Кіріспе

Қақырықтан қанды шырышты құрайтын медициналық симптом – гемоптиз немесе қан түкіру. Бұл бронхтардан, көмейден, трахеядан немесе өкпеден ауыз арқылы қан немесе қанға боялған шырыш шығару болып табылады. Бұл міндетті түрде жөтелмен қатар жүрмейді. Басқаша айтқанда, бұл тыныс жолдарынан қан кету. Ол өкпе қатерлі ісігі, туберкулез, бронхит немесе пневмония сияқты инфекциялар, сондай-ақ кейбір жүрек-қан тамырлары ауруларында кездесуі мүмкін. Гемоптиз, егер көп мөлшерде болса, ауыр саналады. Мұндай жағдайларда әдетте ауыр зардаптар болады. Ең басты қауіп – қан жоғалтудан емес, тұншығудан туындайды.

Массалық гемоптиз және өлім-жітім

Өлім-жітім көрсеткіші 80%-ға дейін жетеді деген хабарламалар болғанымен, Kinoshita және авторлардың мақаласындағы деректерге сүйенсек, ауруханаға түскен гемоптизиямен күресетін науқастардың өлім-жітім көрсеткіші 9,4% құрайды (n=28539). Бұл, жағдайлардың көптігін ескеретін болсақ, ең орынды сан. Массивті гемоптизияның жалпы анықтамасы – 24 сағат ішінде 200 мл-ден астам, бірақ әдебиеттерде ауқым кең (100-600 мл). Трахея мен бронхтың жалпы көлемі шамамен 150 см³ болғандықтан, өлімге алып келуі мүмкін гемоптизияның шегін белгілеу үшін массивті гемоптизияны 200 мл деп анықтау дұрыс болуы мүмкін, бұл 150 мл-ден сәл жоғары. Күніне 400 мл-ден астам мөлшердегі қан кетуді тексеру үшін пайдалану жеткіліксіз.

Емдеу

Емдеу негізгі себепке байланысты. Емдеуге мұздатылған физиологиялық сарысу және адреналин немесе вазопрессин сияқты жергілікті қан тамырларын тарылтатын дәрілер жатады. Транэксамия қышқылы ауруханадағы өлім-жітімді азайтатыны дәлелденді. Лазерлік фотокоагуляция бронхоскопия кезінде қан кетуді тоқтату үшін қолданылуы мүмкін. Қан кету орнын анықтау үшін бронх артерияларының ангиографиясы жүргізілуі мүмкін, және көбінесе оны емболизациялауға болады. Қазіргі кезде бронхиалдық артерия эмболизациясы (БАЭ) бірінші қадамдық емдеу болып табылады. Хирургиялық араласу әдетте соңғы шара болып табылады және өкпе бөлігін немесе бүкіл өкпені алып тастауды қамтиды. Жөтелді басатын дәрілер тұншығу қаупін арттыруы мүмкін.