Italian. But the title of a 2008 exhibition at the Metropolitan Museum of Art, New York, Art of the Royal Court: Treasures in Pietre Dure from the Palaces of Europe, used the full Italian sense of the term, probably because they thought that it had greater brand recognition. The material on the website speaks of objects such as a vase in lapis lazuli as being examples of "hardstone carving (pietre dure)". The Victoria & Albert Museum in London uses both versions on its website, but uses "pietra dura" ("A method of inlaying coloured marbles or semi precious stones into a stone base, often in geometric or flower patterns ") in its "Glossary", which was evidently not consulted by the author of another page, where the reader is told: "Pietre dure (from the Italian 'hard stone') is made from finely sliced coloured stones, precisely matched, to create a pictorial scene or regular design". The English term "Florentine mosaic" is sometimes also encountered, probably developed by the tourist industry. Giovanni Montelatici (1864–1930) was an Italian Florentine artist whose brilliant work has been distributed across the world by tourists and collectors. It is distinct from mosaic in that the component stones are mostly much larger and cut to a shape suiting their place in the image, not all of roughly equal size and shape as in mosaic. In pietra dura, the stones are not cemented together with grout, and works in pietra dura are often portable. Nor should it be confused with micromosaics, a form of mosaic using very small tesserae of the same size to create images rather than decorative patterns, for Byzantine icons, and later for panels for setting into furniture and the like. For fixed inlay work on walls, ceilings, and pavements that do not meet the definition of mosaic, the better terms are intarsia or, in some specific applications, Cosmatesque. Similarly, for works that use larger pieces of stone or tile, opus sectile may be used. Pietra dura is essentially stone marquetry. As a high expression of lapidary art, it is closely related to the art of jewellery. It can also be considered a branch of sculpture because three dimensionality can be achieved, as with a bas relief.
Тарих
Пиетра-дура ежелгі римдік opus sectile-ден дамыған, ол, кем дегенде, сақталған мысалдары бойынша, архитектуралық мақсатта қолданылып, едендер мен қабырғаларды геометриялық және бейнелі суреттермен безендірген. Орта ғасырларда косматикалық едендер, кішкентай бағаналар және т.б. қабірлер мен алтарьларда әр түрлі түсті инкрустациялармен геометриялық өрнектерде қолданылды. Византия өнері инкрустацияланған едендерді жалғастырды, сонымен қатар қатты тастан жасалған кішкентай діни пішіндерді шығарды, мысалы, Венециядағы Сан-Маркодағы Pala d'Oro (дегенмен, бұл жұмыста негізінен эмаль қолданылған). Италиялық Ренессанс кезеңінде бұл техника қайтадан суреттер жасау үшін пайдаланылды. Алайда, осы өнерді толық дамытқан флоренциялықтар оны "тасқа салынған сурет" деп қарастырды. Флоренцияда дамыған бұл техника бастапқыда "opere di commessi" (шамамен "қосылған жұмыстар") деп аталды. Медичи әулетінен Тоскананың Ұлы герцогы Фердинанд I 1588 жылы Галерея ди Лавориді құрды. 20-ғасырға қарай, бұл өнер модасы төмендеді, ішінара модернизмнің әсерінен, және қолөнер негізінен қалпына келтіру жұмыстарымен шектелді. Дегенмен, соңғы онжылдықтарда бұл өнер қайта жаңғырды және мемлекеттік қолдауға ие болды. Қазіргі үлгілері туристік сувенирлерден бастап, 19-ғасыр стиліндегі діни сюжеттердің көшірмелеріне (әсіресе Флоренция мен Неапольде), сәндік мақсатта қолданылатын ескі үлгілерге негізделген жұмыстарға дейін, сондай-ақ заманауи көркемдік стильдегі туындыларға дейін жетеді.
Pietra dura developed from the ancient Roman opus sectile, which at least in terms of surviving examples, was architectural, used on floors and walls, with both geometric and figurative designs. In the Middle Ages cosmatesque floors and small columns, etc. on tombs and altars continued to use inlays of different colours in geometric patterns. Byzantine art continued with inlaid floors, but also produced some small religious figures in hardstone inlays, for example in the Pala d'Oro in San Marco, Venice (though this mainly uses enamel). In the Italian Renaissance this technique again was used for images. The Florentines, who most fully developed the form, however, regarded it as 'painting in stone'. As it developed in Florence, the technique was initially called "opere di commessi" (approximately, "Fitted together works"). Medici Grand Duke Ferdinando I of Tuscany founded the Galleria di Lavori in 1588, By the 20th century, the medium was in decline, in part by the assault of modernism, and the craft had been reduced to mainly restoration work. In recent decades, however, the form has been revived, and receives state funded sponsorship. Modern examples range from tourist oriented souvenirs, including reproductions of 19th century style religious subjects (especially in Florence and Naples), to works copying or based on older designs used for luxurious decorative contexts, to works in a contemporary artistic idiom.
Қаңқалы қымыз
17 ғасырдың басында Опифисио шеберханасы шығарған кішкентай бұйымдар бүкіл Еуропаға, ал Шығыста Үндістанның Моғолдар сарайына дейін кеңінен тарады, онда бұл үлгі еліктеліп, жергілікті стильде жаңаша түсіндірілді; оның ең таңғажайып көрінісі Тадж-Махалда кездеседі. Моғол Үндістанында пиетра-дура «парчин-кари» деп аталды, яғни сөзбе-сөз «қадау» немесе «ішке кіргізілген» жұмыс. Тадж-Махалдың маңызды туристік орын болғандықтан, Аграда пиетра-дура бұйымдарын жасау өркендеп дамыды. Көлдер мен сарайлар қаласы ретінде танымал Удайпур, Индиядағы шебер инкрустация шеберлерінің ірі орталығы болып табылады. Аграда бөлек, Удайпур парчин-каридің нәзік өнерін сақтау және дамыту орталығына айналды. Соңғы жылдары парчин-кари өнері Айодхиядағы Рам Мандир құрылысында қайта жанданды. Бұл маңызды жоба ғибадатхана еденін әшекейлейтін кең көлемді мәрмәр инкрустациясын қамтиды, бұл осы танымал діни құрылыстың эстетикалық тартымдылығын арттырады. Ғибадатхана еденіндегі мәрмәр инкрустациясы – Удайпурдің мәрмәр инкрустация шеберлерінің ең жоғары шеберлігінің куәсі. «Тило» жеке компаниясының басшысы Четан Ананд Чодхари басқаруымен, команда түрлі түсті тастарды қолданып, керемет жұмыс жасады, барлық тастар Үндістанның әртүрлі кен орындарынан алынған. Отандық материалдарды пайдалану – бұл өнердің ерекшелігі және мәдени байлығын арттырады. Удайпурдің мәрмәр инкрустациясы тәжірибесі Айодхиямен шектелмейді, Рам Мандир инкрустациясын жасаған сол команда Делидегі Сваминараян ғибадатханасында су тасқынындағы падукаға 16 қасиетті белгіні қадап, сондай-ақ Нагпурдағы Хадж үйінде аяттарды каллиграфиялық инкрустациямен қисық беттерге безендірді. Олардың жан-жақты шеберлігі жаңа Парламент үйінде де өз ізін қалдырып, осы тарихи мәңгілік өнердің арқасында ұлттық маңызы бар құрылыстарды қалыптастыруда Удайпурдің маңыздылығын көрсетеді.
By the early part of the 17th century, smaller objects produced by the Opificio were widely diffused throughout Europe, and as far East to the court of the Mughals in India, where the form was imitated and reinterpreted in a native style; its most sumptuous expression is found in the Taj Mahal. In Mughal India, pietra dura was known as Parchin kari, literally 'inlay' or 'driven in' work. Due to the Taj Mahal being one of the major tourist attractions, there is a flourishing industry of pietra dura artifacts in Agra. Udaipur, renowned as the City of Lakes and Palaces, stands out as a prominent hub for expert inlay artisans in India. Beyond Agra, Udaipur has become a focal point for the preservation and advancement of the delicate art of Parchin Kari. In recent history, the art of Parchin Kari, has found a spectacular resurgence in the construction of the Ayodhya Ram Mandir. This significant project boasts extensive marble inlay work adorning the temple's floor, elevating the aesthetic appeal of this iconic religious structure. Temple's floor marble inlay work is a testament to the exceptional skills of Udaipur's marble inlay artisans. Led by Chetan Anand Chaudhary from Tilo Pvt Ltd, the team has executed tremendous work, utilizing different colored stones exclusively sourced from mines across India. This dedication to indigenous materials adds authenticity and cultural richness to the art. Udaipur's marble inlay expertise extends beyond Ayodhya, same team which had executed Ram Mandir inlay had done similar unusual work in the Swaminarayan Temple Delhi, with inlay of 16 holy symbols on submerged paduka in a water fountain, and also in the Nagpur Haj House where artisans adorned unusual curved surfaces with Ayat calligraphy inlay. Their versatile craft also leaves an indelible mark on the new Parliament House, emphasizing Udaipur's significance in shaping structures of national importance with this historical eternal art.